به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یکی از موضوعات بسیار مهم در تحقق اهداف جامعه اسلامی، ضرورت صیانت از جمعیت است. توصیه به سنت حسنه ازدواج و فرزندآوری در معارف اسلامی جایگاهی والا داشته و در کلام الله و کلام نبی الله (ص) و ائمه اطهار (ع) تشریع شده است.
حضرت محمد (ص) می فرمایند : ازدواج کنید تا جمعیت شما زیاد شود ؛ زیرا من در روز قیامت به وجود شما ، حتى به فرزندان سقط شده تان ، بر سایر امّتها مى بالم .
"بحرانی به نام جمعیت"
امروزه ما در کشورمان با بحرانی جدی و بی صدا ،به نام "بحران جمعیت " مواجه شده ایم. کاهش جمعیت در ایران واقعیت تلخی است که در حال شکل گیری میباشد. کاهش جمعیت و عدم جایگزینی آن در کشور ضربات سنگینی را وارد خواهد کرد و کمبود نیروی جوان کشور را با مشکل مواجهه خواهد ساخت.
ما میدانیم جامعه ی پیر به راحتی نمی تواند به قله های موفقیت دست یابد، مولفه های اصلی و موتورهای محرکه یک جامعه جوان های آن هستند. پایه ی اصلی پیشرفت ونوآوری، انسان و توانایی های اوست. به بیان دیگر انسان می تواند بااستفاده از دانش فنی، نیروی خلاق و باکشف نیازهای بشر و تولید، اقتصاد دانش بنیان را متجلی کند.اگر این جامعه از یک جمعیت قابل جوان محروم شود دشمن براین جامعه مسلط خواهدشد.
رهبرمعظم انقلاب می فرماید: مسئلهی جمعیّت را جدّی بگیرید؛ جمعیّت جوان کشور دارد کاهش پیدا میکند. یک جایی خواهیم رسید که دیگر قابل علاج نیست.
تجربه ملت های موفق نشان میدهد دست روی دست گذاشتن به امید درست شدن مسائل، لزوما منجر به موفقیت نخواهدشد؛ حل چنین مسائلی نیازمند برنامه ریزی های دقیق و به موقع است.
"مشکل اقتصاد یا تغییر فرهنگ؟ "
در علل کاهش جمعیت موارد مختلفی مطرح است، برخی ریشه ی آن را در مسائل اقتصادی دانسته و عده ای دیگر تغییر فرهنگ را مسبب اصلی آن میدانند .در بررسی این دو دیدگاه میتوان به این نتیجه رسید، اگرچه مسائل اقتصادی در بحران جمعیت بیتاثیر نیست، اما آمارها حاکی از آن است که با حل شدن مشکلات اقتصادی لزوما فرزندآوری افزایش پیدا نخواهد کرد.
حتی اگر بخواهیم مشکلات اقتصادی را منشا کاهش جمعیت بدانیم و آن را بهانه و دستاویزی برای تک فرزندی قرار دهیم، باید این نکته را در نظر داشته باشیم که کاهش جمعیت و نیروی جوان تبعات اقتصادی فراوانی را به ارمغان می آورد.
رسوخ شعار غلط "فرزند کمتر، زندگی بهتر"
رشد جمعیتی چشمگیر ایران در سال های بین ۶٥ تا ٧١ موجب شد تا کارشناسان خبره خطر "انفجار جمعیت"را برای کشور گوشزد کنند.بررسی عوامل موثر بر تغییر نگرش خانوادههای ایرانی نسبت به فرزندآوری نشان میدهد طی ۲۰ سال اخیر سه عامل: تغییر در سبک زندگی، بالا بودن مولفه فردگرایی و پایین بودن مولفه مسئولیتپذیری بیشترین سهم تاثیرگذاری را داشته است. درواقع رسوخ شعار غلط "فرزند کمتر، زندگی بهتر "در فرهنگ ایرانی ،میراثی است غیرفرهنگی، که از دهه هفتاد به جای مانده است.
حل مشکلات اقتصادی و فقردر جامعه از وظایف درجه یک دولت است اما تا زمانی که نوع نگاه مردم به فرزندآوری تغییر نکند ثروت خرج همه چیز می شود جز فرزندآوری.
کارشناسان حوزه جمعیت اظهار دارند که در بررسی خانوادههای تک فرزند به این نتیجه میرسیم که اکثر خانوادههای تک فرزند مشکل اقتصادی نخواهند داشت و خانوادههایی که دارای تعداد فرزند بیشتری هستند از امکانات اقتصادی و رفاهی کمتری برخوردار هستند و این بهانه که با مشکلات اقتصادی پیش رو نمیتوان یک فرزند بیشتر به دنیا آورد، بهانه خانوادههایی هستند که مشکلات مالی کمتری از سایر خانوادهها دارند.
"خطر کاهش جمعیت"
مشکل اصلی مادراین است که کسانی جز نخبگان و فعالین این حوزه، بحران سالمندی جمعیت را که ده سال دیگر درگیرش میشویم درک نکرده اند؛ از وظایف ما تشکل ها بعنوان حلقات میانی این است که صدای دلسوز و آیندهنگر کارشناسان و اساتید حوزه جمعیت را به گوش جامعه برسانیم، تا درک این مشکل به درستی شکل بگیرد.
کاهش جمعیت در کشور نه تنها در حوزه اقتصاد ضربات سنگینی را وارد خواهد کرد بلکه در عرصه امنیتی ،نظامی، سیاسی و پسرفت علمی و مهاجر پذیری اجباری نیز کشور را با مشکل مواجهه خواهد ساخت.
آمارها نشان می دهد امروز از هر ۱۰ ایرانی یک سالمند وجود دارد، در سالهای آینده از میان سه ایرانی یک نفر بالای ۶۰ سال خواهد بود، که این مسئله میتواند پیامدهای زیادی را برای کشور ایجاد کند.
اگر هرکس در هرجایگاهی که هست خود شروع کند به تغییر نگرش، فکر و رفتار در جهت موفقیت، زودتر از آنچه که تصور میکنیم جامعه به سمت پیشرفت و موفقیت حرکت می کند.
"لزوم برنامه ریزی دقیق"
موفقیت سیاست های کلی جمعیت و افزایش باروری در کشور مستلزم برنامه ریزی جامع همراه با تلاش مستمر است و در هر شرایطی ارائه برنامه های حمایتی برای افزایش فرزندآوری در آینده ضروری است.
حال آنکه طرح هایی چون تشکیل"ستاد ملی جمعیت" به تصویب رسیده است اما متاسفانه به منصه ی ظهور و عملیاتی شدن نرسیده است، یا طرحی چون "جوانی جمعیت و حمایت از خانواده" که پس از ٩سال در مهرماه سال گذشته به تصویب رسید اما تا به اکنون نتیجه ی مطلوبی نداشته است.
حتی اگر تاثیر سیاست ها بر افزایش باروری ناچیز باشد، باید در نظر داشت که ارائه حمایت های رسمی و غیررسمی حداقل از کاهش بیشتر باروری و رشد کاهنده جمعیت در آینده پیشگیری میکند.
با توجه به اینکه سیاست ها و برنامه های جمعیتی در کوتاه مدت به هدف نمیرسند، انعطاف پذیری، بازنگری و تداوم اجرای برنامه ها در موفقیت آنها مؤثر خواهد بود و فقط با همکاری بین بخشی، تعهد حرفه ای و وفاق ملی توأم با شناخت تحولات جمعیتی و ارائه برنامه های حمایتی پایدار می توان به اهداف سیاست های کلی جمعیت در کشور دست یافت.
"جهاد فرزند آوری"
رهبر انقلاب بارها این بحران بی صدا را به مسئولان، فعالان حوزه جمعیت و آحاد ملت متذکرشده اند و از آن به عنوان "جهاد" نام برده اند. حال من از شما میپرسم، اگر درشرایط ایدهآلی به سر میبردیم و مشقتی نبود، همچنان از فرزندآوری به عنوان "جهاد" نام برده می شد؟
گزارش از مریم قنبری، عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه قم
