به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ این غذاها اغلب حاوی افزودنی هستند و معمولاً کالری، قند و نمک نسبتاً بالایی دارند؛ در حالی که میزان فیبر غذایی، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی آنها کمتر از غذاهایی است که حداقل فرآوری روی آنها انجام شده است.
نمونههای رایج این غذاها شامل تنقلات بستهبندیشده، فرآوردههای گوشتی فرآوریشده، نوشیدنیهای شیرین و برخی غذاهای آماده است.
مصرف این غذاها در دهههای اخیر در بسیاری از نقاط جهان به شدت افزایش یافته و محققان را بر آن داشته است تا ارتباط میان مصرف غذاهای فوقفرآوریشده و خطرات سلامتی را بررسی کنند.
اکنون، یک تحلیل گسترده از پژوهشهای پیشین نشان میدهد که مصرف مقادیر بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده ممکن است با افزایش خطر ابتلا به چندین بیماری مزمن مرتبط باشد.
این تحلیل نشان داد که مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده با افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی، سرطان، چاقی و اضافه وزن، سندرم متابولیک و دیابت، افسردگی و اضطراب، بیماریهای گوارشی، فشار خون بالا و مرگومیر ناشی از هر علتی مرتبط است.
برای انجام این تحلیل جدید، محققان ۵۱ مطالعه تا پایان آوریل ۲۰۲۶ را بررسی کردند. این مطالعات در قارههای آمریکا، اروپا، آسیا و اقیانوسیه انجام شده و در مجموع شامل ۸,۸۱۹,۸۹۴ شرکتکننده بود.
بهطور کلی، افرادی که مقادیر بیشتری از غذاهای فوقفرآوریشده مصرف میکردند، با خطر بالاتر ابتلا به چندین بیماری مزمن و مرگومیر ناشی از هر علتی مواجه بودند. در مقایسه با مصرف کمتر، مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده با موارد زیر مرتبط بود:
۲۴٪ خطر بیشتر بروز حوادث قلبی-عروقی
۱۲٪ خطر بیشتر ابتلا به سرطان
۲۳٪ خطر بیشتر چاقی یا اضافه وزن
۲۴٪ خطر بیشتر سندرم متابولیک یا دیابت
۲۷٪ خطر بیشتر افسردگی یا اضطراب
۳۱٪ خطر بیشتر بیماریهای گوارشی
۱۸٪ خطر بیشتر مرگومیر به هر علتی.
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که آیا با افزایش میزان مصرف غذاهای فوقفرآوریشده، این خطر تغییر میکند یا خیر. آنها دریافتند که به ازای هر ۱۰۰ گرم مصرف روزانه بیشتر این غذاها، موارد زیر افزایش مییابد:
۱۴٪ خطر بیشتر حوادث قلبی-عروقی
۱۱٪ خطر بیشتر فشار خون بالا
۴٪ خطر بیشتر سرطان
۳٪ خطر بیشتر مرگومیر به هر علتی
۲٪ خطر بیشتر سندرم متابولیک یا دیابت.
دکتر «دیوید شیائو لیو»، نویسنده اصلی این پژوهش و متخصص بخش قلب و عروق در بیمارستان یادبود سان یات-سن چین، گفت: «از دیدن ارتباط میان غذاهای فوقفرآوریشده و طیف وسیعی از بیماریهای مختلف، تعجب نکردم.»
وی گفت: «غذاهای فوقفرآوریشده از طریق چندین مسیر بهطور همزمان بر بدن تأثیر میگذارند: مقادیر بیش از حد قند، نمک و کالری؛ افزودنیهای غذایی؛ از دست رفتن مواد مغذی در حین فرآوری؛ و آلایندههای ناشی از بستهبندی. بنابراین منطقی است که پیامدهای سلامتی آنها نه فقط در یک دستگاه بدن، بلکه در سیستمهای مختلف اندامی بروز کند.»
تحقیقات دیگر نیز نشان میدهد که تغییرات فیزیکی و شیمیایی دخیل در فرآوری گسترده مواد غذایی ممکن است بر میکروبیوم روده تأثیر بگذارد و به طور بالقوه در فرآیندهایی مانند التهاب و مقاومت به انسولین نقش داشته باشد.
لیو گفت: «اما خود فرآوری نگرانیهای بیشتری را ایجاد میکند. اولاً، طیف وسیعی از مواد افزودنی را وارد غذا میکند: به عنوان مثال شیرینکننده مصنوعی که معمولاً در نوشیدنیهای شیرین استفاده میشود، میتواند تجمع پلاکتها را افزایش دهد، لخته شدن خون را تشدید کند و خطر بیماری قلبی را افزایش دهد.»
وی افزود: «از طرف دیگر، خود فرآوری باعث از بین رفتن مواد مغذی مفید مانند ویتامینها میشود. و سپس بستهبندی وجود دارد - فرآوری و بستهبندی میتواند میکروپلاستیکها را ایجاد کند، که تحقیقات اکنون نشان میدهد که به طور گسترده در بدن انسان تجمع مییابند و ممکن است به بیماریهای قلبی عروقی و سایر بیماریها منجر شوند.»
لیو اذعان کرد: «با این اوصاف، تعیین دقیق میزان تأثیر هر یک از این عوامل در بیماری بسیار دشوار است، زیرا غذای فوق فرآوری شده طیف وسیعی از محصولات را پوشش میدهد که هر کدام دارای افزودنیهای مختلف، روشهای فرآوری مختلف و بستهبندیهای مختلف هستند- بنابراین تعیین سهم دقیق تقصیر هر مکانیسم واحد دشوار است.»
لیو تأکید کرد: «آنچه من توصیه میکنم تمرکز بر ایجاد عادات غذایی سالمتر به طور کلی است: سبزیجات و میوههای تازه بیشتری بخورید، غلات کامل و سایر غذاهای کم تصفیه شده را انتخاب کنید و مصرف فست فود، میان وعدههای سرخ شده و غذاهای آماده به شدت فرآوری شده را کاهش دهید.»
