به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ محسن شریفی دبیر کارگروه پسادکتری شورای عالی عتف امروز در نشست خبری پسادکتری فناوری که در ساختمان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری برگزار شد، با تشریح ابعاد این برنامه اظهار کرد: دوره پسادکتری، دورهای پژوهشی و فناورانه است که طی آن، پژوهشگر پسادکتری زیر نظر استاد یا میزبان علمی، یک پروژه مسئلهمحور، صنعتی یا فناورانه را در دانشگاه، مؤسسه پژوهشی یا شرکت اجرا میکند.
وی ادامه داد: مدت این دوره یک سال بوده و امکان تمدید آن نیز وجود دارد. متقاضیان باید دارای مدرک دکتری تخصصی باشند، اما این دوره بهعنوان یک مقطع رسمی تحصیلی تعریف نمیشود.
نبود آییننامه جامع برای دورههای پسادکتری در کشور
دبیر کارگروه پسادکتری شورای عالی عتف با اشاره به جایگاه این دوره در نظامهای علمی جهان گفت: در بسیاری از کشورها، محققان پسادکتری یکی از ارکان اصلی نیروی انسانی پژوهش محسوب میشوند و برای جذب و نگهداشت آنان سرمایهگذاری گستردهای صورت میگیرد.
وی افزود: با وجود اهمیت این موضوع، دورههای پسادکتری در ایران توسعه محدودی داشته و تاکنون آییننامه جامع و وحدت رویه مشخصی برای آن وجود نداشت.
شریفی خاطرنشان کرد: در همین راستا «طرح ملی جذب و بهکارگیری محققان پسادکتری» در جلسه بیستوهشتم شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در مرداد ۱۴۰۱ تصویب شد و آییننامه اجرایی آن نیز اسفندماه همان سال در کمیسیون دائمی شورای عتف به تصویب رسید.
حقوق محققان پسادکتری حداقل ۸۰ درصد استادیار پایه یک
وی توسعه دورههای پسادکتری، بهرهگیری مؤثر از ظرفیت دانشآموختگان دکتری، کمک به نگهداشت نخبگان و حل مسائل کشور را از مهمترین اهداف این طرح عنوان کرد.
به گفته وی، بر اساس آییننامه مصوب، متقاضیان باید دارای مدرک دکتری تخصصی از دانشگاهها و مؤسسات مورد تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت باشند و همچنین بیش از چهار سال از زمان فارغالتحصیلی آنان نگذشته باشد.
شریفی تصریح کرد: دوره پسادکتری فناوری به مدت یک سال تعریف شده و برای محققان این دوره، حقوقی معادل حداقل ۸۰ درصد حقوق استادیار پایه یک در نظر گرفته شده است.
تعریف چهار نوع دوره پسادکتری برای نخستینبار
دبیر کارگروه پسادکتری فناوری شورای عتف با اشاره به نوآوریهای این آییننامه اظهار کرد: برای نخستین بار چهار نوع دوره پسادکتری در کشور تعریف شده است؛ در حالی که پیش از این تنها یک مدل از دورههای پسادکتری وجود داشت.
وی انواع این دورهها را شامل «پسادکتری تحقیقات بنیادی» ویژه دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی، «پسادکتری تحقیقات کاربردی» با شرط اجرای طرحهای دارای کارفرمای بیرونی، «پسادکتری فناوری» ویژه شرکتهای دانشبنیان و «پسادکتری صنعتی» برای صنایع دارای واحد تحقیق و توسعه عنوان کرد.
آغاز اجرای رسمی «پسادکتری فناوری» ویژه شرکتهای دانشبنیان
شریفی با تأکید بر اینکه مراسم امروز آغاز رسمی اجرای دوره «پسادکتری فناوری» یا نوع سوم پسادکتری است، گفت: این برنامه بهصورت اختصاصی برای شرکتهای دانشبنیان طراحی شده و شرکتها میتوانند نیازها و پروژههای فناورانه خود را در سامانه مربوطه ثبت کنند تا پژوهشگران متقاضی نسبت به انتخاب و ارسال درخواست اقدام کنند.
وی ادامه داد: پژوهشگران نیز امکان ثبت ایدهها و پروپوزالهای خود را دارند و شرکتها میتوانند متناسب با نیازهای خود، متقاضیان را انتخاب و پذیرش کنند. در نهایت، محقق پسادکتری زیر نظر میزبان علمی حاضر در شرکت، پروژه فناورانه مورد نظر را اجرا خواهد کرد.
همکاری سهجانبه معاونت علمی، شورای عتف و صندوق نوآوری
وی با اشاره به ساختار اجرایی این طرح گفت: اجرای دوره پسادکتری فناوری با همکاری سه نهاد شامل معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی انجام میشود.
شریفی از تدوین و امضای تفاهمنامه سهجانبه در شهریور ۱۴۰۴ خبر داد و افزود: سامانه ثبتنام و اجرای دوره نیز طراحی شده است؛ بهگونهای که فرآیند ثبتنام پژوهشگران و شرکتهای پذیرنده در سامانه معاونت علمی انجام میشود و مراحل حمایت و پایش طرحها از طریق سامانه غزال صندوق نوآوری و شکوفایی پیگیری خواهد شد.
وی ادامه داد: کمیتهای مشترک متشکل از نمایندگان سه نهاد مسئول بررسی درخواستها، نظارت و راهبری این دوره تشکیل شده و دستورالعمل اجرایی آن نیز تدوین شده است.
به گفته وی برای اطلاع رسانی نیز: اطلاع رسانی در سه سامانه : ·سامانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری:www.postdoc.atf.gov.ir ·سامانه معاونت توسعه شرکت های دانش بنیان(سامانه ثبتنام): www.my.daneshbonyan.ir ·سامانه صندوق نوآوری و شکوفائی: www.inif.ir مراجعه شود. فراخوان اولین دوره پسادکتری فناوری (دانش بنیان) تدوین شده است که از امروز اعلام میشود.
اشتغال ۱۵۰ هزار نیروی کلیدی در بدنه اکوسیستم فناوری
در ادامه این نشست تورج امرایی، معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، به تشریح ابعاد و اهداف این برنامه نوین پرداخت و گفت: در حال حاضر بیش از ۱۱ هزار شرکت دانشبنیان در کشور فعال هستند و جمعیتی نزدیک به ۵۸۰ تا ۶۰۰ هزار نفر نیروی انسانی در این مجموعهها اشتغال دارند. تخمین ما حاکی از آن است که از این تعداد، حدود ۱۵۰ هزار نفر را نیروهای تخصصی، دانشی و کلیدی تشکیل میدهند که نقش مستقیمی در توسعه محصولات دانشبنیان ایفا میکنند.
وی با تأکید بر محوریت سرمایه انسانی افزود: باید توجه داشت که نیروی انسانی پیششرط اساسی برای رشد شرکتهای دانشبنیان است؛ لذا برنامه مشترک «پسادکتری فناوری دانشبنیان» با هدف توانمندسازی این شرکتها در حوزه نیروی انسانی طراحی شده است. در اینجا لازم است از همکاری ویژه صندوق نوآوری و شکوفایی و شورای عالی عتف در طراحی این برنامه قدردانی کنم.
امرایی در ادامه با اشاره به ماهیت شرکتهای فناور تصریح کرد: اگر بپرسید بزرگترین دارایی شرکتهای دانشبنیان چیست، پاسخ کوتاه «دانش» است. این دانش نیز برخاسته از نیروی انسانی متخصصی است که در شرکت حضور دارد. هرچه سطح تحصیلات و تخصص نیروها بالاتر باشد، انتظار میرود توسعه فناوری و رونق نوآوری به شکلی جامعتر محقق شود.
وی با اشاره به وضعیت فارغالتحصیلان دکتری در ایران گفت: کشور ما از نظر نرخ فارغالتحصیلان دکتری در جایگاه بسیار خوبی قرار دارد. بخشی از این افراد جذب صنعت و بخشی نیز جذب دانشگاهها میشوند. دوره پسادکتری که در همه دنیا و بهویژه در ایران با ابتکار شورا به تصویب رسیده، هدفش پوشش دادن شکاف میان دانش، صنعت و فناوری در یک بازه یک تا دو ساله است. برنامهای که امروز معرفی میشود نیز دقیقاً به دنبال قرار دادن نیروی انسانی دانشی، کارآمد و متخصص در اختیار شرکتهاست.
استفاده از ظرفیت مترقی «قانون جهش تولید دانشبنیان»
معاون توسعه شرکت های دانش بنیان معاونت علمی ریاست جمهوری، قانون جهش تولید دانشبنیان را یکی از ارکان این طرح دانست و افزود: قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب سال ۱۴۰۱، یکی از مترقیترین قوانین کشور برای توسعه فناوری است که ظرفیتهای بالقوه فراوانی دارد. این قانون به ما اجازه میدهد برنامههای حمایتی بسیار خوبی را طراحی کنیم.
وی خاطرنشان کرد: ویژگی منحصربهفرد برنامه مشترک پسادکتری فناوری، بهرهگیری از همین ظرفیتهاست. مطابق رویه معمول، حقوق و مزایای فرد محقق معادل ۸۰ درصد حقوق استادیار پایه یک کشور است، اما این آییننامه و شیوهنامه جدید اجازه میدهد در صورت ارائه طرح تحقیق و توسعه توسط شرکت دانشبنیان، این مبالغ افزایش یابد.
امکان افزایش دو برابری حقوق محققان پسادکتری
امرایی در تبیین مزایای مالی این طرح برای پژوهشگران گفت: اگر شرکت متقاضی، یک طرح تحقیق و توسعه مصداق ماده ۱۱ و ۱۳ اعتبار مالیاتی قانون جهش ارائه دهد، ما میتوانیم حقوق و حقالزحمه محقق پسادکتری را تا ۲ برابر افزایش دهیم. این یک ویژگی منحصربهفرد است که انتظار داریم رسانهها به خوبی آن را پوشش دهند، چرا که جذابیت بالایی برای فارغالتحصیلان دکتری و شرکتها ایجاد میکند.
وی اهداف این برنامه را متنوع خواند و افزود: از توسعه فناوری و طراحی و ساخت محصولات جدید گرفته تا ارتقای کیفیت محصولات فعلی و توسعه نوآوری در فرایندها و روشهای شرکتی، همگی در این طرح دیده شده است. وجه تمایز اصلی این برنامه با سایر طرحهای مشابه در کشور، همین تمرکز بر نیازهای واقعی بخش صنعت و فناوری است.
به همرسانی ایده و نیاز در سامانه اختصاصی
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان با اشاره به بستر اجرایی طرح گفت: سامانهای برای این کار در نظر گرفته شده است که شرکتها میتوانند نیازهای خود را در آن ثبت کنند. همچنین پژوهشگران پسادکتری نیز امکان ثبت ایده و طرحهای خود را دارند تا یک به همرسانی مطلوب میان عرضه و تقاضای دانش انجام شود.
وی تأکید کرد: از نظر حقوقی و قراردادی، این شیوهنامه بسیار کامل است و پژوهشگران میتوانند از دریافت حقوق خود اطمینان صد درصدی داشته باشند. در این مدل، شرکتهای دانشبنیان باید ۵۰ درصد از آن حقوق ۸۰ درصدی استادیار را پرداخت کنند، اما با استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی مواد ۱۱ و ۱۳ قانون جهش، میتوانند هزینههای خود را پوشش داده و پرداختی محقق را تا دو برابر ارتقا دهند.
امرایی در پایان ابراز امیدواری کرد: این طرح آغاز خوبی برای توسعه توانمندیهای نخبگانی در شرکتهای دانشبنیان باشد و به افزایش مهارت دانشآموختگان دکتری، ایجاد اشتغال، نگهداشت نخبگان و جلوگیری از مهاجرت نیروهای متخصص کمک کند.
