به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ زئولیت یک ماده معدنی متخلخل است که به عنوان یک جاذب قوی عمل می کند. این ماده حاوی سیلیس و آلومینیوم بوده و به دلیل داشتن بافت اسفنجی، در آکواریوم قادر به جذب و نگهداری آمونیاک خواهد بود. به همین دلیل برای فیلتر کردن و پاکسازی آب آکواریوم از زئولیت استفاده می کنند. تعویض به موقع این ترکیب، نقش موثری در عملکرد و کاربرد زئولیت در آکواریوم دارد. زیرا در غیراین صورت زئولیت، اشباع شده و قادر به جذب آمونیاک نخواهد بود.
کاربرد زئولیت در آکواریوم
گفتیم که مهم ترین کاربرد زئولیت در آکواریوم، حذف آمونیاک از محیط زندگی آبزیان است. آمونیاک در ساختار متخلخل زئولیت، جذب و نگهداری می شود. البته ظرفیت جذب زئولیت محدود بوده و پس از مدتی اشباع می شود. به همین دلیل چنان چه شارژ یا تعویض نشود، عملکرد مناسبی نخواهد داشت. از دیگر موارد کاربرد زئولیت در آکواریوم می توان به نقش آن در شفاف سازی و جلا دادن به آب از طریق حذف ذرات نامطلوب اشاره کرد.
این ترکیب معدنی با مکش هوا، اکسیژن مورد نیاز را به درون آب آکواریوم می کشد. بنابراین زئولیت آبزی پروری با تاثیر مثبت در کنترل میزان اکسیژن و آمونیاک، از مکمل های اساسی و موردنیاز در آبزی پروری محسوب می شود. در آکواریوم های دارای میگو، زئولیت سبب پوست اندازی سریع تر و آسان تر میگوها می گردد. این کانی با زدودن گازهای سمی مثل نیتروژن و سولفور، سبب تصفیه فیزیکی و شیمیایی آب آکواریوم می شود.
بد نیست بدانید که به طور کلی زئولیت یکی از ساده ترین روش تصفیه آب است.
پیش تر گفتیم که زئولیت قابلیت جذب بالایی دارد، بنابراین علاوه بر آمونیاک، می تواند فلزات سنگین و سموم قارچی موجود در محیط را جذب و مانع از بروز مسمومیت و بیماری های قارچی در آبزیان شود.
از دیگر موارد کاربرد زئولیت در آکواریوم ایجاد تعادل در اسیدیته آب و تثبیت پی اچ آن و تاثیر بر غلظت یون های آمونیوم و فسفات است. به این صورت که آمونیاک را جذب و مانع از ته نشینی فسفات می گردد.
لازم به ذکر است که با توجه به میل ترکیبی زئولیت با کلسیم، این ترکیب خاصیت خود را در آب های سخت از دست می دهد. البته جذب کلسیم و حذف ترکیبات نیتروژن دار مانع از رشد جلبک ها در آکواریوم می شود. این ترکیب معدنی باعث تقویت کودهای جمع آوری شده از بستر آکواریوم شده و ارزش غذایی آن را بالا می برد. همچنین قادر است پی اچ محیط زیست آبزیان را تعدیل کند. مخلوط کردن 2 تا 3 درصد زئولیت با غذای آبزیان سبب هضم و جذب بهتر، رشد بیشتر ماهی ها و کاهش تلفات می گردد.
مقدار و نحوه استفاده از زئولیت در آکواریوم
با توجه به این که هر کیلوگرم از این سنگ معدنی جاذب 5/3 گرم آمونیاک است. بنابراین مقدار زئولیت لازم برای یک آکواریوم، 1 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب آب می باشد.
این مقدار پس از 3 تا 4 هفته بسته به تعداد ماهی های موجود در آکواریوم اشباع می شود. برای استفاده مجدد حتما باید آن را احیا کنید.
برای پاکسازی و شارژ زئولیت، آن را در محلول آب و نمک 1 درصد قرار دهید. به این ترتیب یون های آمونیاک آزاد شده و از زئولیت خارج می شود. این پروسه به مدت یک شبانه روز زمان نیاز دارد. سپس سنگ های پاکسازی شده را زیر نور آفتاب به مدت 1 تا 2 روز نگه می دارند تا خشک شود. به این منظور می توان آن ها را در فر با دمای 350 درجه فارنهایت نیز خشک کرد. نکته بسیار مهم این که به هیچ عنوان در آکواریوم حاوی زئولیت، نمک اضافه نکنید. چرا که باعث رهاسازی آمونیاک و عناصر فلزی سمی جذب شده در آب و مرگ آبزیان خواهد شد.
بهترین کاربرد زئولیت در آکواریوم زمانی است که به موقع تعویض یا شارژ شود. در غیر این صورت هیچ تاثیری در جذب آمونیاک نداشته و با خاک معمولی فرقی ندارد. زئولیت اشباع شده پس از خروج از آکواریوم، یک کود قوی برای گیاهان آپارتمانی و حتی خاک باغچه است. البته با توجه به قوی بودن آن بهتر است در مقادیر کم برای گیاهان استفاده شود تا آسیبی به گیاهان زده نشود.
از آنجا که آکواریوم ها در دو نوع آب شیرین و آب شور گروه بندی می شوند، زئولیت استفاده شده نیز باید متناسب با نوع آب مصرفی انتخاب شود. توجه به این نکته ضروری است که زئولیت آکواریوم ظرفیت جذب نامحدود ندارد. یعنی پس از مدتی باید تعویض یا شارژ گردد. در غیر این صورت دیگر توانایی جذب آمونیاک انباشته شده در آب را ندارد.
برخی کارشناسان توصیه می کنند از زئولیت فقط در مواقع نیاز و به صورت مقطعی استفاده شود و پس از رفع مشکل از مخزن خارج گردد.
معمولا از زئولیت در پرورش ماهی های گرمابی و ماهی های زینتی در آب شیرین جهت حذف فلزات سنگین و آمونیاک موجود در آب استفاده می کنند.
با توجه به تداخل اثر زئولیت با پیت موس و ذغال اکتیو، از استفاده همزمان هر سه مدیا با هم خودداری کرده و تنها از یکی از آنها در آکواریوم خود استفاده نمایید.
قیمت زئولیت آکواریوم
تاثیر فوق العاده کاربرد زئولیت در آکواریوم سبب شده این کانی به عنوان یک مکمل ضروری در پرورش آبزیان مورد توجه قرار گیرد. این کانی توسط شرکت های فراوانی فرآوری و عرضه می شود. قیمت زئولیت آکواریوم بر اساس نوع، میزان خلوص و مقدار مورد نیاز می تواند متغیر باشد. برای مشاهده قیمت و خرید زئولیت میتوانید به سایت زئولایف مراجعه کنید.
زئولایف عرضه کننده مرغوب ترین زئولیت مخصوص آبزیان با قیمت مناسب می باشد.
سخن پایانی
زئولیت یک فیلتر طبیعی است که نقش مهمی در تمیز کردن آب آکواریوم دارد. زئولیت با جذب و نگهداری آمونیاک موجود در آب، نقش موثری در کاهش میزان این یون سمی دارد. قابل ذکر است که توانایی این کانی در جذب و نگهداری آمونیاک محدود بوده و پس از مدتی اشباع می شود. بنابراین لازم است آن را به کمک محلول آب و نمک طبیعی دوباره احیا نمود.
این فرایند تا چند بار قابل انجام است، سپس باید نسبت به جایگزینی آن با زئولیت جدید اقدام نمود. زئولیت اشباع خارج شده از آکواریوم، کود خوبی برای گیاهان می باشد.
