به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ ما قبلا در جریان سلسله مباحث هشت گانه مختصات تفکر "توسعه گرایی" را بیان کردیم در ادامه بیان شد که برای مصون ماندن از آسیب های بزرگ اجتماعی و فرهنگی نیاز به جامعه ارزشی و مترقی متناسب با نیازها و ارزش های کشور و باورهای خودمان داریم مشخص است که منظور ما جامعه اسلامی و پیشرفت اسلامی است که خوشبختانه این هدف کاملا روشن و تبیین شده ایی در جامعه ی بعد از انقلاب ماست تا جایی که حتی بسیاری از مدیران ما با اینکه به حاکمیت ارزش های مادی دامن زدند اما به گفته بسیاری از خود این مدیران با همین هدف یعنی ساختن جامعه اسلامی این مسیر را پیمودند.
و خوشبختانه برای بحث پیرامون تبیین ارزش های اسلامی که بتواند برای ما جامعه سازی کند هم دست متفکرین ما خالی نیست و منابع ارزشمندی از متون دینی آیات و روایات و ضمنا تجربه سیره سیاسی و اجتماعی حکومت پیامبر(ص) و حضرت امیر(ع) در دست داریم که بسیار جهت دهنده خواهد بود.
اما یک مشکل جدی این است که متاسفانه بخش زیادی از مدیران جامعه ما تغییر ارزش ها را اولا یا قبول ندارند و یا اگر هم قبول دارند به عنوان یک تهدید به آن نگاه نمی کنند در حالی که جامعه ما از یک تضاد ارزشی رنج می برد و نیاز داریم تا به دور از جنجال های سیاسی و رسانه ایی کاملا آزادانه ارزش گزاری مشترکی را در جامعه به ثبات برسانیم به گونه ایی که با تغییر دولت ها تزلزل و تغییر جدی در جهت گیری آن ها صورت نگیرد.
آنچه باید از گذشته درس گرفت این است که رنگ و لعاب بخشیدن به ظواهر و به نمایش گذاشتن صرفا نمادهای توسعه و کم اعتنائی به ظرفیت های خود جوش و درونی جامعه نه تنها به ما پیشرفت نمی دهد بلکه باعث نابرابری اجتماعی و از هم پاشیدگی نظام سیاسی خواهد شد همین هزینه هایی که برای نیاز های خود ساخته و غیر واقعی مردم می شود تا با نشان دادن تجملات یک توسعه کاذب و تزویرگونه ایی نمایش داده شود و بگوییم که ما مثلا در حال توسعه هستیم اگر در راستای فعال سازی ظرفیت های درونی و واقعی جامعه بشود قطعا به زودی نتیجه خواهد داد و باعث پیشرفت واقعی و عمقی جامعه خواهد شد.
ما در جریان توسعه گرایی موفق نبودیم؛ چرا؟
جامعه ما مدت هاست که وارد یک جریان پرتلاطم تحولات شده و در این مسیر از زمان قاجاریه؛ در مقایسه با پیشرفت های کشورهای غربی و ژاپن چندان موفق نبوده است بدون شک دانشمندان و نخبگان جامعه این وظیفه را دارند که علل این تحولات و انتخاب مسیرهای درست و اشتباه را تبیین کنند عمق اثرگزاری این تحولات تا جایی است که می توان " انقلاب اسلامی " را یک مرحله از پیامدهای فرآیند مدرنیزه کردن دانست که توسط محمدرضا شاه پهلوی در جامعه بوجود آمد چنانچه قبلا بیان شد که جریان مدرنیزه یا به بیان دیگر توسعه مانند جوامع دیگر؛ یک تفکر وارداتی بوده که از سویی موجب افزایش نابرابری ها و از سوی دیگر باعث از هم پاشیدگی نظام اجتماعی شد که البته نابرابری خود یک علت مهم اما نه تنها علت این از هم پاشیدگی بود مدرنیزه با این معنای وارداتی دام و سرابی بیش نیست که در پی احساس حقارت و عقب افتادگی کشورها با نام " رشد " برای آنها گسترده می شود که در ایران بعد از انقلاب واژه گمراه کننده " توسعه " برای آن انتخاب شد.
این واژه به معنای " وسعت دادن" در سطح و نه در " عمق " و نه رشد درونی و خود جوش یک جامعه است؛ کاملا متناسب با برخی از روش های ظاهر گرایانه و تخریب کننده نظام اجتماعی کنونی است که طی آن پول های زیادی برای اقدامات نا متناسب با نیازهای واقعی مردم صرف می شود و از این طریق احساس " خود کم بینی " برخی ارضاء و از طرف دیگر منافع برخی از شرکت ها تامین می شود.
در این کشورها ابتدا اهداف و فضای زیبا سازی شده ایی از توسعه در جامعه مطرح و خصوصا به افرا کم تجربه که نسبت به کشورهای به اصطلاح توسعه یافته احساس عقب ماندگی دارند و مدنیزه شدن و پیشرفت را صرفا در ظواهر می بینند القا می شود.
توسعه غرب
پیشرفت غرب یک پیشرفت درونی بوده است و نه آنکه اجزاء پیشرفت را از بیرون مانند یک عضو غریبه به بدن غرب پیوند زده باشند. و به علاوه این پیشرفت در طول سالیان دراز بطور تدریجی انجام گرفته است. و اگر در ژاپن این فرآیند کمی سریعتر روی داد بدان علت بود که آنها بعد از جنگ جهانی دوم؛ یک جامعه منسجم و باهدف داشتند که بطور متفکرانه و حساب شده، با برنامه ملی خود می خواستند عناصر پیشرفت را با جامعه خود تطبیق دهند و نه جامعه خود را با تکنولوژی غریبه.
توسعه یافتگی یا تظاهر به توسعه؟
عناصر پیشرفت یعنی اینکه باید لازمه های یک پیشرفت پایدار را در کشور خود فراهم کرد که دو پایه اصلی آن اولا داشتن نظام اخلاقی ( تعهد درونی) و ثانیا دارا بودن یک نظام اجتماعی مستحکم هست که اروپا و همچنین ژاپن در حد نسبتا بالایی این انسجام را در مقایسه با دیگر کشورها دارند البته این بدان معنا نیست که مدل توسعه ایی که در این کشورها وجود دارد را بتوان در کشورهای دیگر در قالب یک توسعه وارداتی پیاده کرد چرا که در واقع هرگونه الگوی اداره اجتماعی بیرونی و رسمی تا موقعیکه با نظام سنتی تطبیق داده و درونی نشود فقط باعث اختلال نظام اجتماعی موجود می شود توسعه وارداتی در قالب مثال مانند این می ماند گه شخصی اتومبیل پیکان قدیمی و فرسوده داشته باشد و بخواهد از باب خودنمایی و نمایش و مثلا اینکه ما هم بروز هستیم و عقب نمانده ایم روی موتور همان اتومبیل که به سختی راه می رود اتاقک یک ماشین مدل بالا آنچنانی سوار کند بدون شرح مشخص است که هزینه این خودنمایی برای شخص چگونه خواهد بود بگذرد از ناراحتی های روانی و حتی نتیجه عکسی که ممکن است حاصلش شود.
تظاهر به توسعه خصوصا در یک جامعه مصرفی ظاهر گرا که کسی در پی بهینه سازی امور نیست نه تنها آنان را به هدف نزدیک هم نمی کند بلکه نظام اجتماعی آنان را از هم خواهد پاشید و کارکرد سنتی آن را کاهش می دهد نباید سنت های علمی و اقتصادی و اجتماعی مفید و کارآمد خود را کنار بگذاریم و دنباله رو ظواهر و نه محتوای کشورهای توسعه یافته باشیم.ما در زمانی نه چندان دور در مرحله بسیار بالایی از علم تکنولوژی و تکامل بودیم صرف نظر از تاریخ درخشان و کهنمان حتی تا چند صد سال گذشته نسبت به کشورهای غربی رشد بیشتری داشتیم.
