به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ اقدامات روسیه پس از سال2014 و بحران کریمه که منجر به انضمام این شبه جزیره راهبردی به روسیه شد و پس از آن درگیری های دونباس در سال 2015 که در نهایت منجر به توافق نامه ای بین روسیه و اوکراین با وساطتت آلمان و فرانسه شد (مینسک2) که به موجب آن دولت اوکراین استقلال مناطق خود مختار و عدم دخالت در امور داخلی آنها را پذیرفت، برخی این معاهده را کودتای دیپلماتیک روسیه در اوکراین خواندند و آنرا یک پیروزی برا روسیه دانستند.
پس از روی کار آمدن رئیس جمهور جدید-زیلنسکی- رویکرد اوکراین نسبت به روسیه تغییرات بیشتری کرد و این کشور به غرب تمایل بیشتری یافت و معاهده سال 2015 به دفعات نقض شد که هر دوطرف یکدیگر را متهم به نقض آن میکنند. با توجه به اینکه رویکرد و نیت روسیه برای طرف اوکراینی و هم چنین غرب کاملا مشخص نیست و پس زمینه اقدامات روسیه که معمولا اقدام فوری و انضمام مناطق مورد مناقشه بوده است مانند اوستیا، ترس از احتمال بروز درگیری همه جانبه و جنگ در مرز اوکراین وجود دارد هرچند طرف روسی این موضوع را رد میکند و اینرا یک بازی رسانه ای و فشار سیاسی برای توجیه اقدامات نظامی و امنیتی غرب و ناتو میداند که به این بهانه به دنبال گسترش به شرق و محدود کردن روسیه است.
تهدید روسیه چقدر جدی است؟
روسها به خوبی مواضع استراژیک خود را در قرن21 روشن ساخته اند، ژئوپلتیک مهم ترین مسئله امنیتی روسیه است و خط قرمزی است که هیچ گاه از آن کوتاه نمی آیند. با این حال و با اطلاع غرب از این موضوع فشار ناتو و اروپای غربی به روسیه منجر به تشدید عملکرد این کشور در حوزه نظامی و امنیتی میشود، در واقع رویکرد روسیه پاسخی روشن به طرح ادعاهای گسترش ناتو است و روسیه بارها این مسئله را در موارد مختلف مطرح کرده است که حضور ناتو در اوکراین را بر نمی تابد، هرچند رئیس جمهور بایدن در گفتگوی خود با رئیس جمهور پوتین به روشنی وجود هرگونه خط قرمزی را رد کرد و بیان داشت که دولت او هر کاری برای مهار روسیه در زمینه حمله به اوکراین میکند که احتمالا با پوزخند معروف پوتین در قبال تهدیدهای همیشگی ایالات متحده روبه رو شده است چرا که روسیه به خوبی میداند اوکراین سرزمینی نیست که سربازان آمریکایی بخواهند در آنجا جان خود را از دست بدهند و بلوف آمریکایی ها برای روسیه آشکار است.
اما دلایل قابل توجهی وجود دارد که روسیه را از حمله همه جانبه به اوکراین برحذر میدارد، از جمله مهمترین آنها میتوان به تهدید به تحریم گسترده اقتصادی توسط اتحادیه اروپا اشاره داشت که میتواند اقتصاد آسیب پذیر روسیه را ضعیف تر و این کشور را با مشکلات عدیده درگیر کند، دیگر دلیل آنکه احتمال لغو طرح خط لوله گاز نورد استریم2 وجود خواهد داشت به خصوص که دولت جدید آلمان چندان رویکرد و نگاه مثبتی به روسیه ندارد، و این مسئله یعنی وابستگی بیشتر روسیه به چین که با توجه به رویکرد های سیاست خارجی این کشور آنرا یک نقطه ضعف میداند و ابتکار عمل روسیه را در زمینه های مختلف محدود میکند.
هم چنین بخشی از ارتش اوکراین جنگی تمام عیار با روسیه خواهد داشت و ممکن است تلفات سنگینی به نیروهای نظامی این کشور وارد شود به ویژه اینکه اوکراین پهپادهای پیشرفته ترکیه که آزمایش خود را در نبرد قره باغ پس داده اند را در اختیاردارد و این یک تهدید جدی برای مقابله با تجهیزات نظامی روسیه است و همینطور در صورت پیروزی روسیه در نبرد، آنها حاکمان سرزمینی هستند که نسبت به روسیه خشم و کینه دارند و هموراه به دنبال انتقام و جدایی خواهند بود که همه این ها برای روسیه هزینه های زیادی به همراه خواهد داشت.
همه این مسائل مانع از نگرانی روسیه نسبت به اوکراین به ویژه پس از سال 2014 نشده است و مقامات روسیه به دفعات از حضور ناتو حتی بصورت غیر مستقیم که سعی در تقویت و تجهیز ارتش اوکراین دارند، ابراز نا رضایتی و آنرا یک تهدید بالقوه برای روسیه دانسته اند جرا که میتواند اوکراین را برای بازپسگیری دونباس و مناطق شرقی از روسیه، جسور کند و با توجه به ناآماده بودن نیروهای روسیه در آن مناطق و عدم وجود تجهیزات کافی این میتواند یک بهانه به روسیه بدهد تا با یک حمله پیش دستانه مانع ازدست رفتن مناطق تحت امر خود باشد.
در کنار این موضوع، نگرانی دیگر روسیه تغییرات فرهنگی گسترده در اوکراین است که منجر به شکل گیری احساسات ضد روسی شده است و همینطور تکلم و نوشتن به زبان روسی به شدت محدود شده است و زمینه های تاریخی پیوند دوملت توسط دولت اوکراین درحال پاکسازی است که میتواند منجر به از بین رفتن انگاره های مردم اوکراین نسبت به روسیه شود و در بلند مدت تعلقات فرهنگی دو ملت از بین برود و این یعنی تسلط و نفوذ فرهنگی روسیه در خاستگاه تزار از بین خواهد رفت.
درصورت احتمال جنگ چه میشود؟
در صورت بروز درگیری و جنگ احتمال شکست همه جانبه اوکراین بسیار بیشتر است و آمار و ارقام تعداد ادوات و نیروهای نظامی در حوزه های مختلف کاملا به نفع روسیه است، از نیروهای پیاده نظام تا تعداد جنگنده ها و تانکها و... . آسیب های سیاسی این حمله به اعتبار اروپا و ایالات متحده بسیار بیشتر است زیرا اینکه بتواند واکنش سریعی ب نیروهای روسی داشته باشند بعید است و برای بازپس گیری مناطق تحت اشغال روسیه یک جنگ تمام عیار و حتی شاید جنگ جهانی رخ دهد! هم چنین چین از این موضوع استقبال خواهد کرد و به احتمال زیاد به جنگ با آمریکا ورود کند و احتمال اینکه ایالات متحده در هر دو جبهه شکست بخورد هست و ضربه سنگینی به حیثیت و اعتبار آن وارد خواهد شد و در موقعیت ضعیف تری نسبت به چین قرار میگیرد.
بنابراین گزینه معقول برای همه طرفها رسیدن به یک نقطه مشترک است چیزی که هم روسیه را قانع کند و هم استقلال اوکراین را حفظ کند و هم مانع شکل گیری یک فاجعه شود، چیزی که در معاهده مینسک2 تا حد زیادی وجود داشت و میتواند مبنای شکل گیری یک ابتکار چند جانبه شود که به موجب آن دونباس یک منطقه خودمختار مستقل در اوکراین شود بدون حاکمیت دولت ملی و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد برای تضمین امنیت مرزها در آنجا حاضر شوند و دیگری حمایت و تضمین صیانت از زبان و فرهنگ روسی در اوکراین. در مقابل اوکراین به عنوان یک کشور مستقل و آزاد اجازه فعالیت های مختلف سیاسی و اقتصادی با جهان را داشته باشد و دخالت های روسیه در این کشور از بین برود.
هم چنین درباره کریمه میتوان حاکمیت روسیه بر آن را به رسمیت شناخت منوط به اینکه روسیه منطقه خودمختار کوزوو در صربستان را به رسمیت بشناسد و شاید با این توافقات بتوان آتش در حال گسترش تنشها را کنترل کرد و البته این تصمیمات شجاعت بالایی از سوی سیاستمداران طرف های درگیر به ویژه ایالات متحده را میطلبد...
