به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ زهرا بهروزآذر؛ معاون زنان و خانواده ریاستجمهوری در مراسم امضای تفاهم نامه با سازمان بهزیستی با اشاره به جایگاه بنیادین نهاد خانواده در قانون اساسی گفت: ما در قانون اساسی دو اصل بسیار مترقی داریم که متأسفانه کمتر درباره آنها صحبت میشود و کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. نخست، اصل دهم قانون اساسی است که خانواده را بنیادیترین نهاد اجتماعی میداند و تصریح میکند تمام برنامهریزیها و سیاستگذاریهای کشور باید به نحوی باشد که هم تشکیل خانواده تسهیل شود و هم مسیرهای تعالی خانواده فراهم شود.
وی افزود: اصل مترقی دیگر، اصل بیستویکم قانون اساسی است که بهصورت خاص بر مسائل زنان تمرکز دارد. یکی از مهمترین بندهای این اصل، به زنان سرپرست خانوار اختصاص دارد اما با وجود گذشت 46 سال از استقرار نظام جمهوری اسلامی و دستاوردهای مهم در حوزه زنان و خانواده، در این زمینه همچنان جای کار بسیاری وجود دارد.
بهروزآذر با ابراز امیدواری نسبت به اثربخشی نشستهای مرتبط با سیاستگذاری خانواده تأکید کرد: امیدوارم بتوانیم با اطمینان بگوییم که این دو اصل مترقی قانون اساسی را با کیفیتی درخور ملت ایران اجرایی میکنیم.
چهار ابر چالش جهانی خانوادهها
وی در ادامه با اشاره به چالشهای جهانی پیش روی خانوادهها گفت: بر اساس گزارشی که اخیراً در همایشی با حضور نمایندگان 130 کشور در قطر ارائه شد، چهار ابرچالش جهانیحوزه خانواده را تحتتأثیر قرار داده است. نخست، مسئله جمعیت است که کشور ما نیز با کاهش نگرانکنندهای در این حوزه مواجه شده است. دوم، موضوع مهاجرت و شهرنشینی است که در ایران باعث کاهش جمعیت روستایی از 50 درصد به حدود 30 درصد شده و پیامدهایی همچون تهدید امنیت غذایی، تضعیف میراث فرهنگی و آسیب به صنایع دستی دارد.
وی افزود: چالش سوم، تغییرات اقلیمی است که کشور ما را با مسائلی نظیر خشکسالی، کمبود آب و ناترازیهای گسترده مواجه کرده است. این تغییرات حتی در شکلگیری موجهای مهاجرت داخلی نیز نقش دارند. چالش چهارم نیز تحولات فناوری است که گرچه موجب ارتقای کیفیت زندگی شده اما فاصله میان اعضای خانواده را افزایش داده و حتی در برخی کشورها به تضعیف زبان مادری منجر شده است.
معاون زنان و خانواده ریاستجمهوری با اشاره به توسعه هوش مصنوعی و ورود نسل آلفا به دنیای دیجیتال از بدو تولد گفت: امروز کودکان بهراحتی پاسخ سؤالات خود را در فضای مجازی مییابند و دیگر پدر، مادر و معلم مرجع پرسشگری و آموزش آنان نیستند.
وی در پایان تأکید کرد: با وجود تمام پیشرفتهای فناوری، مفاهیمی چون محبت، وفاداری و تعهد که ستونهای اصلی بنیان خانوادهاند، نه در هوش مصنوعی یافت میشوند و نه در محتوای فضای مجازی. خانواده همچنان تنها مرجع آموزش این ارزشهای انسانی به فرزندان و شهروندان است.
بهروزآذر با اشاره به تحولات بنیادینی که در ساختار خانواده ایرانی رخ داده، گفت: فرزندپروری در دوران جدید، نیازمند بازتعریف است. زمانی خانوادهها به شکل گستردهتر و همدلانهتری در کنار یکدیگر زندگی میکردند و زوجهای جوان بهراحتی از حمایت والدین خود برخوردار بودند الگویی مشترک در نقشها و مسئولیتها میان اعضای خانواده وجود داشت اما امروز شرایط بهکلی تغییر کرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی نیاز والدین به ایجاد فضاهای حمایتی مانند مهدکودکها برای نگهداری از کودکان در کنار ایفای نقشهای اجتماعی و شغلیشان، افزایش یافته است. از سوی دیگر باید به والدین آموزش دهیم که چگونه با فرزندانی که در عصر هوش مصنوعی رشد میکنند، گفتوگو و ارتباط مؤثر برقرار کنند، سازمان بهزیستی میتواند در پر کردن این خلأ نقشآفرینی کند.
خشونت علیه زنان 30 برابر مردان
بهروزآذر در ادامه به وضعیت نگرانکننده خشونتهای خانگی پرداخت و گفت: متأسفانه همچنان شاهد آمار بالای همسرآزاری هستیم. دادهها نشان میدهند میزان خشونت علیه زنان 30 برابر مردان است. تأسفبارتر آنکه این اطلاعات همچنان محرمانه باقی ماندهاند و همین پنهانکاری سبب شده وقتی درباره لایحه خشونت علیه زنان در مجلس صحبت میکنیم، برخی نمایندگان آن را انکار کنند و بپرسند: «اصلاً کجا خشونتی وجود دارد؟ اگر هم هست، مساوی است.» در حالی که واقعیت و آمار چیز دیگری میگوید.
وی با اشاره به نقش حیاتی سازمان بهزیستی تأکید کرد: هیچ نهادی بهاندازه بهزیستی نمیتواند این واقعیتها را آشکار کند و برای پیشگیری از خشونت، آگاهیبخشی را در دستور کار قرار دهد. این خشونتها محدود به اقوام یا مناطق محروم نیست اتفاقاً در محیطهای شهری، مدرن و حتی در میان تحصیلکردگان، اشکال مختلف خشونت علیه زنان و کودکان دیده میشود در حالیکه گاهی در یک روستای سنتی به دلیل پایبندی به اصول خانوادگی، احترام بیشتری میان زوجین برقرار است.
بهروزآذر همچنین خواستار آن شد که سازمان بهزیستی زمینه دسترسی پژوهشگران و فعالان حوزه اجتماعی و حقوقی به این دادههای مهم را فراهم کند تا بتوان با شفافسازی، راهکارهای مؤثر پیشگیرانه طراحی کرد.
وی با تأکید بر اینکه خشونت با هویت فرهنگی و دینی ما همخوان نیست، گفت: باید به شهروندان آگاهی داد. بسیاری از افرادی که مرتکب خشونت میشوند، حتی متوجه رفتار آسیبزای خود نیستند.
وی در ادامه به نتایج یکی از پژوهشهای انجامشده در زمینه خشونتهای خیابانی اشاره کرد و گفت: یکی از مصادیق جدی خشونت، خشونت کلامی و متلکگویی است. زنان آن را مصداق آشکار خشونت میدانند اما برخی مردان تصور میکنند فقط شوخی میکنند باید به این افراد یادآور شد که چنین رفتاری آزاردهنده است و به پوشش فرد مقابل هم ربطی ندارد؛ از زن چادری تا مادری که کودک به بغل دارد، از این آزارها در امان نیستند.
بهروزآذر با اشاره به اینکه خشونت یک چرخه است، افزود: اگر کودکان از سنین پایین بیاموزند که نظر خود را بیان کنند به نظر دیگران احترام بگذارند و تفاوتها را بپذیرند، احتمال ورودشان به این چرخه در بزرگسالی کاهش مییابد.
در بخش دیگری از سخنانش، بهروزآذر با اشاره به پرونده قتل الهه حسیننژاد، گفت: این جنایت، جامعه را در شوک فرو برد. در حالیکه پیش از این، شکایتهای متعدد درباره همسر این زن ثبت شده بود. سؤال این است: چرا در همان مراحل اولیه، فرد خاطی را وارد فرآیند مددکاری و سلامت روان نکردیم؟ چرا هیچ اقدام مؤثری برای کنترل خشم و رفتارهای خشونتآمیز او انجام نشد؟ این موارد باید اورژانس اجتماعی را وادار کند که عملکرد خود را بازبینی و تقویت کند ما باید هر نشانهای از خشونت را جدی بگیریم و روند مداخلات حمایتی و درمانی را آغاز کنیم.
وی ادامه داد: افرادی که در موقعیتهای حساس خدمترسانی مانند پزشکان، پرستاران، رانندگان و... قرار میگیرند، باید ارزیابی سلامت روان داشته باشند اگر سلامت روان بهدرستی سنجیده شود، میتوان آسیبهای جدی به جامعه را کاهش داد. این موضوع باید در قالب سیاستهای کلان مورد توجه قرار گیرد.
