«جشن تولد»؛ سراسر استعاره و کنایه که از فیلم بیرون می‌زند

خبرنامه دانشجویان ایران: علی صبوری// «جشن تولد» را می شود از زوایای متفاوت دید، به بحث فرمیک و هنری یک اثر سینمایی یا به نفس اقدام برای ساخت این نوع از فیلم و محتوا.

در سالهای اخیر بیشتر فیلم ها در خانواده هایی مرفه و در خانه هایی بزرگ و شیک رقم می خورد که موجب می گردد انتظارات آدم های جامعه از رفاه در یک زندگی معمولی بالا رود، همین آدم ها از زندگی کردن و لذت بردن از داشته هایشان می زنند و تمام روز و عمرشان را پای تامین حداقل رفاهی که در فیلم ها می بینند می کنند، جشن تولد در یک خانواه ی آسیب دیده رقم می خورد، و سعی می کند متعهادانه از دین و مقاومت و فرهنگ شهادت بگوید.

حضرت امام نیز یکی از شاخصه های هنر متعهد را ارتباطش با قشر مستضعف می دانست، در کلام ایشان آمده است: باید مقاطع حماسه ها و پیروزی ها را در معرض نمایش توده ها و جوامع بشری و تاریخ گذاشت. باید روح شجاعت و حماسه را تقویت کرد. باید از این بچه ها الگو بسازند.

امام در جایی دیگر خطاب به هنرمندان در سطح جهان اسلام در پیام حج سال 63 برای هنرمند یک مسئولیت تعریف می کنند:

به هر وسیله که می توانید غفلت زدایی کنید. مسلمین را برای یک نهضت عمومی سراسری اسلامی در سراسر جهان مهیا کنید. بدانید که این امر شدنی است. و ما می توانیم بر جهان مسلط شویم.

مسلط شدن نه به مفهوم امپریالیستی که همه چیز در دست ما باشد برای له کردن بقیه. یعنی که ما می توانیم جهان را آزاد کنیم.

لاجوردی نیز می خواهد متعهدانه به آرمان هایش فیلم بسازد اما نه آنگونه سوری و تصنعی که یک هاله ی نوری باشد و یک کاراکتر بر سجاده ای که کنارش عطر سبز رنگی هم هست؛ مفاهیم اساسی و محوری انقلاب اسلامی، ظرفیت های دراماتیکی را در خود نهفته دارد، مفاهیمی مانند: عدالت خواهی، طاغوت ستیزی، شهادت، ایثار، معنویت مجاهدانه، مقاومت، وحدت و ...

برای ساخت فیلم انقلابی که بتواند دیده شود و اندیشه‌ی انقلابی را بسط دهد و موثر باشد، صرفاً انقلابی بودن کافی نیست باید دین و هنر را فهمید، باید که سینما و مخاطب آن را شناخت، تا مفاهیم اساسی انقلاب را بتوان تبدیل به ارزش کرد. امام خمینی(ره) در ادامه‌ی بیاناتشان نسبت به هنر متعهد و نمایاندن اندیشه ی انقلابی بیان می دارند: نمی شود فقط بینش انقلابی داشت. باید بینش دینی نیز داشته باشند. افرادی که با بینش انقلابی وارد این عرصه شدند چون بنیان فکری دینی نداشتند نتوانسته اند آنچنان که باید موفق شوند؛ هسته ی هنر، زیبایی شناسی است. و این را همه قبول دارند. ولی ما دو سنخ هنر و ادبیات داریم؛ یکی زیبایی محور، و یکی خوشگل محور. هنر اسلامی، زیبایی محور است. و هنر غربی، خوشگل محور و هالیوودی. مبنای جذب هنر غربی، خشونت و فحشا می باشد. در سینمای ما جای خالی فکر و اخلاق را با نشان دادن موی سر و بدن افراد پر می کنند. اینها حتی قدرت احساس و عاطفه را هم ندارند. در صورتی که با احساس و عاطفه می توان بهترین سینماها را ساخت. در یک سینما، معقولات به نفع محسوسات، عقب نشینی می کنند. طبیعت زدگی بر حقیقت گرایی غلبه می کند.

سینما وادی حس است نه منبر تبلیغ و هر چه باید گفته شود را باید نمودی حسی به آن داد، فارغ از نفس اقدام فیلمساز به چنین مقوله ای از سینما، نمی شود آن را قضاوت کرد مگر همراه با واکاوی هنری اثر.

بدترین اتفاق در یک اثر سینمایی جدا شدن مخاطب از پرده‌ی سینماست که جان اثر را میگیرد و بدل می شود به یک فیلمی تلوزیونی، دست کارگردان به شدت در اثر مشخص است؛ صدای انفجار تقسیم شده است به لحظه ای که برادر می خواهد هدیه‌ی تولد را واگذار کند، لحظه ای که می خواهند شمع را فوت کنند و لحظه ای پس از دیالوگ مادر که به مضمون می گوید: چیزی نشده، همه چیز آرام است.

انفجارها دقیقا جایی رخ می دهند که دوربین مقابلش قاب بسته است، قاب بندی انفجارها به شدت مصنوعی است و به شدت کلیپ ویدیویی.

صدا گذاری آزار دهنده است، در خانه‌ی تولد صدای موسیقی را از کوچه می شنویم، با تلفیق موسیقی و صدای بمباران و شلیک می خواهیم که به ریتم برسیم ولی با حس تصویر سینک نیست.

کاراکتر داعشی بیشتر رامبو است که با یک دست همه را کنار م یزند؛ زن ها در مقابلش مقاومت می کنند و مرد خانه دراز کشیده و تماشا می کند، یکباره کاراکتر داعشی عاجز می شود، مرد با دست بسته به صورت بسیار تکنیکی او را نقش زمین می کند. پسر کوچکی که بر اثر جراحات شدید در مرز مرگ قرار دارد پس از ساعت ها حیات دوباره می گیرد و میان شلوغی و گیرودار، صاف می رود سراغ خواهرش که در پتو پیچیده شده و در همین چند ساعت کشته شده است.

ایرانی ها زیادی فرشته اند، عادی نیستند طره های تافت خورده ی «مهدی» هم تا آخر جنگ تکان نمی خورد. می گوید شهرم خرمشهر است و آنجا جنگیده ام ولی تهرانی صحبت می کند.
فیلم همه اش استعاره و کنایه است که از فیلم بیرون می زند. از اسم آدمها گرفته تا تابلو ها و مجسمه ی مسیح.

لاجوردی در کارنامه ی خود مستند سازی را دارد ولی برای سینمای انقلابی اسلامی باید بینشی عمیق تر داشت، و سینما را فهمید.