به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ تحقق دولت هوشمند، به‌عنوان یکی از راهبردهای کلان نظام حکمرانی در کشور و از محورهای اصلی برنامه‌های توسعه، فراتر از یک تغییر ابزاری، گذاری استراتژیک به سوی «حکمرانی داده‌محور» محسوب می‌شود. در این چارچوب، هوشمندسازی خدمات دولتی که با هدف کاهش مراجعات حضوری، افزایش شفافیت، حذف بروکراسی‌های سنتی و ارتقای کیفیت ارائه خدمات به شهروندان پیگیری می‌شود، دستگاه‌های اجرایی را مکلف کرده است تا ضمن توسعه زیرساخت‌های برخط، سطح تعاملات دیجیتال خود را مطابق با استانداردهای ملی ارتقا دهند.
تکالیف قانونی و الزام به توسعه زیرساخت‌ها
بر پایه احکام مندرج در اسناد بالادستی، دستگاه‌های اجرایی مکلف شده‌اند تا با بازنگری بنیادین در فرآیندهای داخلی، سالانه ۲۰ درصد از خدمات خود را به سطح «هوشمند» ارتقا دهند. این الزام قانونی که بر استقرار «پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» تأکید دارد، دستگاه‌ها را ملزم می‌سازد تا از مرحله «الکترونیکی‌سازی ساده» (دیجیتالی کردن اسناد) عبور کرده و به سمت «هوشمندسازی» حرکت کنند؛ فرآیندی که در آن خدمات به صورت پیش‌دستانه (Proactive) و بدون نیاز به حضور فیزیکی یا تقاضای مکرر مردم، از طریق یکپارچه‌سازی سامانه‌های بین‌دستگاهی ارائه می‌شود.
تفاوت ماهوی: از خدمات الکترونیک تا خدمات هوشمند
هوشمندسازی به معنای بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تحلیل داده‌های کلان (Big Data) و حذف مداخله انسانی در فرآیند تصمیم‌گیری است. این رویکرد به دنبال آن است که با اتصال تمامی پایگاه‌های داده کشور به شبکه ملی اطلاعات، چرخه ارائه خدمت کوتاه شده و شهروندان به جای مراجعه به ادارات متعدد، خدمات خود را در یک بستر واحد و به صورت برخط دریافت کنند. این استراتژی، علاوه بر کاهش هزینه‌های اداری، گامی بنیادین در جهت تحقق عدالت در دسترسی به خدمات عمومی و جلوگیری از بروز فساد در فرآیندهای سنتی است.
در همین راستا محمد محسن صدر رئیس سازمان فناوری اطلاعات و معاون وزیر ارتباطات در گفتگو با خبرنگار مهر، در تشریح وضعیت دولت الکترونیک و هوشمندسازی خدمات اظهار داشت: در حوزه دولت الکترونیک و هوشمندسازی خدمات، احکام برنامه‌ای مشخصی داریم که بر مبنای آن، هر دستگاه اجرایی موظف است سالانه ۲۰ درصد از خدمات خود را هوشمند کند. با توجه به اینکه اکنون در سال دوم اجرای این برنامه قرار داریم، میانگین هوشمندسازی خدمات دستگاه‌ها باید به ۴۰ درصد رسیده باشد.
ارزیابی مستمر و رفع انحراف در دستگاه‌های اجرایی
وی در خصوص نحوه نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها تصریح کرد: در حال حاضر دستگاه‌های اجرایی به‌طور نسبی به این درصد (۴۰ درصد) نزدیک شده‌اند. سازمان فناوری اطلاعات به‌صورت سالانه ارزیابی دقیقی از وضعیت دستگاه‌ها انجام می‌دهد و نتایج آن را برای آن‌ها ارسال می‌کند. در این ارزیابی‌ها، انحراف برنامه‌ای هر دستگاه به آن‌ها اعلام می‌شود و همکاران ما با تعامل نزدیک با دستگاه‌ها، به آن‌ها کمک می‌کنند تا مشخص شود در کدام بخش‌ها و خدمات عقب‌تر هستند و چگونه باید خود را به سطح هدف‌گذاری‌شده برسانند.
برگزاری جلسات هماهنگی برای وزارتخانه‌های عقب‌مانده
معاون وزیر ارتباطات وضعیت کلی عملکرد دولت در این حوزه را قابل‌قبول ارزیابی کرد و افزود: به‌طور میانگین، عملکرد دولت در این زمینه بد نیست، اما برخی وزارتخانه‌ها از برنامه عقب‌تر هستند. در همین راستا، جلسات هماهنگی با این وزارتخانه‌ها در حال برگزاری است تا میزان هوشمندسازی خدمات آن‌ها به درصد تعیین‌شده برسد.
اعلام نتایج دقیق هوشمندسازی دستگاه ها طی ماه آینده
صدر در پاسخ به این پرسش که کدام دستگاه‌ها همکاری بیشتری داشته‌اند، گفت: تا یک ماه دیگر به‌صورت رسمی اعلام خواهیم کرد که هر دستگاه چند درصد هوشمندسازی داشته و کدام دستگاه‌ها در رتبه‌های بالاتر یا پایین‌تر قرار دارند. در آن زمان، تمامی جزئیات بر اساس آمار دقیق منتشر خواهد شد.
