به گزارش خبرنگار خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یکی از موضوعات کلیدی در روند مذاکرات مسئله ای است که به «راستی آزمایی» معروف شده است و اتفاقا در متن توافق و حتی فرآیند پس از آن واژه ای کلیدی است که ممکن است با تفسیرهای مختلفی مواجه شود. تفسیرهایی که گاه اشکالات جدی در فرآیند هسته ای ایران ایجاد خواهد کرد.
منوط شدن لغو تحریم ها به راستی آزمایی آژانس، مسئله ای است که توافق را با چالش های جدی مواجه می کند. یکی از چالشهای محتمل آن است که آژانس در گزارش راستی آزمایی خود، درست عمل نکند و از آنجایی که ایران تمام «تعهدات روی زمین» خود را از جمله برچیدن زیرساخت ها، کاهش تعداد سانتریفیوژ ها و از کار انداختن راکتور اراک را انجام داده است، خسارتهای جدی را به بدنه تاسیسات خود وارد کرده که هیچ ما به ازای بیرونی (به عنوان مثال لغو تحریم ها) نخواهد داشت.
فیلم// مهدی محمدی: چه توافقی کردیم
دانلود
این موضوع آنقدر جدی است که موافق بیانیه لوزان در پاسخ به منتقد این بیانیه، وقتی از او می پرسد، چه ضمانتی وجود دارد که آژانس راستی آزمایی کند؛ در پاسخ می گوید:«هیچ ضمانتی!»
توکل حبیب زاده کارشناس حقوق بین الملل و استاد دانشگاه، می گوید: موافقت نامه احتمالی بین ایران و ۱+۵ خواهد بود ولی آژانس بر آن نظارت می‌کند ضمن این که هیچ تضمینی برای راستی آزمایی آژانس وجود ندارد. وقتی ما موافقت‌نامه احتمالی با ۱+۵ را به راستی آزمایی آژانس گره می‌زنیم مشکل ایجاد خواهد شد لذا باید این موضوعات در مذاکرات به دقت مورد بررسی قرار گیرند.
مناظره جنجالی در برنامه زنده: سجادپور و حبیب زاده
دانلــود
راستی آزمایی آژانس که قطعا یک شبه انجام نمی شود و بنابراین همین مسئله لغو یکجای تحریم ها را زیر سوال می برد. از طرفی هم ممکن است 6 ماه، یک سال و یا پروسه ای چند ساله برای این راستی آزمایی از سوی غربی ها مطرح شود.
فواد ایزدی استاد روابط بین الملل و عضو هیئت علمی دانشگاه نیز درباره اشکالات فرآیند راستی آزمایی معتقد است؛ صلح آمیز اعلام شدن برنامه هسته‌ای کشور روندی طولانی را طی خواهد کرد.
ایزدی گفته است: آقای آمانو فردی ژاپنی است و در ژاپن هم ۲۲ سال طول کشید تا آژانس اعلام کند که برنامه‌ی هسته‌ای این کشور صلح آمیز است؛ اما ما این اندازه زمان نداریم، راستی آزمایی آژانس و حل مسئله‌ی پی ام دی قدم اول است و در پیشبرد مذاکرات، سرعت برای ما دارای اهمیت است. ژاپن در ۲۲ سالی که این روند طول کشید، تحریم نبود؛ اما ما تحریم هستیم و سال‌ها فرصت هم در اختیار نداریم، باید توجه هم داشته باشیم آمریکا دو حزبی است و هر کدام از این احزاب، در زمان لازم می‌توانند زیر مذاکرات و زیر میز بزنند.
به زبان ساده تر باید گفت، بر اساس آنچه در بیانیه لوزان آمده است، تعلیق تحریم های آمریکا و نه لغو آنها بعد از راستی آزمایی آژانس اتفاق خواهد افتاد و روند راستی آزمایی نیز بعد از اجرای تعهدات روی زمین توسط ایران آغاز خواهد شد. صالحی درباره این موضوع در دانشگاه شریف گفت: «بگذارید حقیقت را به شما بگویم تحریم‌های ثانویه متوقف میشود نه لغو.دو طرف وقتی که به توافق رسیدند باید اقداماتی را انجام دهند که اقدامات ما روی زمین و مربوط به محدودیت‌هایی در برخی تاسیسات‌مان است و اقدامات آنها روی کاغذ است. آن روزی که ما اقدامات روی زمین را انجام دادیم، همزمان اقدامات آنها روی کاغذ نظیر تصویب لغو تحریم‌ها در شورای وزیران اتحادیه اروپا انجام میشود.«
اما چرا آژانس قابل اعتماد نیست؟ آژانس بعد از همه همکاری های ایران، حداقل هایی از حسن نیت را هم در گزارش های خود نیاورده است و اقدامات ۵+۱ بویژه آمریکا را تایید می کند. به تعبیری آژانس در مورد موضوع هسته ای ایران، از یک نهاد بین المللی تبدیل به نهادی فرمایشی شده است. نهادی که البته طی سالیان اخیر به خاطر دسترسی هایی که به ایران داشته است، اطلاعات فراوانی را به سرویسهای جاسوسی انتقال داده است که شاهد این مدعا شهدای هسته ای کشور هستند که توسط این سرویسها ترور شدند.
شاید یکی از تعبیرهای مناسب درباره آژانس در یکی از همین مناظره های تلویزیونی توسط یکی از منتقدین بیانیه لوزان مطرح شد. مهدی محمدی در واکنش به خوشبینی های بهشتی پور گفت: «فکر می کنید آژانس کجاست! آژانس رژیم صهیونیستی است.«*****
فیلم// خوشبینی بهشتی پور به آژانس
دانلود
وابسته شدن لغو تحریم ها به گزارش آژانس موضوعی بود که شب گذشته از سوی رهبر انقلاب و در دیدار با کارگزاران، با آن مخالفت شد. ایشان در این باره گفتند:
نکته‌ی اساسی دیگر این است که ما با موکول کردن هر اقدامی به گزارش آژانس مخالفیم. ما به آژانس بدبینیم؛ آژانس نشان داده که هم مستقل نیست، هم عادل نیست؛ مستقل نیست زیرا تحت تأثیر قدرتها است؛ عادل نیست [چون ]بارها و بارها برخلاف عدالت حکم کرده و نظر داده. به‌علاوه، اینکه بگویند «آژانس باید بیاید اطمینان پیدا کند که فعّالیّت هسته‌ای در کشور نیست» این یک حرف غیر معقولی است. خب، چه‌جور میشود اطمینان پیدا کند؟ اصلاً اطمینان پیدا کردن [یعنی چه]؟ مگر تک تک خانه‌ها و وجب به وجب سرزمین کشور را اینها بگردند! چه‌جوری میشود اطمینان پیدا کرد؟ موکول کردن به این مسئله، نه منطقی است، نه عادلانه است.
