به گزارش خبرنگار صنفی - آموزشی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یکی از سوالاتی که دانشجویان در هنگام مقاله و یا پایان نامه نویسی با آن روبرو می شوند نحوه ارجاع دهی مقالات است. استفاده از مقالات و منابع مختلف یکی از ضروریات برای نوشتن پایان نامه و مقاله است اما در عین حال دانشجویان باید به این موضوع توجه داشته باشند که در صورت استفاده از مقالات و مطالعات دیگران منابع مذکور را نام ببرند.
یکی از کتاب هایی که به این موضوع پر داخته است کتاب «صداقت دانشگاهی» است. این کتاب که توسط «چارلز لیپسون» نوشته شده و توسط «پیمان اسحاقی» ترجمه شده است به بررسی چگونگی ارجاع دهی، جتناب از سرقت علمی و دستیابی به موفقیت علمی واقعی در دانشگاه ها پرداخته است. در این گزارش به سه سوالی که لیپسون در مورد نحوه ارجاع دهی مقالات اشاره کرده است می پردازیم.
پرسش: آیا باید به هر چیزی که از آن درمتن استفاده می کنم،ارجاع بدهم؟
پاسخ: تقریبا خیلی چیزها.به هر اطلاعاتی که پژوهش شما به آن متکی است و یا هر ایده معتبر و مهمی که از دیگری به کار می گیرید باید ارجاع دهید.اگر متن را به صورت مستقیم نقل کنید و یا اینکه آنرا گزارش نمایید، می باید ارجاع دهید.اگر در تالیف خود، به ارتباطات شخصی که با صاحب ایده برقرار کرده اید مثل ایمیل ها، مصاحبه ها و یا گفتگوهایی که با اساتید انجام داده اید، استناد کرده اید، باید به آنها ارجاع دهید. اگر قرار است به یک منبع ارجاعات زیادی دهید، باید با ارجاعات متعدد این امر را مشخص کنید و یا ارجاعات کمتری دهید، ولی تصریح کنید که در موضوع خاصی به آن منبع خاص اتکای ویژه داشته اید.
استثنائی هم وجود دارد: لازم نیست منابع برای حقایقی که برای خواننده شما شناخته شده هستند را ذکر کنید. نیازی به این نیست وقتی از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 1357 سخن می گویید، به منبعی ارجاع دهید. وقتی که به صورت تخصصی وارد بحث در این زمینه می شوید (در خلال ارجاع به دیگر مسائل ) می توانید به منبعی در این زمینه ارجاع دهید.
پرسش: به هر صورت یک مقاله باید چند ارجاع داشته باشد؟
پاسخ: هیچ تعداد ثابتی وجود ندارد و مسئله از مقاله ای به مقاله دیگر متفاوت است. اما در مقالات پژوهشی حدود دو ارجاع در هر صفحه متداول است. بیشتر از آن هم خوب است. اگر در چند صفحه پشت سر هم به منبعی ارجاع داده نشود، یک جای کار ایراد دارد. در اغلب موارد این امر وقتی اتفاق می افتد که ذکر منبع {سهواّ} فراموش شده باشد. در این موارد باید به عقب برگردید و مشکل را رفع کنید.
پرسش: از چند منبع باید استفاده کنم؟
پاسخ: این مسئله به این امر بستگی دارد که موضوع شما تا چه اندازه پیچیده است، تا چه اندازه وارد بحث شده اید و حجم آن مقاله چقدر است. اگر موضوع مقاله پیچیده باشد یا به صورت عمیق مورد بحث قرار گرفته باشد، لازم است آن را با چندین منبع بسنجید؛ برخی ازین منابع می باید حقایق موجود را مورد بحث قرار دهند و برخی دیگر باید به ابعاد مختلف موضوع بپردازند. از سوی دیگر، اگر مقاله کوتاه و موضوعی ساده را هدف گرفنه باشد، می باید تنها از تعداد محدودی از منابع استفاده کنید. اگر در این زمینه تردید دارید، از استادتان سؤال کنید تا متوجه شوید از شما درباره آن موضوع چه انتظاری دارد. در هنگام گفتگو با استادتان، احتمالاّ می توانید از او درباره بهترین منابع قابل استفاده در مقاله پرسش کنید.
در هر صورت، مقالات طولانی و پیچیده تر را تنها بر دو یا سه منبع بنا نکنید ولو اینکه آن منابع بسیار خوب باشند. مقاله تان باید چیزی بیشتر از شرح و تفسیر کارهای دیگران باشد(الا اینکه اساساّ برای تحلیل آثار دیگران به رشته نحریر درآید). مقاله تان باید کاری اصیل باشد و عملاّ روی پای خود بایستد. از منابع مختلف استفاده کنید و مطمئن شوید که این منابع، شماری از دیدگاه ها درباره موضوعی مورد مناقشه را شامل می شوند.
