به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ محمد مرادی/// از ویژگی‌های اشعار مدحی و وصفی سده پنجم، وجود اشارات پراکنده به واقعه عاشورا در خلال قصاید است. در مجموع اشعار نیمه دوم سده پنجم، چند شاعر از جمله قطران تبریزی، ازرقی هروی، لامعی و ابوالفرج رونی، به این شیوه از واقعه عاشورا در دیوان خود یاد کرده‌اند.
قطران تبریزی که تا پس از ۴۶۵ زنده بوده و نشانه‌های شیعه‌گری در اشعارش دیده می‌شود، در سوگ یکی از ممدوحانش می‌سراید:
رفتی ز جهان به تشنگی بیرون
مانند شهید کربلا بودی
نکته‌ای که شهرت داستان عطش شهیدان کربلا را در این دوره، در محدوده آذربایجان، تأیید می‌کند.
قطران، از قاتلان کربلا به لفظ «کفار» یاد کرده و در بیتی دیگر از شهرت حدیث کربلا در جهان نام برده است. (ر. ک. دیوان قطران، ص ۸ و ۴۵۵)
ازرقی هروی، شاعر متصل به دربار غزنویان دوم هم، به شیوه منوچهری، در توصیف طبیعت از داستان عاشورا بهره برده است:
تا لاله چون حسین علی غرقه شد به خون
گل همچو شهربانو، بدریده پیرهن
لامعی گرگانی هم به شیوه دقیقی، در تغزل از مضمونی مربوط به ادب عاشورایی استفاده کرده است:
به خون من شده مژگان او چنان تشنه
که شیعیان حسین علی به خون یزید
ابوالفرج رونی (ص ۵۰) هم در شعری مدحی، به حادثه‌ی کربلا تلمیحی کوتاه دارد.
این ابیات و اشارات باقی مانده، نشان می‌دهد هرچند در ادبیات این سده سرودن اشعار مستقل عاشورایی هنوز فراوانی نیافته، ماجرای شهادت امام حسین (ع) و چگونگی عزاداری بر ایشان، آنقدر در گوشه و کنار قلمرو ادب فارسی (از آذربایجان مرکز ایران تا افغانستان و آسیای مرکزی) مشهور بوده که حتی شاعران اهل سنت و ناظمان درباری هم در دیوان‌های خود به آن تلمیح کرده‌اند.
