به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران» به نقل از اندیشکده حکمرانی شریف، حسین فلاح جوشقانی در نشست تجربه نگاری تنظیم گری در ایران که توسط باشگاه تنظیم گران ایران برگزار شده بود با بیان این که تنظیمگر، ابزار اعمال قدرت حاکمیت است گفت: در گذشته دولت ها هم تصدی گر بودند و هم ارائه دهنده خدمات ولی در جوامع مدرن، تنظیم گران به عنوان واسطه ای بین حاکمیت و فعالان و ذینفعان است. با وجود تجربه ۲۰ ساله شکل گیری تنظیم گری در ایران هنوز شاهد بلوغ تنظیمگری نیستیم.
رئیس اسبق سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات در پاسخ به پرسشی درباره استقلال سازمان تنظیم مقررات گفت: من اصلا فکر نمیکنم که نهاد مستقلی در ایران فعال باشد. سازمان تنظیم مقررات باید هم مقتدر باشد و هم مستقل؛ مثلا در ترکیه به این سازمان میگویند اتوریته که به معنی اقتدار است. قطعاً سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی هنوز نتوانسته از نهاد بالادستیاش یعنی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مستقل شود. تجربه من در ۱۴ سال فعالیت در سازمان اینطور نبوده که علیرغم فشارهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بتواند کاملاً مستقل تصمیمگیری کند.
وی در خصوص چرایی قرارگرفتن سازمان تنظیم مقررات رادیویی در وزارتخانه ارتباطات گفت: در ایران به طور سنتی بودجه، قدرت و اقتصاد در وزارتخانه متمرکز است. نهادهای خارج از وزارتخانه مانند نهادهای معاونت رئیس جمهوری مثل وزارتخانهها هیچگاه موفق نبوده اند.
شورای رقابت در قانون بیشترین استقلال را دارد
فلاح جوشقانی شورای رقابت را به عنوان نهادی که در قانون بیشترین استقلال را داراست معرفی کرد و گفت: قانون شورای رقابت بسیار مترقی است. حتی رئیس جمهور نمیتواند رئیس شورای رقابت را تغییر دهد مگر در شرایطی که در قانون پیشبینی شده باشد. شورای رقابت، تبلور یک نهاد تنظیمگری حرفه ای و مدرن است؛ در ایران اما ساختار سیاسی ما اجازه نمیدهد سازمان تنظیمگر به درستی فعال کند. رئیس سازمان تنظیم مقررات معاون وزیر است و حتی در بیان عناوین هم این معاونت ابتدا میآید. نمیتوان معاون وزارتخانه بود و تصمیمی جدا از علایق و سلایق آن گرفت.
رئیس اسبق سازمان تنظیم مقررات رادیویی درباره تجربه فعالیتش به عنوان رئیس این سازمان گفت: زمانی که من مسئولیت داشتم علیرغم این که سیاستهای وزارتخانه باید اجرا میشد یک استقلال نسبی وجود داشت مخصوصاً در زمینه تصمیمگیریهای مربوط به اپراتورها. همیشه ما مقررات را پیشنهاد دادیم. در خصوص تولید مقررات و تصمیمسازی مسیر حرکت، از سمت سازمان به سمت وزارتخانه بوده است.
او اضافه کرد: با این وجود سازمان تنظیم مقررات نمیتواند با اتوریته فعلی و ابزارهایی که به آن ضمانت اجرایی تصمیماتش را می دهد با اپراتورهای متخلف برخوردهایی مانند تعلیق کند.
اقتدار ما بر شرکت های دولتی بیشتر از شرکت مخابرات خصوصی شده بود
فلاح جوشقانی درباره اقتدار این سازمان در مواجهه های مختلف با شرکت مخابرات گفت: مخابرات ایران از چند حیث یک شرکت استثنایی است. در بسیاری از حوزهها انحصار شدیدی دارد. وقتی خصوصی شد امکاناتی که با هزینه دولت و بیتالمال ایجاد شده بود در اختیار مخابرات قرار گرفت. برای مخابرات انحصار طبیعی به وجود آمده و البته در مورد مخابرات به طور خاص ممکن است سهامدارانش هم اقتدار خاصی داشته باشند.
وی در خصوص الزاماتی که از سوی سازمان تنظیم مقررات به مخابرات اعمال شد، ادامه داد: اگر مخابرات را به حال خودش واگذار میکردیم الان هیچ نداشتیم به جز یک شرکت مخابرات که هیچ سرویسی ارائه نمیدهد. سازمان تنظیم مقررات با اقتدار نسبی که داشته سعی کرده با مخابرات و تخلفهایش برخوردهایی کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره توانایی اعمال قدرت سازمان تنظیم مقررات بر شرکتهای زیرمجموعه وزارت ارتباطات گفت: در اختلافهای بین شرکتهای زیرساخت، پست و سازمان تنظیم مقررات همیشه سازمان تنظیم مقررات پیروز بوده است. اینطور نبوده که برای این شرکتها امتیاز خاصی قائل شویم. اقتدار ما در خصوص این شرکتها خوب بوده البته که این شرکتها هم با قوانین ما مقابلهای نداشتند.
عدم تفاهم با وزارت نیرو منجر به افزایش ۶ برابری هزینه های پروژه فیبر نوری شد
فلاح جوشقانی در پاسخ به سوالی درباره اختلاف این سازمان با صداوسیما در سالهای گذشته گفت: ما اختلاف مبنایی با صداوسیما در حوزه طیف و باند فرکانسی ۷۰۰ و ۸۰۰ داشتیم که تا کنون حل نشده است. اما در حوزههای دیگر ارتباط منطقی و خوبی برقرار بود. عموماً صداوسیما در راستای مقررات ما عمل کرد.
وی از چالش های همکاری بین نهادی در ساختار حکمرانی کشور گفت: در مواردی نتوانستیم همکاری خوبی تعریف کنیم و به دلایل مختلف به نتیجه مناسب نرسیدیم. مثلاً در خصوص پیادهسازی فیبر در شهرها، بحثهای جدی با وزارت نیرو آغاز کردیم. ولی معمولا به نتیجه نرسید و مبنا اختلافات ما اقتصادی و بیزینس مدلها بود. به دلیل این که مقررات ما شمولیت لازم را نداشته این مذاکرات به نتیجه نرسید و شرکتها مجبور شدند مجوز را از شهرداریها بگیرند و با هزینه ای تقریباً ۶ برابر هزینه فیبر هوایی در زیر زمین راهاندازی کنند.
شورای عالی فضای مجازی دخالتی در اجرای مقررات نداشته است
فلاح جوشقانی در پاسخ به سوالی درباره تاثیر تصمیمگیریهای شورای عالی فضای مجازی بر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، با بیان این که استقلال از شورای عالی فضای مجازی که سیاستگذار حوزه سازمان تنظیم مقررات است، ممکن نیست گفت: البته شورای عالی فضای مجازی در اجرای مقررات این نهاد دخالتی نداشته است. مقرراتگذاری همیشه ذیل سیاستگذاری است و شورای عالی فضای مجازی، سیاستگذار کلان است. به طور مثال، چارچوب سیاستگذاری شورا این بوده که از محتوای تولید داخل حمایت شود بنابراین کمیسیون تنظیم مقررات، مقررات را در همین راستا تدوین کرده است. البته که پشت این قضایا مذاکراتی بوده و به نتایجی رسیده بودیم.
معاون سابق وزیر ارتباطات درباره بخشی از عملکرد سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در دولت قبل گفت: در برخی حوزهها ما با ابزارمان که مقررات گذاری و اعمال اقتدار بوده نمره ۱۳ یا ۱۴ به خود میدهیم. به دلایل مختلف نتوانستیم. نه این که مقررات ما بد باشد مقررات ما به سبب ارتباط ما با رگولاتورهای خارجی پیشرفته بوده، اما شرایطی وجود داشته که نتوانستیم به میزان مناسب اقتدار نشان دهیم.
وی ادامه داد: سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ردیف بودجه مستقل ندارد بخشی از درآمد اپراتورها سهم رگولاتور است که محقق نمیشود. از آن جایی که درآمد اختصاصی نداریم و اختیار هزینهکرد این مبالغ نیز مانند چارچوب بقیه دستگاههاست، عملا استقلال مالی نداریم. با وجود اینها، یکی از سالمترین و پاکترین سازمانهایی که میشناسم سازمان تنظیم مقررات است اما به هر حال مشکل مالی و کمبود منابع انسانی وجود دارد.
فلاح جوشقانی در پاسخ به سوالی درباره بزرگترین چالش فعلی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی گفت: حوزه ارتباطات حوزه پویایی است و نیاز شدیدی به سرمایهگذاری دارد. سرمایهگذاریها در حوزه ارتباطات ارزی است و درآمدها ریالی. به نظرم بزرگترین چالشی که وجود دارد این است که نمیتوانیم به گونه مناسب، ارزش حوزه ICT را حفظ کنیم. ۷۰ الی ۸۰ درصد هزینههای ما ارزی است. این موضوعی است که همیشه وزارتخانه و رگولاتور را رنج میدهد.
سرمایه گذاری اپراتورها به یک دهم کاهش یافته است
وی ادامه داد: در سال ۹۵ هر یک از اپراتورهای اصلی حدود ۱ میلیارد دلار به صورت سالیانه بر روی زیرساخت خود سرمایه گذاری می کردند که این عدد با توجه به کاهش ارزش پول ملی به حدود ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.
وی به روز شدن ساختار سازمان، بهرهگیری از دانش تنظیم مقررات و نیروی انسانی کارآمد را از راههای بهبود وضعیت سازمان تنظیم مقررات دانست و گفت: باید اقتدار سازمان تنظیم افزایش یابد و اگر ارادهای باشد رگولاتوری نسل پنجم و تعامل بین رگولاتورها رخ دهد.
رئیس سابق سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در پایان این نشست در پاسخ به سوالی درباره ماجرای جریمه اپراتورها به دلیل ایجاد اختلال در کلابهاوس که سال گذشته رخ داد گفت: اگر کلابهاوس فیلتر شده بود باید به ما ابلاغ میشد. در مورد کلاب هاوس، نه قاضی و نه کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه حکم نداده بودند. بنا بر ماده واحده وزارت ارتباط، این وزارتخانه میتواند جریمه، حق السهم و حقالامتیاز بگیرد. بر همین اساس، وزارت ارتباطات به تعیین جریمه اقدام کرد و در این خصوص رگولاتور نقشی نداشت. پس از آن جریمه به دو اپراتور ابلاغ شد و با پیگیری اپراتورها، این مصوبه در دیوان عدالت متوقف شد. تا جایی که اطلاع دارم این جریمه اعمال نشد.
