نگاهی متفاوت به تحولات عراق

خبرنامه دانشجویان ایران: حمزه خسروی*// در روزهای اخیر واکنش هایی متفاوتی در رابطه با تحرکات آمریکایی ها در عراق در فضای مجازی منتشر می شود. منشا فاز جدید این فضای رسانه ای به برگزاری مانور نظامی مشترک امریکا و امارات برمیگردد. بعداز این اقدام خروج امریکایی ها از برخی پایگاه ها در عراق و جابه جایی و انتقال تجهیزات و نیرو به سایر پایگاه ها به احتمال اقدام نظامی امریکا درعراق و یا کودتا درعراق دامن زد. انتشار اسنادی از سوی گروه کتائب حزب الله در عراق و بعد از آن اسناد منتشر شده از سوی نیویورک تایمز این مسئله را تقویت کرد.

اما جهت بررسی حوادث اخیر در عراق و پی بردن به اهداف اصلی نیروهایی امریکایی لازم است چند مسئله تبیین گردد: شکاف سیاسی در عراق گسترده تر شده است و بحران تعیین نخست وزیرنیز همچنان ادامه دارد. هرچند در شکست تعیین نخست وزیر در مرحله قبل مخالفت کردها و اهل سنت نقش اصلی را ایفا کرد. اما در عدم توفیق در انتخاب نخست وزیر در این مرحله، اختلافات شعیان است که نقش اصلی را ایفامی کند. از میان جریان های اصلی شیعه ائتلاف قانون و الفتح مخالف «عدنان الزرفی» هستند. هرچند کردها نیز تاکنون موضعی محتاطانه در قبال انتخاب الزرفی اتخاذکرده اند که ناشی ار تفکرات او در رابطه با پیشمرگه است.

بنابرین در مجموع مشخص نیست الزرفی رای لازم را برای نخست وزیری را می تواند کسب کند یا خیر. با توجه به این که این فرد گزینه مطلوبی برای امریکایی ها به شمارمی رود. این احتمال که با هدف تاثیرگذاری بر فضای سیاسی عراق،عملیات روانی و رسانه ای اخیر را سازمان دهی کرده باشند دور از ذهن نیست.چرا که مطرح کردن این قبیل موضوعات نه تنها جریان طرفدار محور مقاومت را از تمرکز بر مسئله اصلی که انتخاب نخست وزیر است بازمی دارد بلکه نمایندگانی و گروه هایی که بامحور مقاومت همراهی ندارند اما هنوز درحمایت از الزرفی نیز شک دارند به حمایت از او تحریک می کند، این گروه ها اگر خروج امریکایی ها را برداشت به ضعف ان ها در عراق کنندبه جای آن ها با محور مقاومت همراهی خواهند کرد.

موضوع دیگری که لازم است مطرح شود آن که حضور امریکایی ها و هر اقدام عملی ازسوی آن ها باعث اتحاد گروه های مقاومت خواهد شد. بنابرین فضای مطلوب و مبهم سیاسی عراق مطلوب آمریکایی ها برای اجرای سیاست های خود است و دلیلی منطقی برای برهم زدن این فضا ازطرف امریکایی ها در حال حاضر و تا زمان تداوم اختلافات سیاسی وجود ندارد.

به خصوص آنکه اصرار برخی طرف هاى شیعى بر موضع مخالف خود با نخست وزیری الزرفی بدون مشخص کردن جایگزینى براى الزرفى باعث تضعیف جایگاه این طرف ها در جامعه عراق و همچنین تضعیف آن ها براى ایجاد تغییر شده است. این موضوع تبدیل به عاملی شده که حق قانونى آن ها در کاندید کردن گزینه ها مطلوب مدنظر گرفته نشود و راه را برای اقدامات خلاف قانون رئیس جمهور باز کند.

پراکندگی نیروهای امریکایی در عراق زیاد است و آمریکا با هدف تمرکز پایگاه ها در عراق و داشتن برنامه مشخص تهاجمی و تدافعی تخلیه پایگاه ها را انجام میدهد، به خصوص که پایگاه هایی که تا به امروز تخلیه شده اند درمقابل اولیه ترین حملات نظامی نیز توانایی مقاومت ندارند. خبرهای نصب سامانه پاتریوت توسط آمریکا نیز نشان می دهد که آن ها به دنبال تغییراتی اساسی در نحوه حضور خود در عراق از لحاظ نظامی هستند.

با توجه به حملات صورت گرفته به آمریکایی آن ها به این جمع بندی رسیده اند که تمرکز پایگاه ها هم به کاهش تلفات و هزینه منجر می شود و هم تاثیرگذاری سیاسی نظامی تا حدی حفظ می شود اما این اقدام همراه با کاهش نیرو در عراق خواهد بود و قطعا نیز از سطح کنش گری آمریکا برخلاف میل آن ها خواهد کاست. نصب سامانه پاتریوت در عراق نیز دقیقا در همین راستا است و این اقدام بیشتر از آن که نشان از اقدامی تهاجمی باشد اقدامی تدافعی است. چرا که مقامات عراقی در آغاز، مخالف استقرار سامانه موشکی پاتریوت در خاک این کشور بودند، اما فوریه 2020 شماری از مقامات عراقی در نشست با ژنرال کِنِت مکنزی فرمانده سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) پیشنهاد کردند که آمریکا شمار سربازان خود در عراق را کاهش دهد و به جای آن سامانه پاتریوت را در عراق نصب کند.

اما آمریکایی ها با فضا سازی رسانه ای اخیر و همچنین اقدام به برخی گشت های نظامی و... این خروج و عقب نشینی و تغییر حالت از تهاجمی به تدافعی را ،به راحتی به حاشیه برده اند و به جای این که رسانه های محور مقاومت آن را به عنوان مقدمه خروج آمریکا از عراق مخابره کنند خبر خروج از پایگاه ها را به عنوان حالت تهاجمی امریکا و موضع قدرت امریکا در عراق مخابره می کنند در حالی که این اقدام امریکا تدافعی و ناشی از شکست سیاست قبلی آن هاست.

شیوع کرونا در عراق به مانند سایر جهان به مسئله اصلی تبدیل شده است و تمرکز در عراق بر این موضوع صورت گرفته است و برخی معتقدند که آمریکایی ها ممکن است از این فضا استفاده کنند و اقدامات خود را پیش ببرند. اما نوع مواجهه ارتش امریکا باکرونا و اقداماتی از جمله عدم اعزام نیروی جدید به منطقه به مدت دو ماه، قرنطینه چند هزار نفراز نظامیان امریکایی در منطقه و درگیری گسترده آمریکایی ها با کرونا احتمال این اتفاق رابسیارکاهش می دهد.

در مجموع احتمال هرگونه اقدامی از جمله کودتا، حمله نظامی به گروه های مقاومت و... از سوی آمریکایی ها در زمان حاضر بسیار ضعیف است و این موضوع بیشتر شبیه عملیات رسانه ای و روانی می ماند تا اقدام نظامی.

هرچند موضع گیری های گروه های مقاومت در عراق لازم است، اما این موضوع نباید طوری رخ دهد که درموضع قدرت و تهاجمی بودن امریکایی ها در عراق را به رسانه ها مخابره کند.

* دبیر انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه علامه طباطبایی