«خبرنامه دانشجویان ایران»: سجاد فخرایی*// صحبت در مورد دانشجویان، صحبت کردن از میلیونها نفر است، زیرا آنچه به دانشجویان عرضه می شود عرضه به اقشار بسیار گسترده ای ازمردم است.
بازخوانى تاریخ انقلاب اسلامی نشان می دهد دانشجویان از جمله عوامل کلیدی پیروزی انقلاب اسلامی به شمار می آیند؛ دانشجویانی که در کنار دیگر اقشار مردم با دست خالى در مقابل ارتش نیرومند زمان شاه ایستادند و پیروز شدند. و هم اکنون نیز در رشد و پیشرفت جامعۀ اسلامی نقش انکار ناپذیری ایفا می کنند.
لیکن در این میان و با گذشت زمان و آمیختن سلیقه ها و افکار شخصى و گرایشهاى مختلف و دراز شدن دست مفسدهجویان به سوى جوانان و دانشجویان این مرزو بوم ،این روح زلال که از فطرت پاک نشأت می گیرد با عبور از مغزهاى برخی جریانات غرب زده تدریجاً تیره و تار گشته،و صفاى نخستین خود را از دست میدهد.
لذا ضرورت بازشناسى نگاه راهبردی دانشجویان با تأکید بر هویت و رسالت حقیقی آینده سازان نظام اسلامی باید مورد توجه قرار گیرد.
اکنون ما برخی رسالت های دانشجویان مبنی بر فرمایشات امامین انقلاب اسلامی برای پیشرفت کشور برمیشماریم.
* علم آموزی؛ مهمترین رسالت دانشجویان
در جهانبینی اسلام طلب علم بر زن و مرد مسلمان واجب شده است؛ لذا در کلمات پیامبر (ص) است: «طَلَبُ العِلمِ فَریضَةٌ عَلى کُل مُسْلم وَ مُسْلمة؛ تحصیلِ دانش بر هر مرد و زن مسلمانى واجب است. » در روایتی از امام صادق (علیه السلام) نیز می خوانیم: «طلَبُ العِلم فِریضة على کل حال؛ کسب علم در هر حال، واجب است».
براى آگاهى از توجه اسلام به علم و ارج نهادن به آن، کافى است به این حدیث بنگریم که پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله) فرمود:«اغدُ عالماً او مُتَعَلّما او مستمِعاً او مُحِبّا و لا تکن الخامس؛یا دانشمند باش یا دانشجو یا شنوا از دانشمندان و یا دوستدار آنان، و هرگز نفر پنجمى نباش که هلاک خواهى شد!»
لذا دانشجو برای آنکه به مقامات عالیه علمى برسد باید تلاش و کوشش را در فراگیرى علم افزایش دهد.
البته باید دانست اصل ماهیت علم آموزی باید در چهار مرحله طى شود، اوّل: فراگیرى علم، دوم: تثبیت آن علم، سوم: توسعه و تکمیل آن، و چهارم: نشر آن در میان مردم است.
* دانشجو و معنویت
انسان از نخستین روز خلقت تاکنون افعال گوناگونی را چشیده است امّا تمام این ارزشها و آثار و قدر و قیمتها براى علم و طالب علم، هنگامى است که در مسیر صحیح قرار داشته باشد. عالِم که ظرف علم است، اگر داراى باطن آلوده و روح پلید و کدورت قلب و ظلمت روان باشد، علمش در کجا خرج خواهد شد؟
دانشمندى هم که از هدایت و صلاح و تربیت و آراستگى و صفاى باطن و معنویّت دل دور باشد، بلکه عالِم گمراه و دانشمند هوىپرست و شخص باسواد خودخواه از قاتل و ظالم بدتر و ضررش بیشتر است، بدینرو از بزرگان اسلام نقل شده است: «اذا فَسَدَ العالِمُ فَسَدَ العالَمُ؛ هرگاه دانشمند فاسد شود، جهان فاسد خواهد شد».
متأسّفانه در روزگار ما بیشتر دانشمندان دچار هواى نفساند، هواى نفسى که مانند ریشه درخت در تمام زوایاى زندگیشان ریشه دوانده و از اعمال و اخلاق و کردارشان پیداست که گویى هواى نفس براى آنان والاترین معبود و بهترین محبوب و عزیزترین معشوق است.
زیرا علم بدون معنویت و آرمان خواهی، و اشتغال به سرگرمی ها و همراهی با دوستان ناباب و حتی عبادت بىتفکر هیچکدام ماندنى نیست و به طور کلى دنیا و امور وابسته به آن پایدار نیست.
البته حقیقت آن است که حضور جوانان مومن دانشجو در مناسبت های مختلف مذهبی حاکی از عزم و ارادۀ کامل جوانان متدین این مرزو بوم در تهذیب و خودسازی، نگرش درگذشته و تصمیم برای آینده است که شکوه این پدیدۀ معنوی، مساله بسیار مهمی است آن ها در دنیایی که به شدت آلوده شده است.
دانشجویان برای تحقق این مهم باید به عقلانیت دینی تکیه کنند؛یعنی نه به کلى در جهان ماده فرو روند که معنویت به فراموشى سپرده شود، و نه آن چنان در عالم معنى فرو مىروند که از جهان ماده به کلى بى خبر گردند.
* دانشجویان و مطالبهگری
تجسّس به معنى جستجوگرى در اعمال و امور مربوط به دیگران و زندگى خصوصى دیگران مذموم است و سبب ناامنى اجتماع و سرچشمه انواع خصومتها می شود، و آتش کینه توزى و دشمنى در جامعه روشن شود، و جهنمى به وجود آید که تمام افراد اجتماع در آن در عذاب باشند.
لیکن جستجو گری و مطالبه گری در مورد سرنوشت جامعه و تلاش برای رشد و پیشرفت نظام اسلامی، و پیشگیرى از نفوذ عوامل بیگانه و توطئه و تخریب نظام اسلامی بسیار مثبت و راهگشاست.
از سوی دیگر از نظر تکوین و آفرینش نیز خداوند، حسّ مطالبه گری را در ذات انسان قرار داده است؛ انسان، همواره مایل است از چیزهایى که نمىداند، بپرسد و بداند. این حس در دانشجویان شدیدتر است؛ که از حقیقت جویی انها حکایت دارد، لذا وظیفۀ نخبگان جامعۀ اسلامی است که با محبّت و مدارا به این نیا روحىشان پاسخ مثبت دهند.
باید مراقب بود تا فضای علمی دانشگاه به آنجا منتهی نشود که ابتدایىترین شرط هدایت و راهیابى که تحقیق و جستجوگرى و مطالبه گری است از دانشجویان سلب شود، به نحوی که شور و عشق یافتن حق از وجود آنان رخت بر بندد، و اگر چشمه آبى زلال بر در خانه آنها نیز بجوشد صورت از آن برگردانده و اصلا به آن نگاه نکنند.
اصل عدالت خواهی و مطالبه گری برای دانشجویان یک واجب حیاتی است به ویژه در آنجا که جامعه در معرض طغیانها و آشوبهاى شدید اجتماعى قرار مىگیرد. یعنی دامنه نابرابرىها به اینجا برسد که عده اى، در توزیع منابع اولیه، امکانات زیستى و مشاغل و فرصتهاى اجتماعى با تبعیض بیش از حقّ و توان و استعداد خود در نظر بگیرند.
* دانشجو و اخلاق مداری
مسائل اخلاقی چه در اسلام و چه در همه ادیان الهی از اهمیت بسیاری برخوردار است اخلاق مداری به هر کار شایست هاى که وسیله تکامل نفوس و پرورش اخلاق و قرب الى اللَّه و پیشرفت جامعه انسانى در تمام زمینهها شود اطلاق می شود.
این تعبیر حتى کارهاى کوچکى همچون برداشتن یک سنگ مزاحم را از سرراه مردم شامل مىشود، تا نجات میلیونها میلیون انسان از گمراهى و ضلالت و نشر آئین حق و عدالت در تمام جهان.
لیکن متاسفانه در این ایام مورد تهاجم شدیدی واقع شده است و دارد به صورت نگران کننده ای در می آید. علت آن هم این است که مسائل اخلاقی متولی خاصی ندارد.
باید توجه کنیم که مسائل اخلاقی اگر خراب شود اثر آن در مسائل سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و سایر امور نیز ظاهر می شود. رشوه خواری، مواد مخدر، طلاق ها و... در همه شاون شخصی و اجتماعی نمایان می شود.
در این زمینه باید خطاب به همه دانشجویان گفت دانشگاه مرکز علم است و باید مرکز ادب و احترام باشد. مردم انتظار دارند هر چه سواد بیشتر می شود ادب بیشتر باشد. فضای حوزه ها هم باید همین باشد.
متأسفانه شاهدیم عده ای از جوانان با پدر و مادر خود هم همینطور با تندی و پرخاشگری برخورد میکنند و با برادر بزرگ خود هم همینطور. کسی نمی گوید حرف نزنید، ولی همراه با ادب. مردم از دانشگاهها و حوزه ها انتظار ادب دارند. شاید عده ی کسانی که رعایت این مسائل را نکنند زیاد نباشد ولی به نام دانشگاه تمام می شود.
خداوندمتعال به جمعیتی رحم می کند که آنها به خود رحم کنند. ما درس خواندهایم مردم از ما انتظار دارند. امیدوارم همه این مسائل را رعایت کنند که اگر چنین نکنند، نه که را قیمتی ماند نه مِه را.
* رسالت دانشجویان در صیانت از ارزش های نظام اسلامی
در عصری به سر می بریم که قدرت های امپریالیسمی و شیطانی برای از ریشه کندن ارزش هاى نظام اسلامى از همۀ اهرم ها استفاده می کنند ، اگر در این دنیا می خواهیم این ارزش ها را حفظ کنیم باید برای صیانت از ارزش های والای نظام هم چون شهادت طلبی ، عدالت خواهی و استکبار ستیری تلاش بیشتری از خود نشان دهیم.
به هرحال وظیفه همه ما در تمام برهه هاى تاریخ باید حفظ نظام ارزشى اسلام در تمام بخشهاى آن اعم از اقتصادى، فرهنگى، نظامى و سیاسى باشد، این وظیفه رسالتى است بر عهده حوزهها و دانشگاهها و اولین پاسدار این آرمانهاى ناب و اصیل دانشجویان و طلاب که قش نخبی جامعه اند است.
البته بر خلاف آن چه دشمنان اسلام تبلیغ می کنند، پایه های این نظام مستقل است؛ اما نباید از توطئه های دشمن غافل شویم. باید دشمنان مان را خوب بشناسیم و برای مقابله با آن ها همیشه آماده باشیم.
* آرمان خواهی و انقلابی گری با چاشنی آینده نگری
بر خلاف مکاتب غربی که رفاه و لذتخواهى، معیار همه چیز است و انسان مساوى با نیازها و خواستههاى مادى است و آرمان نهایى همه فعالیتها و رفتارهاى انسان، در محدوده تنگ مادى و لذات جسمانى خلاصه مىشود.
لیکن در اسلام بر آرمان خواهی و انقلابی گری برای تحقق آینده ای درخشان تأکید شده است، آینده بسیار روشنى که بعد از بروز تاریکىها و آشکار شدن ظلمتها به مسلمین نوید داده شده است، آیندهاى که به دست تواناى مهدى (عج) موعود رقم مىخورد، و با طلوع خورشید جمالش، تاریکها و ظلمتها رخت بر مى بندد.
لذا آرمان خواهی دانشجویان باید با چاشنی آینده نگری و ایجاد زمینه های معرفتی ظهور همراه باشد، اینگونه است که بر خلاف آنچه بعضى فکر مىکنند، رابطه امام در زمان غیبت بکلّى از مردم بریده نیست؛ بلکه آن گونه که از روایات اسلامى بر مىآید گروه کوچکى از آمادهترین افراد که سرى پرشور از عشق خدا، و دلى پرایمان، و اخلاصى فوقالعاده براى تحقّق بخشیدن به آرمان اصلاح جهان دارند، با او در ارتباطند و از طریق این پیوند تدریجاً ساخته مىشوند؛ و روح انقلابى بیشترى کسب مىکنند؛ انقلابى سازنده و بارور براى ریشه کن ساختن هر گونه ظلم و بیدادگرى در جهان!
ممکن است آنها خودشان پیش از این قیام از دنیا بروند ولى به هر حال آمادگى و تعلیمات انقلابى را به نسلهاى آینده شان، و به دیگران منتقل مىسازند، و در پرورش گروه نهایى سهیم و شریکند.
* لزوم اهتمام دانشجویان به حل مسائل اجتماعی جامعه
زندگى اجتماعى انسان، هزاران دشواریها، کشمکشها، تخاصم و درگیریها را به همراه دارد که در جهت حلّ معضلات اجتماعى و رفع نزاعها و حلّ و فصل امور، باید یک محیط گرم همکارى و هماهنگى کامل براى رفع مشکلات زندگى به وجود آید که به جاى تنازع بقا، تعاون بقا بر آن حکومت مىکند. در چنین اجتماعى افراد مىتوانند از حدّاکثر آزادى به منظور رشد فکرى، اخلاقى و عملى استفاده کنند و به کمک یکدیگر، در راستای رفع مسائل و بحران های اجتماعی جامعه اقدام نمایند.
در این میان دانشجویان و جنبش های دانشجویی باید به مردم نزدیک شوند و براى رفع مشکلات آنها بکوشند.
بنابراین برای پیشرو بودن در هر دانشی، نباید تنها به پژوهشهای ذهنی و مقالهنویسی قناعت کرد، باید به جنبههای کاربردی هم پرداخته شود و علوم مختلف را برای حل مشکلات و برطرف کردن نیازهای جامعه به کار بست.
زیرا علمی که گره از کار جامعه باز نکند، شبه علم است؛ باید به مردم و متخصصان توصیه کرد دانش خود را در راه حل مشکلات کشور بکار بگیرند و دانشگاهها نیز باید همین رویه را در تربیت دانشجویان در پیش بگیرند تا مردم به وجود آنها افتخار کنند.
* رسالت دانشجویان در نظریه پردازی و تولید فکر
علم وطن ندارد و ما در فراگیری دانش تعصب نداریم، لیکن نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که نباید تنها مصرف کننده باشیم بلکه باید تولید کننده باشیم.
لذا در دانشگاه ها کار ما صرفاً ترجمه کارهای دیگران نباید باشد، باید مبادله داشته باشیم و باید به این حد برسیم؛ لذا اینکه اخیرا می بینیم دانشجویان و دانشگاهیان ما مسائل تازه ای را در علم کشف می کنند اسباب خوشحالی ملت ایران است.
* نتیجه گیری
همواره دانشگاه و دانشجویان مبداء تحولات بوده اند و به فرموه حضرت امام خمینی(ره) اگر دانشگاه اصلاح شود مملکت اصلاح می شود.
دانشجویان در عصر انقلاب اسلامی باید با شناخت عرصه مبارزه و مجاهدت نقش کلیدی خود را به درستی ایفا کنند و با تحول و رشد خود در کشور نیز تحول ایجاد کنند.
*مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه صداوسیما
