آفاتی بر این حرکت ساختارمند می تواند مترتب باشد که از جمله آن، دور شدن از آرمان ها، سطحی اندیشی و افتادن در دام احزاب وگروه های مختلف سیاسی و عقیدتی است (مقام معظم رهبری (مدظله العالی)،۱/۹/۷۸). عدم تحرک جنبش های دانشجویی در عین اینکه امنیت آفرین نیستند بلکه در صورت جلوگیری از رشد آنها ممکن است منجر به تعمیق شکاف های فکری- طبقاتی در سطح جامعه باشند. لذا از این نظر قابلیت جنبش های اجتماعی را باید بیش از پیش گسترده دانست و برای اثیرگذاری آنها در سطح جامعه برنامه ریزی نمود.
مطالبه گری
الف) معنای اول؛ مطالبه در تجدید افکار
مطالبه گری و خواست اجتماعی در تمامی اقشار اجتماعی تبلور و ظهور دارد اما قشر دانشجو با توجه به دقت و ساختار منطقی –نظری که در رفتار اجتماعی خود دارد، نوع دیگری از مطالبه گری را در عرصه ی اجتماعی به تبلور می گذارد. بهترین سیر مطالبه گری دانشگاهی که همراه با عمق علمی و ایمانی همراه است در ایده ی "نهضت نرم افزاری" مطرح شده از سوی رهبر انقلاب نهفته است. این نهضت که هم بر جنبه ی علمی و هم بر جنبه ی ایمانی تکیه دارد بر تولید علم در راستای نیاز بومی تاکید داشته و در ماهیت خود یک مطالبه گری در تمام زمینه های اجتماعی و سیاسی را نشانه رفته است.
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) درباره ی نهضت نرم افزاری می فرمایند: ((نهضت نرم افزاری به معنای جنبش و حرکت و حضور مبارزه گر است که با گفتن دستور و فرمان راه نمی افتد، بلکه باید زمینه هایش فراهم شود)) (مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، ۳۱/۱۱/۸۲). روح مطالبه گری علمی در این نکته نهفته است که ایشان حالت تقلید ذهنی همه جانبه را رد کرده و نوعی مطالبه در تجدید حیات علوم را خواستار شده اند، ایشان در بیانات خود می فرمایند: ((جنبش نرم افزاری یا تولید علم ، معنایش خارج شدن علم از حالت تقلیدی و ترجمه ای است)) (همان).
ب) معنای دوم؛ مطالبه در تجدید رفتار
تجدید رفتار ویژگی است که دانشجویان در قالب مطالبه از مسئولین امور خواستار هستند، مطالبه در این معنا بر پرسشگری بر مبنای دغدغه های اجتماعی اشاره دارد، لذا از این طریق حق پرسش تخصصی و متعهدانه از مسئولین و صاحبان قدرت، ازسوی جامعه به دانشجویان و جنبش دانشجویی محول می شود، در این باره صفت عدالت طلبی می تواند ویژگی بارز افکار و رفتار دانشجویان باشد، مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در این باره می فرمایند: ((عدالت خواهی را در دانشجویان تقویت و تحکیم نمایید)) (مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، ۲۱/۴/۷۸).
جنبش دانشجویی به عنوان حرکتی برخواسته از بطن دانشگاه و با عمقی در وسعت ایده های علمی به عنوان مرجع اندیشه در حوزه ی تحرکات اجتماعی شناخته می شود. نگاه به دانشجو نه تنها همواره از بطن جامعه به صورت ویژه صورت پذیرفته است، بلکه نگاه قدرت و حاکمیت نیز این قشر خاص را همیشه مورد نظر قرار داده است. تاریخ نظام جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده استثناء نیست و تبلور این نکته در اندیشه ی بنیان گذار فقید نظام یعنی حضرت امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی) بسیار مهم جلوه می کند.
این موضوع تا این حد اهمیت دارد که حضرت امام(ره) در بیانات خود در جمع دانشجویان دانشگاه شیراز می فرمایند: ((از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین شود)) (امام خمینی(ره)، ۱۶/۳/۵۸). نکته بسیار مهم دیگر در گفتار ایشان، امنیت محور بودن ساختار فکری دانشگاه است، ایشان با تاکید بر حفظ حریم اندیشه در دانشگاه ، دانشگاه را امل استقلال ملی می دانند و این به عنوان رکن تامین امنیت و منافع ملی در هر کشوری تلقی می شود، ایشان در زمینه کسب استقلال در بعد دانشگاهی آن می فرمایند: ((از دانشگاه است که یک کشور می تواند مستقل باشد)) (امام خمینی (ره)، ۲۳/۰۳/۶۰). تاکید دیگر ایشان در حوزه ی رفتارهای کاربردی دانشجویان در عرصه ی اجتماعی بر مطالبه گری تاکید داشت، از آنجا که تحولات از سیری برمی خیزد که خواست ها و مطالبات اجتماعی ریشه ی اصلی آن می باشد، لذا ایشان در جای دیگری اعلام می دارند که: ((دانشگاه مبداء همه تحولات است)) (همان).
منابع و مآخذ:
-امام خمینی (ره)، (۱۶/۰۳/۵۸)، درجمع دانشجویان دانشگاه شیراز.
-امام خمینی (ره)، (۲۳/۰۳/۶۰)، در جمع مسئولان دانشگاه ها.
- امام خمینی (ره)، (۳۱/۶/۵۸)، پیام امام خمینی(ره) در آستانه بازگشایی دانشگاه ها و مدارس کشور.
- مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، (۳۱/۱۱/۸۲)، در دیدار با جوانان نخبه.
- مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، (۲۱/۴/۷۸)،در دیدار جمعی از دانشجویان به همراه اقشار مختلف مردم.
-مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، (۱/۹/۷۸)،در دیدار از دانشگاه صنعتی شریف.
* کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای از دانشگاه علامه طباطبایی(ره)
