به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ کریدور شمال-جنوب (INSTC) به عنوان یک پروژه بینالمللی در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی شکل گرفت. هدف اصلی این پروژه ایجاد یک مسیر ترانزیتی کارآمد و مقرونبهصرفه برای حمل کالاها از هند به اروپا از طریق مسیر ایران بود و دور زدن مسیر سنتی کانال سوئز بود.کریدور شمال-جنوب میتواند تأثیر قابلتوجهی در افزایش تبادلات تجاری بین هند، ایران، آذربایجان، روسیه و سایر کشورهای منطقه داشته باشد و به تحکیم روابط ژئوپلیتیک و اقتصادی بین این کشورها کمک کند. برخی کارشناسان بر این باورند که تجاریسازی این کریدور، تقویت همکاریهای منطقهای و کاهش وابستگی به غرب را در پی خواهد داشت.بر اساس گزارشهای سازمان ملل، حجم تجارت بین کشورهای عضو این کریدور در سال ۲۰۲۱ حدود ۲۵۰ میلیارد دلار بودهاست. پیشبینی میشود که با توسعه زیرساختها و تسهیل فرآیندهای گمرکی، این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش یابد.این کریدور ۷۲۰۰ کیلومتری متشکل از راهآهن، بنادر و حملونقل جادهای میان کشورهای ذینفع است که هزینه و زمان گذر کالا را به ترتیب ۳۰ و ۴۰ درصد نسبت به مسیر سنتی کانال سوئز کاهش میدهد.کریدور بینالمللی شمال-جنوب دارای سه شاخه شرقی (آسیای مرکزی)، شاخه میانی (دریایخزر) و شاخه غربی (آذربایجان و ارمنستان) است. شاخه غربی این کریدور در طرح ابتدایی آن که در سال ۱۹۹۲ به عنوان شاهراه ترانزیتی شماره ۹ اوراسیا در هلسینکی فنلاند معرفی شد، نقش بهسزایی در تجارت و ترانزیت کالا میان شبه قاره هند، قفقاز، اروپای شرقی و مرکزی دارد.
در بخش ترانزیت ریلی شاخه غربی کریدور شمال-جنوب، حلقه مفقوده خط ریلی رشت-آستارا وجود دارد. روز سه شنبه (۳۰ بهمن) نشست دو جانبه میان وزیر راه و شهرسازی کشورمان و وزیر حمل و نقل فدراسیون روسیه در محل ساختمان وزارت راه و شهرسازی برگزار شد.طی این نشست، نقشه راه همکاری مشترک حمل و نقلی و ترانزیتی ۲۰۲۵ و الحاقیه مطالعات مهندسی قرارداد اجرایی پروژه راه آهن رشت-آستارا به امضا رسید و فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد امیدوار است قرارداد اجرایی ساخت راه آهن رشت-آستارا تا پایان ماه مارس ۲۰۲۵ (فروردین ۱۴۰۳) به امضا برسد.پیگیری تجاریسازی کریدور شمال-جنوب در حالی از سمت وزیر راه و شهرسازی صورت میگیرد که در بعضی موارد و اقدامات از جمله تعیین اهداف میان کشورهای ذینفع، با کندی جلو میرود.به طور مثال، فرزانه صادق، در دیدار چند هفته پیش با معاون نخست وزیر جمهوری آذربایجان عنوان کرده بود نشست سهجانبه وزرای حملونقل ایران، آذربایجان و روسیه برای هدفگذاری ۱۵ میلیون تنی ترانزیت (گذر) کالا، در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۵ (۹ بهمن) به میزبانی مسکو برگزار میگردد.این در حالی است که تا امروز (۵ اسفند)، خبری از سفر وی به مسکو به گوش نرسیده و ایشان در این مورد اظهارنظری نکردهاند و به پیگیری و مطالبه فعالان حمل و نقلی کشور پاسخی ندادهاند.خاطرنشان میشود در سند برنامه هفتم توسعه، دستیابی به ترانزیت ۴۰ میلیون تنی تا پایان این برنامه به دولت تکلیف شده که بخش عمده آن از کریدور شمال-جنوب محقق میشود.به گزارش فارس؛ براساس ماده ۲۱ متن معاهده ایران و روسیه، طرفهای متعاهد همکاری در زمینه حمل و نقل جادهای، ریلی، هوایی، دریایی و ترکیبی و نیز آموزش متخصصان در زمینه حمل و نقل را گسترش خواهند داد.
از طرفی، طرفهای متعاهد از هماهنگی نزدیک در سازمانهای بینالمللی صنعت حملونقل حمایت خواهند نمود، بین نهادهای اجرایی در زمینه حملونقل و شرکتها همکاری سودمند متقابل ایجاد خواهند کرد و مشارکت آنها را در رویدادهای بینالمللی صنعت حملونقل تسهیل خواهند نمود.
