چوب حراج بر تن نفت

خبرنامه دانشجویان ایران: فراز و فرود قیمت نفت همیشه بوده و هست و مهم‌ترین نکته در این میان آن است که کشورها ظرفیت تولید خود را حفظ کنند.

به گزارش سیاست روز؛  بازارهای جهانی از رسیدن قیمت سبد نفتی به ٤٧ دلار و ٢٨ سنت خبر می‌دهند و در مقابل قیمت نفت خام شاخص دابلیوتی‌آی آمریکا درآخرین روزمبادلات به حدود ٤٢ دلار برای هر بشکه و پایین‌ترین سطح در ٦,٥ سال گذشته رسید. قیمت نفت خام شاخص برنت دریای شمال نیز همین رویه را دارد به طوری که آخرین معاملات ثبت شده در بازار آی سی یی لندن قیمت آن را ٤٩ دلار و ٢٢ سنت برای هر بشکه بوده است. برآیند متوسط قیمت نفت دربازار‌های جهانی از سیر نزولی آن خبر می‌دهد و این اتفاقی است که در ماه‌های اخیر شاهد آن بوده‌ایم. در حالی که نفت روند نزولی را در پیش گرفته اما نکته قابل توجه متولیان ایرانی افزایش 500 هزار بشکه‌ای صادرات نفت ایران است. نفتی که درطول سال‌های گذشته به واسطه تحریم‌های ناجوانمردانه تنها یک میلیون بشکه در بازارهای جهانی مشتری داشت و هنوز که هنوزاست بخشی از پول فروش این کالا وارد کشور نشده است.

متولیان و دست اندرکاران فروش نفت در روزهای اخیر این موضع را با این محتوا منتشر کردند که با سازوکار در نظر گرفته شده در توافق هسته‌ای و در آبان یا آذرماه به رفع تحریم‌ها منجر خواهد شد و از آن مقطع زمانی، افزایش500 هزار بشکه ای صادرات نفت ایران، آغاز می‌شود. براساس خبر منتشر شده در خروجی خبرگزاری ایرنا؛ وزیر‌نفت دراین مورد پیش‌بینی کرد که تا اواخر آبان ماه یا اواسط آذرماه سال جاری تحریم‌های بین‌المللی علیه صنعت نفت ایران به طور کامل لغو شود که این تحریم‌ها شامل فروش و صادرات نفت ایران، مقدار فروش، حمل و نقل و بیمه کشتی‌های نفت‌کش و جابه جایی ارز حاصل از فروش نفت می‌شود و براین اساس، شرکت ملی نفت، مناطق نفت‌خیز جنوب، فلات قاره و نفت مرکزی نیز با دستور وزیر نفت، خود را برای آن تاریخ، آماده می‌کنند.

در زمان انتشار این خبر کارشناسان و تحلیلگران بازار انرژی انتقادات زیادی را به این صحبت‌ها مطرح کردند مبنی براینکه در آن زمان که قیمت نفت بالای 100 دلار بود و در تحریم قرار داشتیم چنین تلاشی برای فروش بیشتر نفت دیده نمی‌شد اما در حال حاضر که قیمت نفت روبه کاهش است و هر روز کمتر از رقم دیروز می‌شود چه برنامه ریزی و استراتژی مدنظر متولیان وجود دارد که به این سمت و سو در حرکتند.

بازگشت به جایگاه

هادی حق شناس کارشناس اقتصادی در واکاوی این مسئله به سیاست روز گفت: اولین نکته در چنین روندی حرکت به سمت افزایش تولید است به این منظور که ایران جایگاه خود را در اوپک که در طول سال‌های اخیر از دست داده است حفظ کند به این معنا که از رتبه چهارم کنونی در اوپک به رتبه دوم ارتقا یابد.

وی می‌افزاید: نکته دوم دراین مورد آن است که بخش عمده ای از چاه‌های نفتی ایران به نیمه دوم عمر خود رسیده‌اند که اگر به بهره‌برداری نرسند این امکان که از دسترس خارج شوند وجود دارد که در این صورت برای احیای دوباره این چاه‌ها نیازمند داشتن تکنولوژی‌های نوین و هزینه بر خواهیم بود بنابراین بهترین حالت آن است که به برداشت از آنها ادامه دهیم.

این کارشناس اقتصادی در ادامه بحث بودجه کشور را مدنظر قرار داده و تصریح کرد: قدرمسلم بودجه جاری کشور بر مبنای نفت بسته شده است و از آنجایی که قیمت نفت هر روز پایین‌تر از رقم پیش بینی شده در بودجه است بنابراین برای تامین این اختلاف متولیان باید در تلاش باشند تا نفت بیشتری را به فروش برسانند. وی افزود:برای تامین سهم بودجه از محل فروش نفت در شرایط کنونی اقدامی به جز افزایش فروش نفت وجود ندارد.

این کارشناس اقتصادی بر این باور است که قیمت نفت در بازارهای جهانی به این شکل باقی نخواهد ماند و استدلال خود از این موضوع را به خروج اقتصاد امریکا از رکود نسبت داده و گفت: امروزه اقتصاد آمریکا در رشد مثبت قرار دارد و از بحران سال 2008 همه کشورهای توسعه یافته به معنای افزایش تقاضای انرژی خارج شده‌اند بنابراین، این کاهش قیمت نفت دائمی‌نخواهد بود.

وی افزود: در هر شکل فراز و فرود قیمت نفت همیشه بوده و هست و مهم‌ترین نکته در این میان آن است که کشورها ظرفیت تولید خود را حفظ کنند. این کارشناس اقتصادی به ظرفیت تولید و صادرات بالای 2میلیون و500 بشکه ایران تا پیش ازتحریم‌ها اشاره کرد و گفت: مهمترین اتفاق در شرایط کنونی به دست آوردن جایگاه کشور در سقف تولید اوپک است.

برنامه بدون تغییر

با وجود این نوع نگاه مثبت برخی کارشناسان ابهامات و معضلات پیش‌روی این خبر و استراتژی‌های پیرامون آن به حدی خبرساز شد که در مدت زمان کمتر از 2 روز مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران از تداوم فروش نفت به مشتریان سنتی در محدوده یک میلیون بشکه در روز خبر داد و گفت: صادرات نفت ایران تا زمان لغو تحریم‌ها تغییری نمی‌‌کند.

قمصری با اشاره به خبرهای منتشر شده درباره افزایش تولید و صادرات نفت ایران ظرف یک هفته آینده با استناد به خبر نشریه آرگوس آمریکا گفت: متن انگلیسی این خبر با متن فارسی که در برخی از خبرگزاری‌های داخلی منتشر شده متفاوت است به این معنا که در متن خبر این نشریه آمده است مقدماتی در دست تهیه است تا خریداران سنتی نفت ایران تا پیش از لغو تحریم‌ها همچنان از ایران نفت خریداری کنند که این خبر حاوی دو نکته است؛ نخست آن که هنوز اتفاقی در خصوص افزایش تولید نفت ایران نیفتاده است و آمریکا در حال فراهم‌سازی مقدمات است و دوم آن که هنوز اجازه افزایش صادرات نفت ایران داده نشده است.

به گفته وی این بدان معناست که مشتریان سنتی نفت ایران همچنان به خرید نفت از ایران ادامه دهند؛ بنابراین نه آزادسازی صورت گرفته است و نه فروش نفت ایران تا پیش از لغو تحریم‌ها افزایش خواهد یافت. کارشناسان و تحلیلگران با وجود این اظهار نظرها با مبنا قرار دادن تولید نفت در قبل و بعداز تحریم‌ها می‌گویند: میزان تولید نفت خام ایران پیش از تحریم‌ها سه میلیون و ٩٠٠ هزار بشکه در روز بود که پس از تحریم‌ها یک میلیون بشکه کاهش یافت و هم اکنون میزان تولید نفت ایران روزانه بیش از ٢ میلیون و٧٠٠ هزار بشکه در روز است که یک میلیون بشکه آن صادر می‌شود.

سیاست‌های غیرمقاومتی

این گروه می‌افزایند: مقامات وزارت نفت اعلام کرده اند که بلافاصله پس از لغو تحریم‌ها میزان فروش نفت ایران روزانه 500 تا 600 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت و در طی یک سال میزان افزایش صادرات به یک میلیون بشکه در روز خواهد رسید و حتی اگر چنین موضوعی را به بعد از رفع تحریم‌ها نسبت دهند نکته اساسی آن است که این اقتصاد همچنان به نفت و درآمدهای ناشی از آن وابسته است و آن برنامه‌های پساتحریمی که گفته می‌شد بر مبنای صادرات غیرنفتی تدوین شده کجاست و چه زمانی باید اجرایی شود.

ایرج ندیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس هم در این زمینه به سیاست روز گفت: هرچند حرکت به سمت اقتصاد مقاومتی و بهره‌گیری از تولید داخل و جلوگیری از خام فروشی باید مبنای برنامه‌های تولیدکنندگان باشد اما این مسئله هم وجود دارد که با توجه به تلاش برای سراسری شدن مصرف گاز دیگر نیازی به بخشی از 2 میلیون و 200 هزار بشکه نیاز داخل نباشد و این میزان برای صادرات استفاده شود

وی افزود: در شرایطی مانند امروز که قیمت نفت به زیر 50 دلار رسیده دو مسئله مدنظر است اول اینکه کاهش قیمت نفت منجر به کاهش درآمد کشور می‌شود و دیگر اینکه اگر پول مورد نیاز برخی پروژه‌ها مهیا نباشد بی‌شک مشکلات به مراتب بیشتری برای اقتصاد کشور ایجاد خواهد شد.

این نماینده مجلس عدم اجرای این پروژه‌ها آسیب بیشتری در مقایسه با فروش نفت به قیمت پایین دارند تصریح کرد:آنچه مسلم است ایران باید سهم خود در فروش نفت را در بازار پس بگیرد و اگر این موارد مدنظر متولیان باشد می‌توان فروش قیمت نفت با رقم‌های پایین کنونی و ضررهای حاصل از آن را توجیه کرد.