به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ این درحالی است که همه بچهها عاشق قصه و داستان هستند وتصاویر،ایدهها، مکان هاوموجودات خیالی و واقعی موجود در قصه ها، آنها را به شدت درگیر خود می کند و از این طریق می توان آموزه های زیادی را به کودک آموخت. مطالعات نشان می دهد، گفتن قصه یا خواندن کتاب داستان برای کودک به خصوص زمانی که در تختش دراز کشیده، تاثیر بسزایی در رشد روانی کودک دارد.
ملیکا ملک زاده رضوی، کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی می گوید: قصه، بیان ساده وقایعی تقریبا خیالی است که معمولا در مورد آدم ها و شخصیت ها حوادث خارق العاده ای مطرح می شود. زبان قصه شفاهی است و ماهیت گفتاری دارد اما داستان اثری مکتوب است که به جزئیات بیشتری می پردازد و می تواند بازآفرینی رویدادهای واقعی یا ساخته ذهن بشر باشد.
قصهها و داستان ها آموزه های زیادی برای گروههای سنی کودک و نوجوان در خود جای دادهاند و به کودکان و نوجوانان کمک می کنند برای نقش های آینده آمادگی لازم را به دست آورده و فرآیند اجتماعی شدن آنها را تسهیل می کند. قصه ها و داستان ها، تفکر انتقادی کودکان و نوجوانان را تقویت کرده و آنها را در تشخیص و تمایز درست و غلط مسائل و روش ها توانمند می سازد. قصه گویی سبب افزایش اعتمادبه نفس، رشد شخصیت، خلاقیت و قدرت سازگاری کودکان می شود.
هنر مهم قصه گویی چیست؟
نحوه بیان و شیوه گفتن قصه و داستان، هنر مهمی است که می تواند سبب جذابیت و گیرایی بیشتر داستان ها باشد و باعث نفوذ بیشتر نظر گوینده یا نویسنده در ذهن کودک شود، به خصوص برای روایت قصه و داستان های دینی که جزئیات بیشتری داشته و درک آنها برای کودکان ممکن است کمی دشوار باشد. کودکان از شیوه های قصه گویی خلاقانه همانند اجرای نمایش، استفاده از اسباب بازی ها، نشان دادن تصاویر و شعرخوانی، استقبال زیادی میکنند.
قصه گویی با این روش ها علاوه بر جذابیت، می تواند تاثیر بسیار زیادی برای کودکان داشته باشد. به این دلیل که تمام حواس و توجه کودک را دربر می گیرد و بیشترین بازدهی را دارد. کودکان حتی به تغییر لحن و حالت صدای بزرگسالان به هنگام قصه گویی حساس هستند. مکان، زمان و آمادگی جسمی و روانی کودکان هم برای قصه گویی اهمیت دارد.
داستان های مدرن، مورد پذیرش کودکان امروزی
امروزه داستان های به روز و مدرن از سمت کودکان مورد استقبال بیشتری قرار می گیرد. در گذشته بیشتر بزرگان خانواده مثل پدربزرگ و مادربزرگ ها قصه ها و داستانهای قدیمی را برای کودکان روایت می کردند و در حال حاضر باتوجه به کاهش رفت و آمدها و کوچک شدن خانواده ها این نقل قول ها کمرنگ شده که ممکن است این مساله یکی از دلایل استقبال کمتر کودکان از قصه ها و داستان های قدیمی باشد. همچنین با افزایش استفاده کودکان از فضای مجازی، متاسفانه فرصت استفاده و لذت بردن کودکان از داستان های قدیمی و کتابخوانی نیز کاهش یافته است.
علاقه کودکان به داستان های ایرانی
بیشتر کودکان امروزی به داستان هایی علاقه دارند که بتوانند ارتباط خوبی با شخصیت های داستان برقرار وباآن همذات پنداری کنند، به همین علت داستان های ایرانی می تواند جذابیت بیشتری برای کودکان داشته باشد.دراین زمینه،نویسندگان بسیارخوبی در کشورمان حضور دارند که آثار تالیفی ارزشمندی برای کودکان تدوین کرده اند. این نویسندگان معمولا دارای سطح تحصیلات بالای کارشناسی ارشد و دکتری هستند.درحال حاضر درزمینه مهارت های زندگی ازجمله شناخت ومدیریت هیجانات، ارتباط موثر، افزایش انعطاف پذیری کودکان و...داستان های بسیار ارزشمند و موثری دردسترس قراردارد که دارای استانداردهای روانشناسی است.
رقیب سرسخت قصه های ایرانی
تا حد بسیار زیادی می توانیم به واسطه داستان ها، کودکان را با لغات و واژه های اصیل ایرانی و فضایل اخلاقی و دینی آشنا سازیم. این امر در صورت به کارگیری روش های خلاقانه قصه گویی میسر می شود. ابتدا نیاز است ارتباط خوبی با کودک برقرار کنیم و در قدم بعد با روش های متنوع و جذاب، در زمان مناسب، با توجه به شرایط جسمی و روانی کودکان و پذیرا بودن آنها، داستان های اصیل ایرانی را نقل کنیم. درخصوص موفقیت عمل در این حوزه باید بگوییم تا قبل از افزایش استفاده از فضای مجازی و امکانات، در این زمینه موفق تر بودیم اما در حال حاضر با وجود امکانات زیاد و استفاده بیش از حد کودکان از فضای مجازی و تعاملات کم خانواده ها، مقداری ضعف در این حوزه احساس می شود که نیاز به پیگیری موثر دارد.
دلایل بی حوصلگی کودک در زمان قصه گویی
زیاده گویی و پرداختن بیش از اندازه به جزئیات، عدم توجه به آمادگی جسمی و روانی کودک مانند خستگی و گرسنگی، عدم توجه به زمان و مکان مناسب، عدم تناسب داستان با سن و ظرفیت او، به کارگیری واژگان دشوار و غیرقابل فهم برای او، عدم جذابیت قصه و عدم تحریک کنجکاوی وی، از جمله مواردی است که سبب کاهش تاب آوری و اشتیاق کودکان نسبت به شنیدن داستان ها و قصه ها می شود.یک قصه یا داستان مناسب باید به اندازه کافی شاد، جذاب و سرگرم کننده باشد، کنجکاوی کودک را تحریک کند، کوتاه باشد، ویژگی های مثبت بر ویژگی های منفی غلبه و شخصیت ها و قهرمان های پویا داشته باشد، ساختار جذابی داشته و متناسب با سن کودک باشد.
داستانی که در آن نکات منفی بر نکات مثبت غلبه دارد، به سن کودک توجهی نشده، واژگان دشوار به کاررفته و تاثیر منفی بر روان کودک بگذارد در گروه داستان های بد و داستانی که تاثیرات بسیار زیادی بر سلامت روان و شخصیت کودک داشته باشد و او را به سمت رشد شخصی هدایت کند؛ جزو داستان های خوب تلقی می شود.
اگر خانواده ها به صورت روزانه داستان ها را روایت کنند و جزوی از روتین زندگی کودکان شود، علاوه بر تاثیرات مثبت بر سلامت روان و رشد شخصیت کودکان، می تواند سبب تقویت ارتباط عاطفی والدین و فرزندان شود. قصه خوانی یک پیشنهاد عالی برای کودکان در جهت استفاده کمتر از رایانه و دیدن انیمیشن هاست. البته دقت کنید که تغییر سبک زندگی و اصلاح رفتار کودکان نیاز به تداوم و استمرار دارد.
