انتقاد از «آمارهای وقیحانه سرانه مطالعه»

خبرنامه دانشجویان ایران: مشاور رئیس جمهور با اشاره به اینکه ۷۰ درصد کتابهای موجود در کتابخانه های عمومی در ۸ سال دوره قبل حتی یک بار هم خوانده نشده‌اند، از آنچه ارائه آمارهای وقیحانه از سرانه مطالعه در کشور نامید، انتقاد کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، جشن انتشار یک میلیون کتاب بعد از پیروزی انقلاب اسلامی عصر امروز چهارشنبه ۲۷ آبان به همت موسسه خانه کتاب و سری برنامه های بیست و سومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با حضور مسئولان ارشد فرهنگی و همچنین جمعی از ناشران در محل پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری در تهران برگزار شد.

سیدرضا صالحی امیری مشاور رئیس جمهور و رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با تقدیر از تلاشهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دوره جدید، آن را یادآور دوره فعالیت احمد مسجد جامعی در این وزارتخانه دانست و سپس با اشاره به انتشار یک میلیون کتاب بعد از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: سئوالی که وجود دارد این است که اگر این آمار بشود دو میلیون یا سه میلیون، ما بدنبال چه هستیم.

وی سپس در پاسخ به این پرسش گفت: هدف اصلی، افزایش تیراژ، تعداد ناشران و یا کتابخانه ها نیست بلکه همه اینها تنها می تواند بستری باشد برای هدف بزرگتر یعنی توسعه فرهنگی کشور.

مشاور رئیس جمهور با بیان اینکه ما نیازمند بازشناسی هدف و مسیر هر دو هستیم از اینکه به گفته او مفهوم فعالیت با مفهوم اثربخشی در چند دهه گذشته اشتباه گرفته شده است انتقاد و اظهار تاسف کرد و گفت: اگر فعالیت های ما اثربخش نباشد، ما صرفا اشتغال ایجاد کرده ایم که در این اشتغال عده ای نام می برند و عده ای نان و در هر دو حالت ما به مقصود نخواهیم رسید.

وی با اشاره به افزایش آمار نزاع های خیابانی و آنچه او نشانه های انحطاط اخلاقی در جامعه نامید، یادآور شد: اگر بعد از ماههای محرم و صفر دیدیم که انسانها با هم مهربان تر شده اند و مثلا گرانفروشی ها برداشته شده و نزاع ها کمتر شده است، آن وقت محرم، اثر خود را در فرایند تحول فرهنگی ایجاد کرده است وگرنه همه این هیئت ها و مجالسی که ما برگزار می کنیم، چندان سودبخش نخواهد بود.

صالحی امیری در ادامه همچنین به انتقاد از رسانه ملی پرداخت که به گفته او بدون توجه به نیاز مخاطبش هر خوراکی را که خودش تشخیص دهد به خورد او می دهد.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مهمترین نیاز جامعه امروز ایران را اخلاق و همچنین اصلی ترین چالش کشور را بداخلاقی و بدفضیلتی عنوان کرد و با اشاره به آمارهای به گفته او دروغی که در دوره قبل در خصوص وضعیت مطالعه در کشور داده می شد، گفت: آقای مختارپور دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور گفت در ۸ سال قبل ۷۰ درصد کتابهایی که در کتابخانه های عمومی وابسته به نهاد وجود داشته است، یک بار هم خوانده نشده است!

مشاور رئیس جمهور سپس گفت: پس چرا ما با این وقاحت اعلام می کنیم که سرانه مطالعه چنین است و چنان و کتابخانه ها را با کتابهایی که مردم علاقه ای به خواندن آنها ندارند، پر می کنیم که ارزش ریالی آنها ۶ میلیارد تومان بوده است.

صالحی امیری همچنین از ناشران خواست که با توجه به منطق و نیاز و اولویت های جامعه، کتاب تولید کنند و با تاکید بر اینکه سرانه مصرف کتاب ایران بسیار پائین است آمارهای نشر در کشور را تاسف آور خواند و گفت: در ۳ هزار و ۲۶۰ کتابخانه عمومی کشور، تنها ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر عضو هستند در حالی که برابر استانداردهای جهانی این تعداد باید ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر باشد.

وی با اشاره به اینکه بر اساس سند چشم انداز کشور در سال ۱۴۰۴ باید ۳۵ درصد ایرانی ها عضو کتابخانه های عمومی باشند، تصریح کرد: سرانه کتاب در کتابخانه های عمومی کشور نیم جلد است یعنی برای هر عضو دو جلد کتاب وجود دارد.

در این مراسم همچنین احمد مسجد جامعی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی و عضو شورای اسلامی شهر تهران در سخنانی با اشاره به شکل گیری خانه کتاب در زمان دولت هاشمی رفسنجانی و دوره ای که ایران عزم پیوستن به سازمان تجارت جهانی را کرده بود، گفت: ما تا حدود سال ۶۰ با وضعیت نابسامانی در حوزه نشر کتاب در کشور روبرو بودیم و نوعی روزمرگی وارد این حوزه شده بود به همین خاطر به فکر ایجاد ساختاری افتادیم و پس از اقداماتی چند به همت یک ناشر خصوصی (انتشارات امیرکبیر، مکاتبه ای با ISBN (سامانه جهانی اطلاع رسانی کتاب) در آلمان صورت گرفت که در ادامه و با کمک دو نفر از چهره های فقید عرصه کتابشناسی ایران زنده یاد عباس حری و محسن میثمی، موضوع پیوستن ایران به این سازمان جهانی شکل جدی و اجرایی به خود گرفت.

وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به تاکید مقام معظم رهبری به دستگاههای فرهنگی در دوره فعالیت دولت ایشان گفت: با توجه به اینکه ما زیرساخت های تدوین اطلاعات آماری حوزه کتاب را فراهم کرده بودیم، از بین همه حوزه های فرهنگی تنها گروهی که توانست این گزارش را ارائه کند حوزه کتاب بود.

وی همچنین به عضویت ایران در سامانه جهانی ISBN در سال ۷۱ با ارائه گزارش قابل دفاعی از سوی یکی از مسئولان وقت در کنفرانس جهانی این موسسه در برلین آلمان، دستیابی به این موفقیت را که همزمان شده بود با صدور فتوای امام راحل درباره سلمان رشدی مرتد که موجب شکل گیری هجمه های جهانی علیه ایران شده بود، از نتایج تلاش های صورت گرفته در این خصوص خواند.

وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی سپس به ذکر اسامی تعدادی از اولین کتابهایی که کد جهانی شابک را در ایران دریافت کرده بودند پرداخت که از آن جمله می توان به کتاب آموزش کامپیوتر (اداره آموزش بانک ملی در بخش کلیات)، قیافه شناسی (انتشارات اقبال در بخش فلسفه)، اساتید خاورمیانه (نشر روشنگران در بخش دین) و فرهنگ زبان فارسی زان سو (مرکز نشر دانشگاهی در بخش ادبیات) اشاره کرد.