پدیده‌ی تشییع «مرحوم پاشایی» و «شهدای غواص»

خبرنامه دانشجویان ایران: واقعیت های فضای فرهنگی اجتماع امروز کشور اسلامی مان ایران دارای نقاط مثبت و منفی می باشد که صاحب نظران در این باره تحلیل های همواره ارائه کرده و به نقد فضای فرهنگی کشور با نگاه جامع شناسی پرداخته اند. اما دو پدیده ی تشییع جنازه مرحوم پاشایی و همچنین تشییع پیکر شهدای غواص با شکل ظاهری یکسان بهتر از سایر پدیده های فرهنگی اجتماعی می تواند به تحلیل این فضا کمک کند.

به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»، برخی کارشناسان پس از تشییع جنازه مرحوم پاشایی و استقبال بالای مردم از این تشییع جنازه، به تحلیل آن پرداختند. تحلیل هایی که حول نقطه ای مشترک غلبه ی تفکر و سبک زندگی غربی و قدرت یافتن شاخص های لیبرالیسم در جامعه امروز ایران بیان می شد.

اما این نوع تطبیق پدیده ای و استفاده از برخی آمارو ارقام و تحلیل فضای فرهنگی حاکم برجامعه چه میزان با واقعیت سازگار می باشد باید وقایع مثبت و منفی دیگر را نیز که در اجتماع رخ می دهد مورد بررسی و مقایسه قرار داد تا به تحلیل جامع تری دست یابیم.

با نگاه مقایسه ای که میان دو پدیده ی تشییع پیکر شهدا و تشییع مرحوم پاشایی میکنیم، نکته ای ابتدا به نظر می رسد که ای دو واقعه در ظاهر فرهنگ اجتماعی میان مردم مشابه می باشد. عمق دلداگی مردم به شهدا در این چند ساله را باید با چنین تشییع باشکوهی سنجید، حضور میلیونی مردم در این مراسم که گمنام بودن، عدم حضور در بین مردم و بازگشت پس از چندین سال به جامعه شاخصه های اصلی آن می باشد و همچنین استقبال باشکوه از آن ها، آن هم توسط مردم تهرانی که همین چند ماه قبل در تشییع جنازه ی هنرمندی شرکت کردند که دارای ویژگی های به ظاهر متفاوتی با این شهدا بوده است، سبب می شود که به این مراسم نگاهی دیگر داشته باشیم.

مرحوم پاشایی به سبب بیماری و نوع موسیقی خود و همچنین حضور در برنامه های تلویزیونی پر مخاطب و مردمی از شهرت و آوازه ی خاصی در جامعه برخوردار بود و این عامل ها سبب شد تا حضور مردم برای تجلیل از چنین فردی بالاتر برود در حالی که نمونه ی فوت هنرمندان هم صنف این خواننده در گذشته نیز بوده اما برای آن ها اینگونه مراسمی برگزار نشده است و همچنین نوع برخورد مردم با این تشییع جنازه از نوعی کنجکاوی نیز نشات می گرفته است در این تشییع جنازه به وفور دوربین های عکاسی و تصویربرداری مردمی دیده می شود که به ضبط این مراسم می پردازند و از ابراز احساسات نسبت به آن خودداری می کنند.

اما تحلیل این پدیده و در نتیجه بسط دادن به کل جامعه امروز ایرانی یک خطای محاسباتی و تحلیلی می باشد، به طورقطع یکی از مهمترین و بزرگترین وقایعی که تاییدکننده نادرست بودن این نوع نگاه ظلمت گونه به جامعه، تشییع پیکر شهدای غواص که با حضور چندین برابری مردم نسبت به نمونه ی مشابه خود برگزار شد، می باشد و یقینا بنیادی ترین تفاوت این دو مراسم بایکدیگر که سبب رد غرب گرایی و غلبه ی مدرنیته در فضای اعتقادی مردمی شده، دلداگی و عشق چندین و چند ساله ای که پس از گذشت ۲۷ سال از جنگ تحمیلی دوباره به نمایش در می آید و همین مردم که عده ای آن ها را متاثر از تفکر فرد گرا یا به عبارت لیبرال می نامند با شور غیر قابل مقایسه ای نسبت به سالیان گذشته به دیدار شهدایشان می روند و از آن ها استقبال می کنند که این نشان از رشد این ارزش ها و علایق و پایداری عاطفی دربدنه ی وسیعی از اجتماع می باشد.

اما نباید این را نیز فراموش کرد که به طور قطع جنگ فرهنگی و شبیخون دشمن در عرصه ی فرهنگ بر کشور اثرات مخربی گذاشته است اما بیان جملاتی همچون پذیرفتن جامعه ای مدرن توسط جامعه ی امروز، سرکوب شدن عاطفه در کشور و سیاست زدگی مردم آن هم با تکیه به این نوع پدیده، سطحی نگری در  تحلیل این نوع وقایع اجتماعی می باشد زیرا این موضوع با استقبال های مردم از شهدا در سراسر کشور با نمونه ای عظیمی همچون شهدای غواص، مراسماتی همچون تجمع مردم در مراکز معنوی در ایام خاص همچون شب قدر و پیاده روی اربعین در هر سال به آسانی قابل خدشه می باشد.

و این مراسمات در جای خود بیانگر این مسئله می باشد که تاثیرگذاری دشمن در نوع زندگی اجتماعی مردم با بیان و تحلیل های جامعه شناسانه ی اساتید جامع شناسی از هر طیفی منطبق نبوده که، بلکه برخی کارشناسان این جنس همایش ها و مراسمات مذهبی را ناشی از این می دانند که مردم از مدرنیته خسته شده و به سنت که نشان های مذهبی دارد، پناه آورده اند که خود این جنس تحلیل کارشناسان رنگ ظلمت جامعه را برجسته تر می کنند و جامعه را سیاهه ای جلوه می دهند که ناشی از نفوذ مدرنیته و لیرالیسم می باشد.

در حالی که نوع بیان، تحلیل و همچنین تقدیر رهبر معظم انقلاب از حضور مردم در این تشییع پیکر شهدای غواص و به کاربردن عباراتی همچون « بیادماندنی ترین وقایع تاریخ» ،« مردم مسئولیت پذیر و آگاه که لطایف الهی را می شناسند» مهر تاییدی دیگر بر این می باشد که حتی با نفوذ و حملات فرهنگی در قرن اخیر توسط دشمنان اسلام هنوز مدرنیته نتوانسته بر قاطبه ی بدنه ی اصلی اجتماع تاثیر خود را بگذارد .

* گزارش از مجتبی مرادی فعال دانشجویی دانشگاه بیرجند