به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران» به نقل از فارس، نفوذ شرکتهای هرمی در دانشگاهها و آسیبهای اجتماعی رقم خورده به واسطه فعالیتهای اینگونه شرکتها در خوابگاههای دانشجویی، اعم از اعتیاد، ترک تحصیل، افت تحصیلی و ... بعضاً شرایط بغرنجی را در برخی خوابگاهها به وجود آورده است.
.. اما نتورک مارکتینک در ایران
شاید برای اکثر ما ایرانیها واژه نتورک مارکتینک بیاختیار ما را یاد گلدکوئیست میاندازد که حدود 10 سال پیش توسط فیصل از طریق شیراز وارد ایران شد و در طی مدت کوتاهی در اثر فعالیت سرشاخهای اصلی آن به نامهای نادر، مهراب و امیر مقارن در تهران به صورت معضل بزرگی برای کشور درآمد.
شاید با آن تعریف و توصیفی که در بالا از نتورک مارکتینک شد این سئوال پیش آمد که چرا معضل شد؟
جواب این سئوال در این جاست که این شرکت به اولین و مهمترین اصل نتورک عمل نمیکند و آن رضایت مشتری هم از لحاظ قیمت و هم از لحاظ کیفیت است. از لحاظ قیمت این ایراد به این شرکت وارد است که سکه یا خدماتی که ارائه میدهد (gold quest یا Vacation و ...) قیمت آن نسبت به بیرون بسیار گرانتر از قیمت واقعی است. به طور مثال سکهای که قیمت آن در بیرون 130 هزار تومان است. این شرکت 400% گرانتر از آن یعنی $520 در اختیار مشتری قرار میدهد. یا تورهایی که به نام Vacation میفروشد 5-4 برابر گرانتر از مبلغ واقعی آن در تورهای مسافرتی است. اما از لحاظ کیفیت محصولات و خدمات این شرکت که امروزه خود را برای فرار از ضربات نام گلدکوئیست، QL معرفی میکند. خیلی پائین است. به طور مثال تورهایی که این شرکت ارائه میکند شما را مجبور میکند در روزهایی غیر از میل شما و وقتی که در تایلند یا سایر کشورها به لحاظ کم بودن استقبال فصل توریستها هتلها و خدمات ارزانتر ارائه میشود به مسافرت اقدام بکنید. لذا ما بدلیل عدم کارایی مفید اقتصادی و اجتماعی این شرکت و شرکتهای امثال آن آنها را شرکتهای هرمی مینامید.
شرایط این شرکتها امروزه در ایران
شرکتهای هرمی از آغاز ورود به ایران متاسفانه بدرستی از طرف مسئولان و مردم درک نشدند و به دلیل شعار سوددهی در بین مردم به سرعت اشاعه یافتند و باعث ضربات جبرانناپذیر اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شدند.
امروزه علاوه بر QI که بیشتر در عرصه وکیشن (Vacation) فالیت میکند. شرکتهای دیگری نیز ایجاد شدهاند که شعار تمامی آنها یکی است.
شرکتهای جدیدی که در بین مردم به سرعت در حال رشد هستند خود را شرکتهای Mutual Fund یا سرمایهگذاری در سبدهای گوناگون معرفی میکنند و با بهرهگیری از تعاریف این شرکت، بدون ارائه کوچکترین تضمینی، اقدام به جمعآوری سرمایههای مردم میکنند و به یکباره بعد از مدتی ناپدید میشوند.
امروزه دهها شرکت سرمایهگذاری اقدام به کلاهبرداری از مردم ایران میکنند که نه تنها در سطح جهانی شناخته شده نیستند که حتی بعضی از آنها فاقد یک شماره تلفن و فقط دارای E-Mail هستند. نمونههای فراوانی از شرکتهای هرمیای که ناپدید شدهاند وجود دارد. مانند شرکت سرمایهگذاری Suiss cash یا Online 3fs که بعد از چند ماه فعالیت با بالا کشیدن پول سرمایهگذاران ساده دل و فریب خورده متواری شدهاند.
در ماههای اخیر نیز شرکتهای Ati, Genius Funds, Palinur و... رشد زیادی داشتهاند.
* نحوه جذب نیرو در دانشگاهها
با توجه به اینکه دانشجویان جزء آن قشر از جامع هستند که کمتر از بازار و با احتمال کلاهبرداری باخبر بوده و دارای محفلهای صمیمی هستند و همچنین از آنجا که با اقتضای سنشان حاضر به هر نوع فداکاری برای دوست خود هستند به عنوان هدفی برای شرکتهای هرمی در نظر گرفته شدهاند و با نشانه رفتن اعتماد، میتوانند آسیبهای جدی به این قشر به خصوص دانشجویان خوابگاهی وارد کنند چرا که اگر اعتماد بین دوستان در خوابگاه از بین برود و شخص در خوابگاه به گوشهنشینی روی بیاورد درب هر نوع نگاه و ناهنجاری را میتوان به روی او گشوده دید چون از خانواده و دوستان خود دور شده است و باید به دیده بدبینی به اطرافیان خود در خوابگاه نگاه کند.
* شرکتهای هرمی در خوابگاههای دانشگاه تهران
شاید تعجب کنید اگر بگوییم اکثر سرشاخههای گلدکوئیست، ایتیآی، پالینور، سوئیسکش و ... از این دانشگاه (دانشگاه تهران) و مخصوصاً از خوابگاههای این دانشگاه هستند. اشخاصی چون "امیر.م "، "م.د "، "علی.ا " و ... که از سرشاخههای مقطعی در هر یک از این شرکتها بوده و هستند از این دانشگاه میباشند.
امیر مقارن اولین شخصی بود که در ایران E.U.V را در گلدکوئست در ایران راه انداخت یا "س.ص " از سرشاخهای گلدکوئیست بود که بعد به پالینور رفت و هم اکنون نیز مشغول فعالیت است و سودهای کلانی را بدست آورده است.
* یکی از دانشجویان: از اتاقهای خوابگاه برای پرزنت کردن اشخاص استفاده میشد
«ف.ت » از دانشجویان دانشگاه تهران که هم اکنون نیز مشغول فعالیت در شرکتهای هرمی است، در مورد فعالیت شرکتهای هرمی در این دانشگاه میگوید: «سال 84 و 83 که من خودم در کوی بودم، ساختمان 3 که در آن زمان ساختمان نخبگان دانشگاه تهران بود مرکز فعالیت این شرکتها بود و از اتاقهای این ساختمان بعضا با وجود اطلاع مسئولان و حراست، به عنوان محلی برای پرزنت کردن دانشجویان و افرادی از بیرون دانشگاه استفاده میشود. اگر آن موقع مسئولین دانشگاه اقدام مناسبی میکردند شاید شاهد آن همه افت تحصیلی در آن سالها نبودیم و شاید جلوی این شرکتها هم گرفته میشد چرا که همین اشخاص بعد از اینکه پولی بدست میآوردند از خوابگاه خارج میشدند و با اجاره کردن دفتر اقدام به توسعه مجموعه خود میکردند.»
* خودکشی
"ف.ت " اضافه میکند: یکی از دانشجویان ساکن کوی که من میشناسمش چون با هم توی یک مجموعه بودیم بعد از اینکه موفق نشد پولی بدست آورد ترم قبل دست به خودکشی زد که خوشبختانه با هوشیاری هم اتاقیهایش از مرگ حتمی نجات یافت. من خودم الان هر کسی در خوابگاه دست به خودکشی میزند به او شک میکنم چرا که احتمال میدهم عضو این شرکتها باشد.
متاسفانه مسئولان کوی در این مورد اصلا بررسی نمیکنند که دلیل واقعی اقدام به خودکشی چه بوده است. شاید اگر ریشهیابی کنند دلیل اصلی این اقدامات سرخوردگی از جامعه به دلیل نتورک باشد.
شرکتهای هرمی؛ مشروطی؛ اخراج؛ کات
« م.پ »دیگر دانشجوی ساکن کوی دانشگاه نیز در گفتگو با ما به دوستش اشاره میکند که وارد پالینور شده و به همین خاطر با خانوادهاش اختلاف پیدا کرده است چون علاوه بر انجام این عمل اقدام به فروش ماشینی کرده است که پدرش برایش خریده بود و او پول حاصل از فروش ماشین را کلا در این شرکتها سرمایهگذاری کرده و ترم قبل هم به دلیل مشروطی در آستانه اخراج قرار گرفت.
همین دانشجو در مورد اینکه چه کسانی بیشتر وارد این سیستم میشوند؟میگوید: بچههای دانشکده فنی و علوم بیشتر از سایر دانشکدهها وارد این سیستم میشوند که برای خود من هم باعث تعجب است چون با قبول اینکه سودی که این شرکتها میپردازند واقعی نیست ولی باز هم وارد شده و شکست میخورند.
* دانشجویانی که پس از ورود به شرکتهای هرمی ترک تحصیل میکنند
«م.پ » اشارهای به میزان ترک تحصیلی یا افرادی که افت تحصیلی دارند هم میکند و اضافه میکند که در کلاسها 2 نفر مرخصی گرفتهاند با توجه به تجربهای هم که دارم میدانم دیگر برگشتن این افراد به فضای درس اگر هم ممکن نباشد امری بسیار سخت است.
وی اضافه میکند: "یکی از هم اتاقیهایم، با وارد کردن نامزدش به این شرکتها ضربه بزرگی به آینده خود و نامزدش زد. چرا که الان نامزدش سر امتحانات به صورت مرتب حاضر نمیشود و وقتی از دوستم دلیلش را میپرسم افسردگی ناشی از شکست در نتورک و از دست دادن سرمایه مالی و اجتماعی را عامل این مشکل معرفی میکند و میگوید با هم به مرکز مشاوره دانشگاه هم رفتهایم ولی بعید میدانم به این زودیها خوب بشود؛ یا باید قید درس را بزند یا میترسم بلایی سر خودش بیاورد.
* سیستمهای هرمی یکی از دلایل اعتیاد
«م.م » دانشجوی دامپزشکی دانشگاه تهران هم در گفتگو با ما به نمونههایی از دوستانش اشاره میکند و از خودش میگوید که به دلیل قرار گرفتن در فضای این شرکتها و شکست ناشی از آن به سمت اعتیاد رفته است.
وی میافزاید: «خود من به قدری از طرف خانواده و همکلاسیهایم تحت فشار هستم که الان برخلاف سال قبل 3 ماه است به خانه نرفتهام یا همکلاسیهایم به قصد طعنه مدام به من طعنه میزنند که "سود شرکتت چه ش«برای فرار از این فشارها به مصرف مواد مخدر روی میآورم. چون الان 2 میلیون بدهکارم و هر وقت به بدهیام فکر میکنم کنترل اعصابم را از دست میدهم. نمونههایی مثل من زیادند. من توی دانشگاههای دیگر هم 8 تا زیر مجموعه داشتم که الان آن ها هم بدهکارند. »
* روشهای جذب افراد
«سعید» دیگر دانشجوی دانشگاه تهران در این مورد میگوید: "من خودم توی کوئست و گلدماین کار کردم ولی کوئست از لحاظ آموزش برای جذب افراد خیلی قویتر بوده و الان هم هست. کوئستها هر ماه جلسات آموزشی برای جذب افراد دارند که به آنها آموزش رفتار سر جلسه مشاوره، پیگیری بعد از مشاوره و خرید... را آموزش میدهند.
وی میافزاید: یکی از پالینورهایی که الان هم مشغول فعالیت است در مورد روش جذب افراد میگوید "روش جذب و آموزش مثل کوئست است، منتها با کمی تفاوت. "
سعید میگوید: "ما بعد از اینکه فردی خرید کرد اقدام به آموزش او میکنیم که در حین آموزش او را وادار می کنیم کتابهایی مانند حکایت دولت و فرزانگی و ... را بخوانند و با تشبیه کردن شخصیتهای قهرمان با فردی که در حال آموزش است به او انرژی میدهیم تا کارش را شروع کند. بعد شروع به نوشتن لیست افراد میکنیم؛ این لیست شامل لیستی از افرادی است که شخص میخواهد آنها را دعوت کند. بعد آنها را به 5 گروه تقسیم میکنیم؛ گروه پنجم یعنی گروهی که شخص نزد آنها اعتبار بالایی دارد، هدف اصلی ما هستند. چون بلافاصله بدلیل اعتمادی که به شخص دارند وارد سیستم میشوند و بعداً هم مشکلی از بابت شکایت و شکایتبازی نداریم. "
* چند درصد ساکنان خوابگاه دانشجویی عضوند؟
یکی دانشجویانی که در سیستم پالینور فعالیت میکند در جواب این سئوال که چند درصد ساکنان کوی و کلا خوابگاه عضو این سیستم هستند؟ میگوید: «قبلا اگر شما پای یکی از باجههای تلفن داخل کوی یا محوطه بیرون آن میایستادید میتوانستید سخنان دانشجویان را بشنوید که در مورد نتورک صحبت میکنند ولی الان نسبتا کمتر شده است. آن موقع شما باید دنبال شخصی میگشتید که نتورکی نیست چون همه نتورکی بودند! ولی الان نمیدانم به خاطر ترس از هشدارهای وزارت اطلاعات یا نیروی انتظامی است که در پای باجههای تلفن صحبت خاصی نمیشود؛ ولی با این حال نمیشود حدس زد که از اطرافیان چه کسی عضو شده یا نشدهاند؟ »
وی میافزاید: «ما که خودمان به زیر مجموعههایمان اکیداً توصیه میکنیم اصلا بیرون صحبت نکنند و سررسیدها یا جزوههای آموزشی را به دفتر نیاورند. حتی من خودم شدیدا توصیه کردهام کسی به دفتر روزنامه یا مجلهای که در آن مطلبی درباره نتورک نوشته شده باشد نیاورند چون در این صورت بچههای دیگر هم میترسند و کار را رها میکنند. همین چند روز پیش بود که روزنامه ایران تیتر زد "نتورک آزاد میشود » بعد از چند روز با تذکر وزارت اطلاعات مجبور شد علیه نتورک مطلب بنویسد. اگر این کارها نباشد رشد مجموعه ما و سایر مجموعهها خیلی زیاد میشود. »
* نحوه جذب افراد
بعد از جلسات مشاوره اعضای این شرکتها به اتفاق شخصی که معرف است (شخصی که میخواهد زیر مجموعهای را که دعوت کرده وارد این سیتم کند) به تخریب فرد پرزنت شده میپردازند. یعنی با تخریب کردن شخصیت وی، او را تحت کنترل خود میگیرند و بعد از اینکه شخصیت فرد را تخریب کردند شروع میکنند به تعریف و تمجید از خوبیهای شرکت خود و اینکه در ماه مثلا اینقدر سود میدهد. فلانی و فلانی میلیاردر شدهاند. اگر نجنبی این فرصت از دستت میرود. افرادی که در این سیستم نیستند هیچچیزی نمیدانند! همهشان بدبختاند! و...
بعد از طی این مراحل شروع میکنند به پول جمع کردن برای دانشجویی که پول ندارد. اگر پول داشته باشد مشکلی نیست ولی چون اکثر دانشجویان پول کافی ندارند او را وادار میکنند تا پول قرض بگیرد یا نزول کند!
* چرا بیشتر دانشجویان وارد میشوند؟
سرشاخهها با شناخت و بررسی مشکلات دانشجویان نقاط ضعف آنها را پیدا میکنند و با سودای تحصیل در خارج، مالکیت خانه و ماشین آن چنانیو ... دانشجویی را که از مناطق محروم آمده یا نسبت به آینده خود ناامید است جذب سیستم خود میکنند.
آقای فرید عباسی کارشناس ارشد ارتباط و محقق در حوزه شرکتهای هرمی در این مورد میگوید: دلایل ورود افراد به این شرکتها بحث وسیعی است ولی اگر بخواهم در یک جمله بگویم این است که «این شرکتها افراد را به روشهای گوناگون اقناع میکند.» یعنی با مانور دادند روی سود و نکات مثبت نتورک مارکتینگ شخص را قانع میکنند که وارد سیستم بشود.
وی میافزاید: در مورد راهکار مقابله با این شرکتها هم به نظر من روشهای گذشته که مبتنی بر برخورد امنیتی است باید از بین برود. چون ما با شخص اقناع شده روبرو هستیم که قانع شده است وارد سیستم بشود. لذا نیروی انتظامی به عنوان متولی برخورد با این سیستمها باید یک مرکزی را تشکیل بدهد تا افرادی که در این شرکتها مشاوره شدهاند مجددا مشاوره کند و این افراد بدون ترس به این مرکز بیایند و نیروی انتظامی به نقاط ضعف این سیستمها بپردازد و شخص قانع شده را درک کنند.
عباسی خاطرنشان میکند: نیروی انتظامی و مسئولان باید با دلایل منطقی شخص را از حالت غیر منطقی بیرون آورند. در کل من کارهایی که تا الان شده را به عنوان بازدارنده قبول ندارم. چون ما الان هر کاری میکنیم آنها یک قدم از ما جلوتر میافتند مثلا ما زمانی میگفتیم 95% افراد موفق نمیشوند حالا اینها آمدهاند با کمک از آرای افتصاددانانی چون چارلزکینگ این امر را طبیعت نتورک معرفی میکنند و به شخص مشاوره شونده هم این را به صراحت میگویند. لذا ما باید اقداماتی بکنیم که از این شرکتها همیشه جلوتر باشیم یا حداقل با آنها به صورت موازی حرکت کنیم.
