به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ سرزمین یخی با آمیختهای از فرهنگهای اروپایی با هویت خاص خود، طی ۱۱ ماه گذشته هدف بیشترین تهدیدات از سوی آمریکا بوده است. ترامپ بارها بر تصرف جزیره پهناور گرینلند به عنوان بخشی از خاک دانمارک اصرار کرده اما نگاه ترامپ نه به آبشارهای یخزده و شفق قطبی گرینلند، بلکه به گسترش استقرار نظامی ایالات متحده در این جزیره گردشگری برای تامین امنیت آمریکاست.
طی یک ماه گذشته نیز ترامپ حداقل 12 نوبت در سخنان مختلف خود خواستار تصاحب گرینلند به هر نحوی شده و همزمان شبکه خبری فرانس ۲۴ هم اعلام کرده مارکو روبیو قصد دارد با مقامهای دانمارک درباره علاقه آمریکا به گرینلند دیدار و گفتوگو کند. وزیر خارجه آمریکا پیشتر نیز خطاب به گروهی منتخب از قانونگذاران کنگره تایید کرده بود قصد دولت آمریکا در نهایت خرید گرینلند است اما واقعیت این است که اشتهای ترامپ برای تصاحب گرینلند نهتنها به اختلاف واشنگتن با کپنهاگ منجر شده، بلکه دیگر متحدان غربی آمریکا نیز در برابر رویکرد ترامپ برای تصرف گرینلند بهشدت نگرانند و برخی کارشناسان از احتمال شکاف در میان کشورهای عضو ناتو بر سر مساله جزیره یخی گرینلند سخن میگویند.
اظهارات مقامات آمریکایی درباره موضوع تصاحب گرینلند با مخالفت رهبران فرانسه، آلمان، ایتالیا، لهستان، اسپانیا و انگلیس مواجه شده و این کشورها بهتازگی با صدور بیانیه مشترکی تاکید کردند این جزیره غنی از مواد معدنی که از مسیرهای قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی به آمریکای شمالی محافظت میکند، «متعلق به مردم آن است». در واقع به نظر میرسد گرینلند اکنون به زمین تقابل میان آمریکا و دیگر اعضای ناتو تبدیل شده و در این سرزمین یخی رقابت داغ کشورهای غرب در حال تبدیل شدن به یک تنش استراتژیک در درون آنهاست.
طمع 150 ساله
گرینلند به عنوان قلمرویی نیمهخودمختار در چارچوب پادشاهی دانمارک، بخش عمدهای از امور داخلی خود را اداره میکند. قلمروی نیمهخودمختار دانمارک (یکی از اعضای بنیانگذار ناتو) دارای جمعیتی ۵۷ هزار نفری است و ۶۰۰ سال بخشی از دانمارک است. با اینکه گرینلند در دایره قطب شمال بین آمریکا، روسیه و اروپا قرار دارد، آمریکا به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک منحصربهفرد آن بیش از ۱۵۰ سال است به آن چشم طمع دوخته است.
منابع کمیاب: گرینلند دارای ذخایر غنی از منابع طبیعی مختلف بویژه مواد معدنی کمیاب و ارزشمندی است که در صنعت ارتباطات از راه دور مورد نیاز هستند. همچنین اورانیوم، میلیاردها بشکه نفت دستنخورده و یک منبع عظیم گاز طبیعی نیز از داراییهای این منطقه است.
جزیره یخی: این جزیره از نظر بحران اقلیمی هم اهمیت دارد، زیرا فراتر از نفت، گاز یا مواد معدنی، مقدار زیادی یخ دارد و اگر این یخها ذوب شوند، خطوط ساحلی سراسر جهان و احتمالاً الگوهای آب و هوایی را به طرز چشمگیری تغییر میدهند. در واقع، گرینلند به اندازهای یخ دارد که کارشناسان گفتهاند اگر تمام یخ آن ذوب شود، سطح همه دریاهای جهان 7.4 متر افزایش مییابد.
اهمیت استراتژیک: اگرچه گرینلند در مرکز مسیرهای کریدورهای هوایی و دریایی بین آمریکای شمالی، اروپا و آسیا قرار دارد و منابعی مانند نفت، گاز طبیعی و عناصر کمیاب دارد اما برای آمریکا اهمیت گرینلند بیش از هر چیز ناشی از استقرار نیروهای نظامی این کشور برای رهگیری موشکهای بالستیک پیش از رسیدن به خاک آمریکاست. از جنگ دوم جهانی به بعد بویژه در اوج جنگ سرد، آمریکا نیروهای نظامی خود را در گرینلند همواره افزایش داده و دونالد ترامپ سال ۲۰۱۹ پیشنهاد خرید گرینلند را داد که توسط مقامات دانمارک رد شد. ترامپ دیروز - دوشنبه - نیز بار دیگر مدعی شد در نهایت گرینلند را «به نحوی» تصاحب خواهد کرد. شبکه خبری سیانان درباره اهمیت گرینلند عنوان کرد موقعیت استراتژیک این جزیره قطبی بین اروپا و آمریکای شمالی، آن را به مکانی حیاتی برای سیستم دفاع موشکی بالستیک آمریکا تبدیل کرده است. ثروت معدنی آن نیز با اهداف واشنگتن برای کاهش وابستگی به صادرات چین همسو است.
اروپا ناامید از آمریکا
همزمان با تنش اروپا و آمریکا بر سر گرینلند، رئیسجمهور فرانسه با انتقاد از رویکرد جدید سیاست خارجی واشنگتن، گفت ایالات متحده بتدریج از متحدان خود فاصله میگیرد و قوانین بینالمللی را زیر پا میگذارد. به گفته امانوئل مکرون، اگرچه آمریکا یک قدرت تثبیتشده است اما این قدرت بینالمللی به تدریج از برخی متحدان خود فاصله میگیرد و از قوانین بینالمللی که آن را ترویج میکرد، جدا میشود.
دانمارک هم به عنوان عضو ناتو که اکنون با تهدید ترامپ برای تصرف خاک خود، یعنی گرینلند مواجه شده، بهشدت نگران آن است که آمریکاییها که خود را متحد اروپا میدانند، از پشت به کپنهاگ خنجر بزنند و به صورت ناگهانی گرینلند را تصرف کنند. دولت دانمارک هم به دلیل سوابق قبلی ترامپ، تیمی موسوم به «نگهبانی شبانه» تشکیل داده که مأموریت دارد به طور شبانهروزی اظهارات احتمالی رئیسجمهور آمریکا درباره این جزیره را رصد کند.
البته آمریکا اشتهای خود برای تصرف گرینلند را پنهان نمیکند و چندی پیش انتصاب یک نماینده ویژه از سوی ترامپ، به نگرانیهای کپنهاگ درباره نیت واقعی واشنگتن دامن زد. ترامپ از چند ماه پیش، «جف لَندری» فرماندار ایالت لوئیزیانا را بهعنوان نماینده ویژه جدید آمریکا در امور گرینلند معرفی کرده است؛ انتصابی نگرانکننده که نهتنها بحثهای قدیمی درباره آینده این قلمرو را بار دیگر زنده، بلکه نگرانیها درباره رویکرد ایالات متحده نسبت به حاکمیت دانمارک و ثبات روابط فراآتلانتیک را تشدید کرد.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا در بحبوحه تنشهای شدید بر سر ادعاهای آمریکا درباره گرینلند هشدار داد اروپا در این زمینه «نباید ساکت بماند» و باید از رویکرد مطیع برابر واشنگتن خودداری و آشکارا به مقابله با ایالات متحده اقدام کند.
«ینس فردریک نیلسن»، نخستوزیر منطقه خودمختار گرینلند هم ترامپ را به خیالپردازی درباره گرینلند متهم کرد و در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: تهدید، فشار و صحبت از الحاق، جایی در روابط میان دوستان ندارد. این شیوه سخن گفتن با مردمی نیست که بارها مسؤولیتپذیری و وفاداری خود را نشان دادهاند. دیگر بس است! نه فشار بیشتر، نه کنایه بیشتر و نه خیالپردازی بیشتر درباره الحاق.
شوک به ناتو
تصرف نظامی گرینلند و جدا کردن حاکمیت آن از دانمارک که متحدی دیرینه برای آمریکا محسوب میشود، میتواند شوک شدیدی به ائتلاف ناتو وارد کند و شکاف میان ترامپ و رهبران اروپا را عمیقتر کند. نخستوزیر دانمارک هم هشدار داده است تصرف گرینلند میتواند به معنای فروپاشی ائتلاف نظامی ناتو باشد.
احزاب سیاسی گرینلند هم علیه مواضع دونالد ترامپ بیانیه صادر کرده و گفتهاند «ما نمیخواهیم آمریکایی باشیم». شکاف در میان کشورهای غرب و اعضای ناتو بر سر مساله گرینلند باعث نگرانی زیادی حتی در خود آمریکا شده و همزمان با افزایش تهدیدات آمریکا علیه گرینلند، برخی مقامهای فعلی و سابق آمریکا اعلام آمادگی کردهاند با رئیسجمهور آن کشور نشستی برگزار کنند تا او را متقاعد کنند از تصمیم خود برای تصرف جزیره گرینلند صرفنظر کند. روزنامه «دیلی میل» از قول یک منبع دیپلمات نوشت گروهی از ژنرالهای آمریکایی مخالفند که ترامپ طرحش را در تصرف این جزیره متعلق به دانمارک اجرایی کند. این ژنرالها طرح ترامپ را غیرقانونی دانستند و تلاش دارند توجه او را به عملیات نظامی در جای دیگری غیر از قلمرو اعضای ناتو جلب کنند. مقامات نظامی آمریکا طرح ترامپ را «دیوانهوار» توصیف کرده و گفتهاند تصرف گرینلند میتواند به معنای یک تنش و شاید حتی جنگ تمامعیار در میان اعضای ناتو باشد و این تنش تیر پایانی بر پیکره ائتلاف نظامی سازمان آتلانتیک شمالی خواهد بود.
از اوکراین تا گرینلند، آمریکا متحدان خود را میفروشد
ناامیدی اروپا از آمریکا فقط به خاطر موضوع گرینلند نیست. آمریکاییها حداقل طی یک سال گذشته همزمان با روی کار آمدن ترامپ، بارها و بارها اروپا را که تا همین چندی پیش آن را متحد دوش به دوش خود میدانستند، کنار گذاشتهاند. از جمله در موضوع اوکراین، دولت ترامپ برخلاف رویکرد گذشته واشنگتن، کییف را برای پذیرش صلح و توقف جنگ تحت فشار قرار داده است و در بسیاری از جلسات و مذاکرات درباره اوکراین، رئیسجمهور آمریکا متحدان اروپایی خود را بازی نمیدهد و اصولا جایگاهی برای اروپاییها در موضوع اوکراین قائل نیست.
در موضوع گرینلند نیز آمریکا در حال تقابل با اروپاست و در واکنش به این تقابل مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی گفته است اروپا در برابر تهدیدات آمریکا از شهروندان گرینلند دفاع خواهد کرد. کایا کالاس در سخنانی هشدار داد اتحادیه اروپایی با اقدامات آمریکا برای تصرف گرینلند مقابله میکند. همزمان روزنامه انگلیسی تلگراف در گزارشی از گفتوگوی مقامات انگلیس با همتایان اروپایی درباره طرح استقرار نظامی مشترک اروپا در گرینلند خبر داد.
در مقابل استیون میلر، از مشاوران ارشد و بسیار نزدیک به ترامپ گفت گرینلند باید متعلق به آمریکا باشد و «هیچکس (برای گرینلند) با آمریکا نمیجنگد» تا آن را بگیرد.
در این شرایط به نظر میرسد مقامات آمریکا روی عدم جنگ و عدم واکنش شدید اروپا پس از تصرف گرینلند حساب باز کردهاند اما اظهارات مقامات اروپا حاکی از آن است شاید جنگ تمامعیار میان اروپا و آمریکا بر سر مساله گرینلند انجام نشود اما در صورت تصرف گرینلند توسط دولت ترامپ، روابط میان اروپا و آمریکا هیچگاه دیگر مانند گذشته نخواهد شد و ۲ متحد قدیمی در غرب بشدت روبهروی هم قرار خواهند گرفت.
