به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ امیرحسین عبدالهی/// دانشگاهی که امروز در آن قدم گذاشتهاید، روزی به یکی از صحنههای مهم شکلگیری شرایطی تبدیل شد که جنگ علیه ایران در بستر آن آغاز شد. شاید در نگاه اول ارتباط میان یک دانشگاه و جنگی که هزاران کیلومتر دورتر از اتاقهای تصمیمگیری سیاسی و نظامی برنامهریزی میشود، چندان روشن نباشد. دانشگاه محل درس خواندن، بحث کردن، اعتراض کردن و شکلگیری اندیشههای تازه است. انتظار طبیعی این است که دانشگاه از منطق جنگ فاصله داشته باشد. با این حال، جنگ 40 روزه علیه ایران نشان داد که تحولات دانشگاهی میتوانند از محیط دانشگاه فراتر بروند و در محاسبات سیاسی و امنیتی قدرتهای خارجی جای بگیرند.
با آغاز نیمسال تحصیلی دوم 1404-1405، التهابهای دانشجویی در چندین دانشگاه کشور از سر گرفته شد. در این نقطه، دانشگاه محل اعتراض به یک مسئله داخلی نبود. تصاویر منتشر شده از دانشگاهها، حاکی از هتک حرمت به پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران، توهینهای ناشایست، اغتشاش و ... بود. این تصویر برای بازیگران خارجی اهمیت داشت؛ زیرا هرگونه تصمیم درباره مداخله نظامی، علاوه بر توان نظامی کشور هدف، به ارزیابی وضعیت سیاسی و اجتماعی آن کشور نیز وابسته است.
در مقالهای که مؤسسه خاورمیانه دانشگاه ملی سنگاپور منتشر کرده، به همین ارتباط اشاره شده است. نویسنده مطرح میکند که اعتراضات دانشجویی در روزهای پیش از حمله آمریکا و اسرائیل ممکن است از نظر این دو کشور نشانه رسیدن وضعیت داخلی ایران به یک نقطه حساس تلقی شده باشد. او حتی احتمال میدهد که این تحولات در زمانبندی حمله نقش داشته باشند. این تحلیل پرسش مهمی را مطرح میکند. آیا بحران داخلی یک کشور میتواند به فرصتی برای قدرتهای خارجی تبدیل شود؟
پاسخ به این پرسش را باید در منطق سیاست بینالملل جستوجو کرد. دولتهایی که به دنبال تغییر موازنه قدرت در کشور دیگری هستند، وضعیت داخلی آن کشور را نیز زیر نظر میگیرند. اختلافات اجتماعی، اعتراضات گسترده، شکاف میان جامعه و حکومت و کاهش اعتماد عمومی، در ارزیابی آنها از هزینهها و پیامدهای اقدام نظامی مؤثر است. در چنین شرایطی، اعتراضات داخلی میتوانند در محاسبات خارجی بهعنوان نشانهای از آسیبپذیری سیاسی تفسیر شوند. از این منظر، میتوان گفت دانشگاه در شکلگیری بستر سیاسی جنگ نقش داشته است.
با این حال، دانشگاه باید درباره پیامدهای سیاسی کنش جمعی خود نیز بیندیشد. اعتراض، نقد و مطالبهگری از حقوق اساسی جامعه دانشگاهی است اما زمانی که منجر به کاهش امنیت ملی و هتک حرمت نمادهای مقدس نظیر پرچم ایران نباشد.



