به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یکی از مهمترین دلایل پایداری جامعه ایران در شرایط جنگ و بحران، ریشههای عمیق فرهنگی و تربیتی آن است. فرهنگ ایرانی، برخلاف بسیاری از الگوهای صرفاً فردمحور، همواره بر پیوندهای جمعی، مسئولیتپذیری، کرامت انسانی و معنا دادن به رنج تأکید داشته است. همین ویژگیها باعث شد که جامعه ایران در شرایط فشار، بهجای فروپاشی، به سمت همبستگی و مقاومت حرکت کند.
در این میان، تربیت ایرانی نقشی اساسی در شکلگیری تابآوری اجتماعی داشته است. خانواده، دین، تاریخ و تجربههای زیستهی جمعی، همگی در پرورش نسلی اثرگذار بودند که سختی را بخشی از مسیر حفظ هویت و استقلال میدانست. به همین دلیل، جنگ برای بسیاری از مردم فقط یک درگیری نظامی نبود، بلکه آزمونی برای حفظ عزت ملی و موجودیت تاریخی کشور به شمار میرفت.
از سوی دیگر، یکی از ضعفهای جدی در تحلیلهای برخی قدرتهای خارجی، نادیده گرفتن همین لایههای فرهنگی بود. آمریکا و اسرائیل معمولاً ایران را با معیارهای رایج جوامع غربی ارزیابی کردند؛ یعنی جامعهای که در آن منافع مادی و فشار بیرونی، تعیینکنندهی اصلی رفتار جمعی است. اما این نگاه، از فهم واقعیت ایران ناتوان بود. در جامعه ایرانی، هویت دینی، حافظه تاریخی، غیرت ملی و فرهنگ ایستادگی، در لحظات بحرانی فعال میشوند و به جای تضعیف، انسجام بیشتری ایجاد میکنند.
به همین دلیل، بسیاری از پیشبینیهای آنان درباره واکنش مردم ایران نادرست از آب درآمد. آنها گمان میکردند که فشار، تهدید یا جنگ روانی میتواند جامعه را فرسوده و دچار گسست کند، اما واقعیت نشان داد که هرچه سطح تهدید بالاتر رفت، لایههای عمیقتری از همبستگی و مقاومت در جامعه ایران آشکار شد.
در جمعبندی میتوان گفت که تابآوری ملت ایران صرفاً محصول شرایط سیاسی یا نظامی نیست، بلکه بیش از هر چیز از فرهنگ، تربیت و حافظه تاریخی این ملت سرچشمه میگیرد. هر تحلیلی که این بنیان فرهنگی را نادیده بگیرد، ناگزیر به خطای محاسباتی میرسد.
