خالق عصر عاشورا به رحمت ایزدی پیوست

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ استاد محمود فرشچیان دار فانی را وداع گفت.

محمود فرشچیان به سال 1308 در اصفهان، در خانه پدری که تاجر فرش بود متولد شد و به دلیل شغل پدر بود که فرشچیان نام گرفت. شاید زیستن در شهری که قرن ها محل آمد و شد هنرمندانی چون شیخ بهایی و جمع کثیری از نگارگران، کاشی کاران، معرق کاران و معماران بنام بود، سبب شد تا در دوران کودکی استعدادش در طراحی شکوفا گردد.

اساتید محمود فرشچیان

اولین معلم محمود فرشچیان حاج میرزا آقا امامی اصفهانی، مهارت بالایی در نقاشی داشت و با مهر، شاگرد کم سن و سالش را پرورش داد. با رسیدن به سن نوجوانی، قدم به هنرستان هنرهای زیبا اصفهان گذاشت و شاگردی عیسی بهادری یکی از شاگردان کمال الملک نصیبش شد. بهادری هر چه در سینه داشت، از مینیاتور و نقاشی رنگ روغن گرفته تا طراحی نقوش قالی و تذهیب، به نوجوان با استعداد مقابلش منتقل کرد و خلاقیت او را شعله ور ساخت.

سفر به اروپا و مطالعه آثار هنرمندان غرب

بعد از پایان دوران هنرستان و گذراندن دوره سربازی، قلب بی تاب محمود فرشچیان در جستجوی نکته تازه ای برای آموختن، راهی اتریش شد. او از هر موزه ای که امکانش را داشت، بازدید می کرد. با باز شدن درهای موزه داخل می شد و با پایان ساعت کار، با امید به صبح روز بعد، آن جا را ترک می نمود. هر چه را می دید، یادداشت می کرد و هیچ نکته ای در آثار هنری از دیدگان مشتاق او پنهان نمی ماند.

بازگشت به ایران و آغاز به تدریس

محمود فرشچیان بعد از بازگشت به ایران در اداره کل هنرهای زیبای تهران فعالیتش را آغاز کرد. بعد از گذشت مدتی، مدیریت اداره هنرهای ملی و استادی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به او پیشنهاد شد.

شاگردان محمود فرشچیان

استاد محمود فرشچیان شاگردان متعددی در دانشکده هنرهای زیبا پرورش داد، اما تعدادی از هنرجویان به صورت مستمر در محضر او تلمذ می کردند که از این میان می توان به مجید مهرگان، فرهاد رستم پور و مجید صادق زاده اشاره کرد. او بعد از مهاجرت به آمریکا، شاگردانی را نیز در آن سرزمین با نگارگری ایرانی آشنا کرد.

خانواده فرشچیان

استاد فرشچیان در سال 1334 با نیادخت قوامی ازدواج کرد. فرزندانش دکتر علی مراد فرشچیان هم اکنون در ایالت فلوریدا به عنوان پزشک فعالیت می کند و لیلا فرشچیان در ایالت نیوجرسی روانشناس رفتارگرا است.

استاد محمود فرشچیان با تلفیقی از هنر نگارگری ایرانی و تکنیک های هنر غرب، سبک جدیدی در هنر ایران به وجود آورد. تابلوهای او تکرار رنگ های لاجوردی و آبی کبود است که هر بار نقشی عجب از میان آن ها پدیدار می شود. استفاده از خطوط منحنی، به کارگیری شگفت رنگ های گرم و بهره گیری از ادبیات غنی و داستان های کتب مقدس ادیان و رویدادهای تاریخی از ویژگی های منحصر به فرد تابلوهای نگارگری اوست. استاد فرشچیان اگر شهره آفاق نباشد، تابلوهای عصر عاشورا و یتیم نوازی علی را همه آفاق می شناسند. نمی توان پا به مراکز فرهنگی و مذهبی گذاشت؛ اما یکی از تابلوهای او را ندید. آثار او با روح دین باوری عجین شده است. آنچه که هر فرد با شنیدن روضه عاشورا در ذهن تداعی می کند، بر تابلوهای استاد فرشچیان تجلی می یابد. تابلوهای شهادت علی اصغر، شام غریبان، عرش بر زمین (گودی قتلگاه) و عصر عاشورا مویدی بر این مطلب است. تابلوهای او هر کدام با داستانی همراه است. اما داستان تابلو ضامن آهو بیش تر بر ذهن می ماند. استاد فرشچیان در این باره گفته است: “پزشکان تشخیص دادند که به مرور زمان عصب‌های دستم به‌شدت آسیب دیده و تاکید کردند هرگز نباید نقاشی کنم. دلم خیلی شکست؛ تا اینکه به ذهنم رسید از حضرت رضا علیه السلام درخواست کنم تا این بیماری علاج شود. همان لحظه نذر کردم که اگر دستم بهبود یافت، ماجرای ضمانت آهو را به تصویر بکشم.”

کتب و آثار فرشچیان

استاد محمود فرشچیان برای شاهنامه، رباعیات خیام و دیوان حافظ، نگارگری های زیبایی را به تصویر کشیده است که این کتب با نقاشی های او به چاپ رسیده است. از مجموعه آثار او نیز کتب نفیسی در جلدهای متعدد در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.

در ادامه برخی از تابلوهای نقاشی استاد را می‌بینید.

عصر عاشورا

مولود کعبه

غدیر

شهادت حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام

یتیم نوازی حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام

گزارش از محمد صادق عباسی