خبرنامه دانشجویان ایران: علی کلوانی*// اکنون مجلس دهم به ایستگاه پایانی خودرسیده است اماهمچنان دست از تصویب ایجاد مناطق آزاد تجاری بر نمی دارد. طرحی که همواره بسیارپر ایرادبوده و در کمتر مواردی بوده که در باراول موردتاییدشورای نگهبان قرار گرفته اما قبل از هر موضوعی سوال اصلی اینجاست که فلسفه ی اصلی ایجاد مناطق آزاد تجاری برای چه بود و اکنون کشور ما چقدر از این فلسفه پیروی می کند؟
ایجادمناطق آزاد تجاری برای ایجاد زمینه و سیاست های تشویقی تولیدی وآوردن سرمایه های خارجی بدون گرفتار شدن در چارچوب یک سری قوانین دست وپا گیر و برای افزایش تولیدات وصادرات ملی و رشد درآمد عمومی ورونق اقتصادی و عمران وآبادی وایجاد روز افزون شغل های تولیداتی در کشورمان بوده است .
در حالت عادی از کالاهایی که مستقیما به کشور وارد می شودمالیات گرفته می شودومقداری از این هزینه به وسیله ی دولت صرف ایجاداشتغال برای نیروهای کار می شود اما فلسفه مناطق ازاد تجاری این چنین بیان می دارد که در یک محدوده سرزمینی خاص و معاف از اجرای یک سری قوانین از جمله قوانین مالیاتی ،مقررات صادرات و واردات و...کارخانجات هایی احداث گردد و مواد اولیه لازم آن با هزینه ی اندک به منطقه آزاد وارد شود و در کارخانجات ها تبدیل به محصول نهایی شود که این محصول هم می تواند در داخل کشور ما بیاید و هم فرصت صادرات با هزینه ی ارزان تر را دارد یعنی چنان می توان برداشت کرد که این قبیل از هزینه هایی مانند مالیات کالاهای وارداتی و... که در مناطق آزاد تجاری توسط کارخانجات تولیدی که در حالت اجرای واقعی این سیاست نباید پرداخت شود در مقابل شغل هایی ایجاد شده که شاید دولت باید چندین برابر آن مقدار از هزینه ی حقوق ورودی هزینه کند تا به آن برسد.
در حالت کلی ازمزایای بی نظیری که در این طرح وجود دارد واقعا نمی توان به سادگی گذر کرد از افزایش صادرات و رونق تولید گرفته تا ایجاد اشتغال بالا وحضور فعال در بازار های جهانی اماچه اتفاقی افتاده که مناطق ازاد تجاری که باید نعمتی باشد برای کشور اکنون موریانه ای شده برای اقتصاد و تولید ملی؟
در فلسفه ی ایجاد مناطق آزاد فقط قراربود یک سری مواد خام وارد شود که باعث افزایش ظرفیت تولید در مناطق آزاد و ایجاد اشتغال بالا شود و یا نهایتا کالا هایی به اندازه ی محدود و صرفا مصرف مردم ساکن در منطقه آزاد وارد شود اما با تاسف باید گفت نه تنهانظارت جالبی بر واردات کالاها در مناطق آزاد تجاری نمی شود بلکه مناطق آزاد تجاری تبدیل به یک حیاط خلوتی شده برای سودجویان بدین صورت که خیلی راحت کالاهایی را که می خواستند به کشور بیاورند بدون پرداخت مالیات گمرکی ابتدا به مناطق آزاد وارد می کنند وسپس از مناطق آزاد به مناطق داخلی می آورند بدون تغییر در کالا و بکارگیری آن در تولید!
اکنون مناطق آزاد کانون مهم واردات بی رویه وقاچاق و ایجاد هزینه های مختلف برای کشور شده است متاسفانه دولت ها نیز در تصویب برخی از قوانین به نفع سودجویان نقش داشتند تا جایی که دربرخی از سال ها به جای تصویب بودجه برای یک منطقه ی آزاد مصوب کردند که 15درصد هزینه واردات کالاهایی که از آن منطقه صورت می گیرد برابر با بودجه اداره یکسال از آن منطقه باشد.در شرایطی که عمده ی این کالا های وارداتی را قاچاق تشکیل می دهد این قانون یعنی اجازه بدهیدکالای قاچاق بیشتری وارد شود تا بودجه ی سالیانه ی یک منطقه محدود به طور کامل تامین شود!
شاید جواب یکی از سوال های ما مبنی بر چگونگی تامین مالی هزینه کردهای زیاد در برخی از مناطق و لاکچری اداره شدن پاین مناطق این باشد.
اما دراین میان بدنیست اشاره کنیم که برخی از کشور ها و نه کشور های جهان اولی وپیشرفته کشورهایی که حتی درهمسایگی با ما قرار دارند مانند ترکیه که با اجراکردن صحیح این سیاست در سال درآمدی بالاتر از درآمد کشور ما از صادرات نفت از این مناطق کسب می کنند
علاوه براین موارد مشکلات عمده مناطق آزاد تجاری در ایران عبارتند از :
-عدم انتخاب صحیح مناطق
-پایین بودن امکانات زیرساختی برای مناطق آزاد تجاری
-کمبود خدمات تسهیلاتی بیمه ای وبانک
-محرومیت مناطق با وجود هزینه های گزاف خرج شده
-تبدیل شدن مناطق به کانون قاچاق کالا
-نبود ابزارهای کنترلی لازم ونوین
در فلسفه ی ایجاد مناطق تجاری یکی از مهم ترین ویژگی هایی که به آن اشاره شده تاکید بر افزایش صادرات است اما بابررسی تراز تجاری متوجه می شویم که واردات از مناطق آزاد 10ها برابر صادرات از این مناطق است!
باهمه این گفته ها و با آسیب جدی به تولید ملی از طریق واردات بی رویه وضربه مهلک به اشتغال کشور به خاطر قاچاق کالا اما در واپسین روز های مجلس دهم هنوز عده ای نمی خواهند قبول کنند که دستاوردهای مناطق آزاد فارغ از این مزیت برای شخص نماینده که با گرفتن این امتیاز نماینده شهرستان کار راحتی برای گرفتن چند رای بی ارزش از حوزه انتخابیه خود دارد دستاوردهای دیگر آن حتی در "هیچ"هم خلاصه نمی شود.
اما قصه تلخ تر این است که همچنان این سیاست تلخ و مضر و شکست خورده ادامه خواهد داشت و باید با تلخی بیان کردکه نه تنها فقط پابرجاست بلکه حتی برخی از منتخبین مجلس یازدهم هم با همین شعار تبلیغاتی رای آوردند و افزایش این مناطق حتی با جدا کردن برخی از شهرستان از محدوده ی یک استان دیگر به طور جدی دنبال می کنند.
*دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه هرمزگان
