به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا پیش از این بارها مدعی شده بود که حمله به تأسیسات هستهای ایران در جریان جنگ 12 روزه این برنامه را «بهطور کامل نابود کرده است.» اما اکنون واشنگتن در شرایطی مذاکرات هستهای با تهران را از سر گرفته است که واقعیتهای میدانی و گزارشهای رسمی نهادهای آمریکایی، بارها خلاف این ادعا را ثابت کردهاند. این چرخش سیاسی، نه تنها یکبار دیگر پرده از دروغ بزرگ ترامپ برداشت، بلکه نشان داد که سیاستهای مبتنی بر اغراق و فریب، چگونه ایالاتمتحده را به چرخهای از سردرگمی و عقبنشینی کشانده است.
دروغ بزرگ ترامپ
پس از حملات هوائی آمریکا علیه چند سایت هستهای ایران، ترامپ در شبکه اجتماعی خود- «تروث سوشال»- اعلام کرد که «سه تأسیسات اصلی ایران کاملاً نابود شدهاند» و راهاندازی دوباره آنها به سالها زمان نیاز دارد. اما تنها چند هفته بعد، گزارشهای اطلاعاتی منتشرشده در مطبوعات آمریکایی تصویری کاملاً مخالف را ارائه داد.
در همین رابطه شبکه خبری NBC News در گزارشی اختصاصی به نقل از مقامهای فعلی و سابق آمریکایی اعلام کرد که حملات هوائی تنها یکی از سه سایت اصلی ایران را تخریب کرده است. طبق همان گزارش، دو مرکز دیگر تنها دچار آسیب سطحی شدند و غنیسازی میتواند ظرف چند ماه از سر گرفته شود. در همین گزارش تصریح شده است که پس از جنگ 12 روزه، ترامپ طرح جامع چند هفتهای برای حملات گستردهتر را بهدلیل هراس از تلفات انسانی و ورود به جنگی تمامعیار رد کرد.
وقتی ترامپ تنها ساعاتی پس از عملیات «چکش نیمه شب» مدعی نابودی سایتهای هستهای ایران شد، سیانان و سپس نیویورک تایمز این ادعا را به چالش کشیدند. در همان زمان جنجالی در داخل آمریکا رخ داد که یک طرف قضیه، ترامپ و در طرف دیگر، این رسانهها حضور داشتند که از سوی رئیسجمهور آمریکا متهم به دروغ گویی شده بودند. ترامپ چهارم تیرماه در تروث سوشال نوشته بود: «شبکه خبری جعلی سیانان به همراه نیویورک تایمز شکستخورده، با هم متحد شدند تا یکی از موفقترین حملات نظامی تاریخ را بیارزش جلوه دهند. تاسیسات هستهای ایران کاملا نابود شده است. نیویورک تایمز و سیانان به شدت مورد انتقاد مردم قرار گرفتهاند. شما گزارش دروغ منتشر میکنید».
نتانیاهو نیز در مردادماه گذشته با اشاره به جنگ 12 روزه مدعی شده بود: «آن عملیاتی تاریخی بود که دو تهدید وجودی یعنی جاهطلبیهای اتمی تهران و زرادخانه موشکهای بالستیک آن را خنثی کرد».
اذعان کنگره به شکست نظامی
اما رسوایی دروغ ترامپ به همین جا ختم نشد. اظهارات سناتورها پس از جلسه محرمانه سنا، ادعای ترامپ درخصوص نابودی توان هستهای ایران را بیش از پیش بیاعتبار کرد. در همین رابطه، سناتور کریس مورفی از حزب دموکرات بهصراحت گفت: «ما تنها چند ماه برنامه هستهای ایران را عقب انداختهایم. ادعای رئیسجمهور مبنی بر نابودی کامل، صحت ندارد. دانش هستهای را نمیتوان با بمباران از بین برد.»
سناتور چاک شومر، رهبر اقلیت سنا نیز دولت ترامپ را به «فقدان استراتژی منسجم و واقعگرایانه» در برابر ایران متهم کرد.
حتی سناتور ریچارد بلومنتال واژه «نابود شده» را «بیش از حد اغراقآمیز» دانست و بر لزوم ارزیابی مجدد نتایج حملات تأکید کرد.
گزارش نهادهای اطلاعاتی: فقط چند ماه تأخیر
اما ماجرا به همین جا ختم نشد. چندی پس از پایان جنگ 12 روزه، نخستین ارزیابی رسمی توسط آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) منتشر شد. این گزارش نشان میداد که در نتیجه حمله، برنامه هستهای ایران تنها سه تا شش ماه به تعویق افتاده است.
منابع نظامی آگاه نیز تصریح کردند که ایران در سایت نطنز، تونلهایی زیرزمینی دارد که حتی بمبهای سنگرشکن ۱۵ تنی GBU57 نیز توان نفوذ به آنها را ندارند. از سوی دیگر، نشریات معتبری چون نیویورک تایمز و واشنگتنپست فاش کردند که گزارشهای طبقهبندیشده نظامی، نشان میدهد ساختمانهای زیرزمینی تأسیسات، هدف حمله قرار نگرفته و تنها ورودیها و بخشهای سطحی آسیب دیدهاند.
اعتراف به بینتیجه بودن حمله
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی دولت بایدن نیز گفت حمله آمریکا تنها توان هستهای ایران را برای مدتی محدود عقب انداخته است. این دیدگاه توسط آنتونی بلینکن، وزیر خارجه سابق آمریکا نیز تأیید شد. او در گفتوگویی صریح هشدار داد: «ایران پیش از حمله، قصد تسلیحاتی کردن برنامه خود را نداشت، اما اکنون خطر آن وجود دارد که این کشور تصمیم بگیرد توان هستهای خود را در عمق زمین توسعه دهد.»
به این ترتیب، حملهای که به نام «نابودی کامل» تبلیغ شد، عملاً موجب تسریع تمهیدات ایران برای مقاومسازی برنامه هستهای شد؛ این همان چیزی است که کارشناسان از آن بهعنوان «اثر معکوس بازدارندگی» یاد میکنند.
تناقض در رفتار واشنگتن
چندی پس از انتشار گزارشها و ارزیابیهای طرف آمریکایی درباره نتایج حمله به تاسیسات هستهای ایران، دولت واشنگتن از طریق میانجیهای منطقهای، مذاکرات جدید با تهران را آغاز کرد. در حقیقت آمریکاییها اکنون درباره همان موضوعاتی پشت میز مذاکره نشستهاند که پیش از این مدعی «پایان کامل» آن بودند.
این تناقض آشکار به نقطه مرکزی تحلیل «سامح عسگر» تحلیلگر مصری، بازمیگردد. او در یادداشتی نوشت: «آمریکا بر سر آنچه میگفت نابود کرده، مذاکره میکند! گفتند ذخایر اورانیوم نابود شده، گفتند ایران بیست سال نیاز دارد تا دوباره برنامه بسازد، گفتند اقتصادش فروپاشیده و موشکهایش آبگرمکناند. اما حالا دوباره پای میز مذاکره بازگشتهاند.»
پایان دروغ و فروپاشی اعتبار سیاسی
تاریخ نشان داده که امپراتوریها نه صرفا با شکست نظامی، بلکه با دروغ فرو میریزند. ادعای نابودی برنامه هستهای ایران در حالی یکی از ستونهای تبلیغاتی ترامپ بود که اکنون همان آمریکا ناگزیر به پذیرش واقعیت و بازگشت به کانال دیپلماسی درخصوص برنامه هستهای ایران شده است.
بر همین اساس ناتوانی دولت ترامپ در تشخیص حدود واقعی قدرت ایران، و نیز اصرار بر جنگ روانی و تبلیغات رسانهای، از نشانههای افول سیاسی واشنگتن در منطقه محسوب میشود.
از دید بسیاری از تحلیلگران، حملات هوائی آمریکا علیه تأسیسات هستهای ایران در جریان جنگ 12 روزه، نقطه عطفی در برملا شدن محدودیتهای قدرت آمریکا بود.
این حمله نشان داد ساختار فناورانه و مقاوم برنامه هستهای ایران، به سطحی از استقلال رسیده که با بمباران قابل حذف نیست. همچنین جامعه جهانی دریافت که ادعاهای اطلاعاتی کاخ سفید به همان میزان قابل تردید است که در ماجرای سلاحهای کشتار جمعی عراق بود. نکته دیگر اینکه متحدان منطقهای آمریکا نیز اکنون درخصوص توان نظامی واشنگتن تردید دارند.
در مجموع، ترامپ که روزی خبر دروغ «نابودی کامل» تأسیسات هستهای ایران را مطرح کرده بود، امروز در سایه گزارشهای رسمی در آمریکا، در برابر این پرسش ایستاده که اگر همه چیز «نابود شده» بود، چرا آمریکا مذاکرات جدید حول برنامه هستهای ایران را آغاز کرد؟!
پاسخ روشن است و آن اینکه، هیچ چیز نابود نشده بود، بلکه ایران، همچنان صاحب برنامهای فعال، منسجم و در حال توسعه است. حقیقتی که حالا، دیر اما ناگزیر، حتی از واشنگتن هم شنیده میشود.
