عدالت‌خواهی کاریکاتوری؛‌ تنفس مصنوعی به جریان نئولیبرال

خبرنامه دانشجویان ایران: رضا علیپور*// در فضای فکری تشکل‌های دانشجویی و با توجه به رشد پدیده‌های فسادخیز،‌ همچنان عدالت‌خواهی یک آرمان اساسی و قابل پیگیری برای دانشجویان است. از سویی شاهد آن هستیم که جریان نئولیبرال بی‌محابا در سال‌های پس از انقلاب اسلامی منویات خود را دنبال کرده و اکنون کژی‌های این مانیفست ظهور و بروز کرده است و از سوی دیگر برخی جریان‌های سیاسی حیات خود را در پیگیری عدالت می‌بینند؛‌ لذا همچنان می‌بینیم زمینه‌های عدالت‌خواهی میان افکارعمومی طرفدار دارد.  این رشد زمینه عدالت‌خواهی و عدالت‌طلبی در جامعه هرچند پدیده‌ای مبارک و میمون است اما در کنار زنده‌بودن آرمان عدالت، شاهد بروز نوعی عدالت‌خواهی کاریکاتوری نیز هستیم؛ جریانی که بایسته‌های عدالت‌خواهی را نمی‌داند و نتیجه اقداماتش نوعی آرمان‌خواهی احساسی است که متاسفانه نه‌تنها عوارض ناخشنودی دارد؛ بلکه عدالت‌خواهی را نیز به محاق می‌برد.

شاید اکنون پاسخ به این سوال کلیدی باشد که نوع ورود به موضوعات عدالت‌خواهانه چگونه است و چه پیش‌زمینه‌هایی دارد؟ دراین‌باره باید گفت ورود خردمندانه و عاقلانه به مسائل جامعه، پیش‌زمینه عدالت‌خواهی محسوب می‌شود. آیا ما اجازه داریم به مجرد اینکه تشخیص دادیم موضوعی مصداق پدیده ضدعدالت است، ورود مستقیم به موضوع داشته باشیم؟ پاسخ حتما خیر است؛ چراکه در این صورت فلسفه وجود حکومت اسلامی زیر سوال می‌رود و نتیجه آن نوعی رادیکالیسم خواهد شد.

در شرایط فعلی کشور معتقدم نتیجه برخی عدالت‌خواهی‌های کاریکاتوری، تنفس مصنوعی به جریان نئولیبرال است. وقتی تشخیص اشتباه باشد و اولویت‌ها تشخیص داده نشود، آن زمان می‌بینیم جریان نئولیبرال بیشترین بهره‌برداری سیاسی را از اقدامات وارونه ما در جهت عدالت‌خواهی می‌برد. جریان نئولیبرال در این سال‌ها در زمینه‌های سیاسی،‌ اقتصادی و اجتماعی تاخته و پس از 40 سال می‌بینیم این رویکرد چه پیامدهایی داشته است؛‌ ما می‌بینیم حتی در زمینه آموزش،‌ بهداشت و اقتصاد اتخاذ رویکردهای نئولیبرالی چه پیامدهای اسفباری داشته که اتفاقا در تعارض با مساله عدالت بوده است؛ لذا باید فلش مطالبه‌گری را به سمت این جریان برد اما اگر در فهم موضوع دچار خطا شویم،‌ آنگاه با اقدام خود به این جریان در کما رفته سیاسی،‌ تنفس مصنوعی می‌دهیم که من اسم این کار را عدالت‌خواهی کاریکاتوری می‌گذارم. در روزهای اخیر شاهد ورود برخی به ماجرای محله ده‌ونک و یا انتشار نامه‌ای از سوی یکی از تشکل‌های دانشجویی خطاب به رهبری بودیم؛ به‌نظرم این دست اقدامات همان مصداق عدالت‌خواهی کاریکاتوری است که به‌جای اینکه پیکان اصلی مطالبه‌گری را معطوف به جریان نئولیبرال کند، در حقیقت نقطه دیگری را هدف قرار می‌دهد.

به‌نظرم در فضای فعلی کشور، مطالبه «شفافیت» کلید ورود عدالت‌خواهی فعالانه است. این عدم شفافیت از سوی ارکان مختلف دولت و سایر نهادهای حاکمیتی است که زمینه‌ها و پدیده‌های ضدعدالت را ایجاد کرده و تشکل‌های دانشجویی می‌توانند با مطالبه شفافیت هم در دام اقدامات منفعلانه نیفتند و هم اینکه پرچم عدالت‌خواهی در دست نااهلان قرار نگیرد.

*  دبیر انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه تهران