به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»، فروش دارو در بستر الکترونیک و فضای مجازی، یکی از مباحث مهم و چالشساز حوزه سلامت است. برخی موافق و عدهای مخالف این نوع عرضه دارو هستند و هرکدام دلایل خود را دارند. با انتشار متن آییننامه پیشنهادی وزارت بهداشت، کشوقوس میان فعالان کسبوکارهای اینترنتی و فعالان دارویی درخصوص مجوز فروش دارو در سکوهای اینترنتی وارد فاز جدیدی شد تا جایی که برخی ابلاغ آن را غیرقانونی و برخلاف سایر قوانین و مقررات ارزیابی کردهاند.
شاید نقطه آغاز روند فروش اینترنتی دارو را بتوان از اسفندماه ۹۳ دانست. زمانی که سازمان غذا و دارو با انتشار یک آییننامه، شرایط فروش اینترنتی اقلام غیردارویی را ابلاغ کرد که براساس آن، داروخانههای دارای مجوز کشور، میتوانستند با ایجاد یک سایت اینترنتی فقط به فروش اقلام غیردارویی دارای مجوز از سازمان غذا و دارو نظیر کالاهای بهداشتی، آرایشی و مکملهای تغذیهای، شیرخشک و... بپردازند.
پس از آن، در تیرماه ۱۴۰۱موضوع فروش اینترنتی دارو مطرح شد که بر همین اساس مصوبه فروش اینترنتی دارو معاونت علمی و کارگروه اقتصاد دیجیتال، به تصویب هیاتوزیران رسید اما در آن زمان با توجه به مسائلی نظیر بحران دارو و تغییرات سازمان غذا و دارو این موضوع به جایی نرسید.
داروخانهها عملا انباردار سکوها!
دکتر سیدعلی فاطمی، دکتر داروساز درخصوص ابلاغ این آییننامه میگوید: آنچه قبل از ابلاغ این آییننامه مطرح شد این بود که پلتفرمها فقط نقش جابهجایی دارو را بهعهده دارند اما آنچه در آییننامه دیده میشود، اینطور نیست و سکو و پلتفرم به نوعی همهکاره این روال شدند و عملا داروخانه فقط انباردار سکوها هستند، چراکه سفارشگیری، ثبت اطلاعات بیمار، اعلام قیمت، اطلاعات داروخانه و صدورکدکاربری توسط این سکوهاانجام میشود.
طبق بند «ب» ماده ۶ قانون تجارت الکترونیک صراحتا فروش دارو از طریق ابزار الکترونیکی ممنوع است اما در این آییننامه به مصوبه ۱۴۰۱ هیات وزیران استناد شده است.
در این آییننامه به نقش دکتر داروساز و مسئول فنی داروخانه اشارهای نشده و خیلی گذرا در صورت نیاز کاربر میتواند مشاوره مسئول فنی را داشته باشد در صورتی که براساس قوانین مسئول فنی و داروساز باید بر تکتک نسخهها نظارت و ارزیابی داشته باشد اما با نگاهی که این آییننامه به داروخانهها دارد، نگاه انبارداری است.
فاطمی میافزاید: موضوع دیگری که باعث نگرانی ما میشود، افشای اطلاعات سلامت بیماران است. وی معتقد است: «با الگو قرار دادن کشورهای پیشرفته آسیایی میتوانیم بهتر این طرح را اجرا کنیم و از بازارگاهیشدن این روند جلوگیری کنیم».
ناگفته نماند که در تابستان ۱۴۰۲ که فروش اینترنتی دارو با مشکلاتی نیز روبهرو شد، سازمان غذا و دارو با استناد به قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب سال۱۳۳۴و قانون مبارزه باقاچاق کالا وارز، مفهوم توزیع و عرضه دارو را از یکدیگر جدا دانست.
این سازمان در نامهای به معاونت حقوقی ریاست جمهوری، مستندات خود را ارائه و برداشت خود از واژه «توزیع» در تبصره ۲ ماده ۸ مصوبه هیاتوزیران رابه رابطه بین شرکتهای پخش دارووداروخانه محدوددانست.
درمقابل معاونت حقوقی طی نامهنگاریهایی با معاونت علمی، وزارت ارتباطات ووزارت اقتصاد نظر آنها را دراین باره جویا شد. درپاسخ هر سه نهاد گفته شده مفهوم برداشتی از قانون را به «رساندن دارو به مصرفکننده نهایی» تفسیر کردند.
پس ازآن نیزدرجلسه مشترک کمیسیون اصل۹۰ مجلس و وزارت بهداشت، وزارت اقتصاد و وزارت ارتباطات بر لزوم تدوین آییننامه فروش اینترنتی دارو تاکید شد. حال با ابلاغ این آییننامه باید دید که تا چهحد اجرای این طرح میتواند موجب سهولت خدماترسانی به بیماران و جلوگیری از تبعات احتمالی آن باشد.
فروش اینترنتی دارو در کشوقوس
این روند همچنان ادامه داشت تا جایی که براساس مصوبه وزارت امور اقتصاد و دارایی، صراحتا امکان فروش دارو از طریق پلتفرمهای اینترنتی اعلام شد.
نسخه پیچیده فروش اینترنتی دارو
براساس این مصوبه، قانونی بودن فروش دارو از طریق پلتفرمها اعلام و سازمان غذا و دارو مکلف شد دستورالعمل نظارت بر فرآیند فعالیت و همکاری داروخانهها با پلتفرمها برای رسیدن دارو از داروخانه به مصرفکننده نهایی را طی چهار ماه تدوین و ابلاغ کند اما تصویب این مصوبه حرفوحدیثهای بسیاری داشت و با مخالفت رئیس سازمان غذا و دارو مواجه و مصوبه باطل شد.
در همان زمان بود که سیاح، رئیس مرکز ملی بهبود محیط کسبوکار وزارت اقتصاد اعلام کرد: «سرنوشت کسبوکارها سکویی شدن است، داروخانه مال قرن چهاردهم بود که تمام شد، الان قرن پانزدهم و سال ۱۴۰۲ هستیم.
به جای این که جلوی سکوهای اینترنتی را بگیرید؛ بیایید تنظیمگری کنید، همچنان که با خدمات تاکسی اینترنتی بهتر میشود روی آن نظارت کرد؛ مردم راحتتر و راضیترند، توزیع دارو در سکو هم بهتر میشود روی آن نظارت کرد، نظارتپذیرتر است.»
وی این هشدار را نیز داد که عدم تدوین آییننامه، ممکن است به زیرزمینی شدن این فعالیتها بینجامد.
در نهایت پس از کشوقوسهای بسیار، آییننامه حملوعرضه دارو از طریق سکوهای اینترنتی با امضای دو وزیر ارتباطات و وزیر بهداشت پس از چند ماه تأخیر ابلاغ شد که طبق آن پلتفرمها فقط میتوانند در حوزه نسخه الکترونیکی فعالیت کنند و حمل و تحویل دارو از طریق سکوها برای نسخه کاغذی ممنوع است. این طرح که قرار است بهصورت آزمایشی به مدت شش ماه اجرا شود، حالا به یک مبحث داغ و چالشی در جامعه پزشکی تبدیل شده است.
زیرا عدهای از فعالان سلامت در مفاد این آییننامه نقش سکوهای اینترنتی را پررنگتر از نقش داروخانهها و پزشکان میدانند ونگران تبعات این مسأله هستند. عدهای نیزموافق این طرح هستندوآن را راهکاری در تسهیل امور بیماران و کمک به آنها میدانند.
