چرا نباید فروشگاه‌های اینترنتی را باور کرد؟

خبرنامه دانشجویان ایران: شاهین شکوهی// با توسعه اینترنت در ایران و رواج گوشی های تلفن همراه هوشمند، چندسالی است که فروشگاه های اینترنتی فراگیر شده و روز به روز متنوع تر و گسترده تر می شوند. عوامل موثر بر گرایش روزافزون مردم به استفاده از این فروشگاه ها بسیار است.

به طور خیلی خلاصه می توان گفت که رونق فروشگاه های اینترنتی قدرت انتخاب مصرف کننده را بالا برده اند بدین نحوه که مردم می توانند، کالای مورد نیازشان را در اشکال متنوعش و در مدت زمان کوتاهی مشاهده کنند،مورد مقایسه قرار بدهند و با توجه به میزان بودجه خود، کیفیت مورد نیاز و همچنین تفاوت های قیمتی در بین ارایه کنندگان، یک مورد را انتخاب کنند. یکی از روش های تبلیغی اپ استارها برای جلب توجه مردم، همواره این بوده است که در ابتدای راهشان امتیازات قابل توجهی برای مصرف کننده در نظر می گیرند. اما بعد از استقرار و به عبارتی برند شدن، "توجه دروغین و موقت به مصرف کننده" جای خود را به "توجه آشکار و دایم به منافع فروشنده" می دهد.

از سوی دیگر وقتی یک اپ استار برند می شود، معمولا بدین معناست که کیفیت و انصاف آن در قیمت ها، مورد وفاق عامه مردم قرار گرفته است و مردم تا حدی به آن اعتماد دارند. در ادامه برخی اپ استارها با توجه به سودمحوری - که اساس اقتصاد بازار است- و همچنین با اطلاع آگاهانه ازاینکه مورد اعتماد مردم هستند، دست به شیوه های ناجوانمردانه ای برای رونق هرچه بیشتر کسب و کار خود و سودافزایی می زنند. از یک سو این شیوه ها، آشکارا حقوق مصرف کنندگان را نقض می کند و از سوی دیگر با توجه غلبه گرایش اقتصادی لیبرال در اداره کشور، اقدامی در جهت برخورد با آنان انجام نمی شود. گرایش لیبرالی و همچنین  هرج و مرج طلبانه دولت در اقتصاد در سال های اخیر بیشتر از هر زمانی آشکار بوده است و در آشفتگی بازار کالا،نرخ ارز و سکه نشانه های بسیاری از آن مشاهده می شود.

تهییج مردم به خرید کالا جدا از اینکه یکی از علل مختلف ترویج مصرف گرایی محسوب می شود، یکی از روش های فروشگاه های اینترنتی است که هرچند در ظاهر و به طور دروغین به نفع خریدار است اما در واقع روشی است برای سودافزایی هرچه بیشتر این فروشگاه ها. این روش تحت عناوینی چون "حراجمعه" که یک نوع کپی برداری از جوامع غربی است عملی میشود و بارها نیز از سوی افراد و رسانه های مختلف مورد اعتراض قرار گرفته است.

اگر قیمت تخفیف دار فروش کالاهای مختلف در برخی از اپ استارهای رایج را با قیمت همان کالاها در بازار واقعی و یا حتی برخی فروشگاه های اینترنتی دیگر مقایسه کنیم، دروغین بودن سود مصرف کننده در معامله با فروشگاه های اینترنتی عیان خواهد شد. سوژه اصلی نوشتار حاضر بامیلو است که چندسالی است در ایران رونق بسیاری پیدا کرده و شهرها پر است از تبلیغات این فروشگاه. این مقایسه را می توانید در تصاویر پیوست شده انجام دهید.همانگونه که اشاره شد، روش های ناجوانمردانه  این اپ استارها علاوه بر اینکه به مصرف گرایی منتج می شود، حقوق مصرف کننده را نیز نقض می کند. ایجاد حالت هیجانی در فرد و ترغیب ناخودآگاه و نااشکار آن به خرید، در فروشگاه بامیلو از این طریق انجام می شود: فرد با یک کالای نوعی مواجه می شود که تخفیف خورده و قیمت فعلی آن در مقایسه با قیمت اصلی به طور قابل توجهی پایین آمده است، به عنوان همانگونه که در تصاویر آمده است یک هدفون مثال 75 درصد تخفیف خورده و قیمت آن از 400 هزارتومان به صدهزارتومان تقلیل یافته است.

در این شرایط فرد مورد یک هجمهه هیجانی و روانی قرار می گیرد و بدون درنگ تصمیم به خرید این محصول می کند چرا که گمان می برد در این معامله مبلغ قابل توجهی سود خواهد کرد. این در حالی است که تخفیف های بامیلو سرپوشی دروغین برای فروش و یا گران فروشی است و مصرف کننده کالا را به همان قیمت اصلی در بازار و یا حتی گرانتر آن خریداری می کند. یعنی فریب، دروغگویی، گرانفروشی، تضییع حقوق مصرف کننده و ترویج مصرف گرایی همزمان در این فروشگاه(بامیلو) انجام می شوند و جالب تر اینجاست که از سوی نهادهای دولتی مسئول مورد هیچ برخوردی قرار نگرفته است. البته یک وجه دیگر این شیوه فریب و تهییج که بسیار خطرناک می نماید، ممکن است در ترویج یک کالای خاص و با یک هدف خاص-از جمله تغییر فرهنگ و سبک زندگی- توسط این فروشگاه ها مورد استفاده قرار بگیرد و چه بسار قرار گرفته باشد. نگارنده با تکنولوژی و اینترنت و فروشگاه های اینترنتی مخالف نیست و معتقد است حتی این تکنولوژی ها در شرایط استفاده درست منجر به آزادی بیشتر و گسترش دایره انتخاب خریداران می شود اما برای تضمین این موضوع نیاز است نهادهای نظارتی، مسئولانه عمل کنند.