به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ حمله روسیه به اوکراین باعث شده تا بحث تصرف تایوان توسط چین نیز امروز درمیان تحلیلگران بار دیگر برجسته شود. قابل انکار نیست که شی جین پینگ و دیگر رهبران چین از نزدیک و با دقت تحولات روسیه و اوکراین و همچنین واکنش و اقدامات غرب در مقابل آن را نظاره می کنند. اگرچه مقامات چین بارها عنوان کردند که وضعیت تایوان با اوکراین قابل مقایسه نیست اما مقایسه میان این دو می تواند نکات جالبی را نمایان کند.
چینی ها تایوان را بخش جدایی ناپذیر چین می دانند اما روسیه و اوکراین را در این وضعیت و با این منطق نمی بینند. برخی شهروندان چین بر این باورند که تصرف تایوان برای چین (در مقایسه با وضعیتی که برای روسیه در اوکراین پیش آمده) کار بسیار آسانی خواهد بود. بنابراین اگرچه موضع رسمی دولت چین چیز دیگری است اما تعداد قابل توجهی از شهروندان چینی چنین موضعی را در ذهن دارند.
بازوهای تبلیغاتی دولت چین درحال بهره برداری از اقدام روسیه هستند و با استفاده از جنگ اوکراین اقدام به پخش عمدی اطلاعات جعلی در رابطه با تایوان می کنند. پیام صریح آنها این است که آمریکا از نیروی نظامی برای اوکراین استفاده نکرد و همین کار را نیز برای تایوان انجام خواهد داد و آنها را در صورت حمله چین، به حال خود رها خواهد کرد.
ارزیابی چین از مسیر تحول موازنه قوا در جهان
در درجه اول می توان به وضوح مشاهده کرد که چین از نزدیک تمام ابعاد این جنگ اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و... را رصد می کند. پس ارزیابی چین از موقعیت و مواضع بین المللی و همچنین مسیر تحول موازنه قوا در جهان می تواند تحت تاثیر این جنگ قرار گیرد. این نکته از این منظر مطرح می شود که چین در سالهای اخیر نسبت به برخی مسائل مانند اینکه آمریکا درحال افول است، دموکراسی های غربی شکست خورده اند واتحادهای آمریکا در حال گسست و فروپاشی است، اطمینان بیشتری پیدا کرده است. رهبران چین بر این باور هستند در دورانی قرار دارند که ممکن است به قدرتمندترین کشور جهان تبدیل شوند و برای همین شکل گیری رخدادهای غیر منتظره و بی ثبات کننده از این دست می تواند برای آنها به عنوان تهدیدی برای نیل به این هدف باشد. بنابراین چنین ارزیابی هایی از سوی چین ممکن است آنها را به سمت تعدیل برخی از سیاست های خارجی خود سوق دهد.
نکته دیگری که چینی ها آن را مدنظر قرار داده اند، سرعت هماهنگی میان آمریکا و متحدانش و بحث تحریم ها است. قاعدتا توجه بسیاری از مقامات چین به این موضوع جلب شده است اما بسیاری از کشورهای جهان خواهان وضع چنین تحریم های جامعی علیه چین نیستند و برای این موضوع هم نمی توان آنها را سرزنش کرد اما نکته این است که احتمال دارد درچین، اقداماتی برای حفاظت از این کشور در مقابل چنین تحریم هایی که بر روسیه وضع شده در حال انجام باشد. بنابراین اگر چین بخواهد اقدامی علیه تایوان انجام دهد امکان دارد با چنین تحریم هایی مواجه شود. بنابراین چین در سال های پیش رو تلاش خواهد کرد تا وابستگی خود به جهان را کاهش داده و در مقابل، وابستگی جهان به خود را افزایش دهد تا چنین تحریم هایی در عمل نتواند بر این کشور موثر یا حتی اجرایی باشد.
پایان دوره ثبات
چین مدت ها بر این باور بود که با افزایش فعالیت و گسترش آمریکا به سمت شرق آسیا، جو امنیتی خطرناکی به وجود خواهد آمد که احتمال درگیری در اقیانوس هند و آرام را ایجاد می کند. برخی عباراتی که شی در صحبت خود با بایدن عنوان کرد قدری قابل تامل به نظر می رسد. اینکه او معتقد بود در رابطه با مفاهیمی مانند صلح یا توسعه اختلاف نظرهای عمیقی وجود دارد و همین امر دستیابی به آنها را به چالش کشیده، عبارتی فکرشده بود. افرادی که با تاریخ تحولات سیاسی چین آشنایی دارند می دانند که این همان عباراتی بود که توسط دنگ شیائوپینگ برای آماده سازی و توجیه جنگ های بزرگ و... مطرح شده بود. بدین ترتیب به نظر می رسد که این سیگنالی از سوی چین بود که دوره ثبات به پایان رسیده است.
با این وجود، شی و رهبری ارتش آزادیبخش خلق رویدادهای اوکراین را از نزدیک زیر نظر دارند و به دنبال درس هایی هستند که ممکن است در صورت درگیری با تایوان به کار گرفته شوند. مبارزات روسیه به هیچ وجه عزم چین برای تحت کنترل گرفتن تایوان را متزلزل نخواهد کرد. از دیدگاه پکن، جنگ روسیه در اوکراین صرفاً پیشنمایش واقعبینانه از هزینههایی است که چین در صورت توسل به جنگ متحمل خواهد شد. رهبران چین شکست های روسیه را بررسی خواهند کرد و برنامه های عملیاتی خود را برای جلوگیری از اشتباهات مشابه تطبیق خواهند داد.
اتفاقات اوکراین ثابت کرد که فاصله زیادی بین قول و وعده و عمل وجود دارد و در همین رابطه 70 درصد از شرکتکنندگان تایوانی در یک نظرسنجی نسبت به سیاست مقاومت در برابر چین ابراز نگرانی کردند و از تسای اینگ ون خواستند که تلاش بیشتری در راستای تثبیت روابط با پکن و جلوگیری از کشیده شدن تایوان به سرنوشتی مشابه با اوکراین انجام دهد. در یک نظرسنجی مشابه در نشریه چاینا فوکس نیز از میزان تمایل مردم برای اعزام نیروهای آمریکایی به تایوان برای کمک به آنها در جنگ احتمالی با چین کاسته شده است.
اگرچه اشتباه است که تصور کنیم اقدامات مسکو تأثیر مستقیمی بر تصمیمات پکن دارد، اما شناسایی نوع شواهدی که میتواند چین را متقاعد کند که تصمیم پوتین برای حمله به اوکراین یک اشتباه بزرگ استراتژیک است، میتواند به استراتژیستهای تایوانی و آمریکایی کمک کند تا چین را از تصمیم حمله فاجعه آمیز به تایوان بازدارد.
تخاصم عریان
چین اکنون درحال بررسی دقیق اشتباهات آمریکا و ناتو است؛ برآورد اشتباه هردوی آنها دراینکه روسیه با مقاومت چندانی در اوکراین روبرو نخواهد شد، موضوعی است که به قطع چینی ها الان در حال بررسی و تحلیل دقیق آن هستند. تایوان هم در حال آموختن درس هایی از اوکراین است. عدم مداخله مستقیم آمریکا در حمله روسیه به اوکراین یا به بیان دیگر رها کردن اوکراین به حال خود توسط آمریکا، باعث خواهد شد تا تایوان برای جلوگیری از دچار شدن به این سرنوشت، فشار خود بر آمریکا را بیشتر کند. برخی معتقدند آمریکا و متحدان این کشور باید پرستیژ و جایگاه بالاتری در نظام بین الملل به تایوان بدهند و روابط خود را با آن گسترش دهند تا اهرم فشاری بر چین باشد.
اما باید با این واقعیت روبرو شد که چنین چیزهایی اغلب لفاظی است تا واقعیت. باید واقعا دید که کره جنوبی یا ژاپن چقدر تمایل دارند تا در صورت درگیری نظامی میان چین و تایوان، به طور مستقیم به کمک تایوان رفته و با چین وارد منازعه شوند. به این نکته توجه داشته باشید که موضوع حمله به تایوان برای چین، اصلا بحث نظامی نیست بلکه تصمیم کاملا سیاسی است. چین می داند که سرنگون کردن حکومت تایوان زحمت زیادی ندارد اما باید بر جمعیتی بالای 20 میلیون نفر حکمرانی کرده و فضای بین المللی را نیز مدیریت کند و عواقب اقدامات خود را پذیرا باشد. بنابراین اگر تصمیم گیرندگان سیا سی ارشد چین به این نتیجه برسند که باید جنگی رخ دهد، به جنگ اقدام خواهند کرد.
گزارش از حامد ملکی - کارشناس ارشد روابط بین الملل
