به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یادداشت از معین رضیئی*/// خیلی دوست داشتم آنچه امروز در دانشگاههای ایران، به ویژه دانشگاه تهران و شریف، میگذرد، یک اعتراض هدفمند با پشتوانهی فکری عمیق به چالشهای کنونی کشور بود؛ حتی اگر خودم با همهی خواستههای آن همدل نباشم. اما شعار «رضاشاه، روحت شاد» را نمیتوان کنشی آگاهانه از یک «دانشجوی کنشگر» دانست. در بهترین حالت، نشان از جوزدگی، توهم و لجاجتی است که اگر نبود، فرد از مسیر مبارزه برای آزادی، به ستایش چهرهای مانند رضاشاه نمیرسید.
هر کس ذرهای انصاف داشته باشد درمییابد که این شعار، نه یک کنش سیاسی پویا، که نشانهای آشکار از سقوط فکری بخشی از یک نسل به ظاهر معترض است. اگر این نسل تاریخ را به درستی میخواند، به این نتیجهی بدیهی میرسید:
پادشاهی که در دوران حکومتش کوچکترین مجالی برای فعالیت آزادانهی احزاب سیاسی نداد، روشنفکران را تحمل نکرد و حتی روشنفکران حامی خود را در زندان به کشتن داد، زمینهای مردم را به بهانههای واهی مصادره کرد و تمام مطبوعات مستقل را قلع و قمع نمود، چگونه میتواند نماد آزادی باشد؟
رضاشاه حتی نماد مقبولی برای «تجدد» نیست. اگر بود، جامعهی ایرانی - به ویژه طبقهی متوسطی که خود برآمده از سیاستهای او بود - در شهریور ۱۳۲۰ از سقوطش حمایت نمیکرد. به تعبیر آبراهامیان در کتاب «ایران بین دو انقلاب»، پس از سقوط او، تقریباً هیچکس ناراحت نبود و مردم از این که سایهی دیکتاتوری مخوف از سرشان کم شده بود، راضی به نظر میرسیدند.
این نسل نمیداند که حتی اگر در دنیایی موازی در عصر پهلوی میزیست، بیش از هر گروه دیگری هدف سرکوب قرار میگرفت. همان سرکوبی که فاجعهی ۱۳ آبان ۵۷ و کشتار دانشجویان مقابل دانشگاه را رقم زد. همان سرکوبی که حتی برگزاری یک شب شعر ساده توسط کانون نویسندگان ایران در سال ۵۷ در دانشگاه صنعتی شریف را برنتافت. همان سرکوبی که دانشگاه را به جولانگاه ساواک بدل کرد و شأن استاد دانشگاه را تا حد یک مخبر حکومتی پایین آورد. این سخن، برگرفته از روایت رسمی جمهوری اسلامی از پهلوی نیست؛ این، روایتی است که منوچهر گنجی، رئیس وقت دانشگاه تهران، از محیط آموزش عالی کشور در دههی ۵۰ ارائه میدهد.
سرتان را درد ندهم نمیخواهم در این مقال ثابت کنم چه کسی بر حق است و چه کسی ناحق، چه کسی ایراندوست است و چه کسی ایرانستیز. تاریخ در مورد روزگار ما داوری خواهد کرد.
اما ای کاش... ای کاش برخی از رفقای ما در دانشگاه شریف، «شریف» میماندند، حتی اگر هویت خود را در مبارزه با جمهوری اسلامی تعریف کردهاند.
*دبیر اسبق اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاههای سراسر کشور
