به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ کتاب «با ماکیاولی در آوردگاه تاریخ» تالیف سیامک موسیوند از سوی نشر اندیشمند منتشر شد. جان‌مایه این کتاب، چالش سیاست و اخلاق و رابطه قدرت با این دو مقوله است.
ماکیاولی در میانه هزاره دوم میلادی پا به عرصه گیتی نهاد. دوران زندگی او با نقطه عطف تحولات تاریخی و اجتماعی قرین بود، امری که ماکیاولی خود در پیدایش آن نقش تعیین‌کننده‌ای داشت. زمانه ماکیاولی هنگامه زایش دنیای نو، ایستایی مشرق زمین و پیشی گرفتن پرشتاب دنیای غرب است. نگارنده در این کتاب با واکاوی اندیشه‌های ماکیاولی، کشمکش مدام و بی‌پایان سیاست و اخلاق را نقد کرده و به تصویر می‌کشد.
این کتاب در راستای چالش سیاست و اخلاق حاوی موضوعاتی همچون هجوم مغول و تاتار، سلاطین معاصر ماکیاولی، تاریخ ترک‌ها و امپراطوری عثمانی، جنگ‌های ایران و عثمانی، یورش عثمانی به اروپا و تاثیر آن بر پیدایش دنیای نو، چالش سنت و مدرنیته، شیوه تولید آسیایی، اصطکاک و تعامل شرق و غرب، دلایل عقب‌ماندگی مشرق زمین، علل افول امپراتوری اسلامی و عقیم ماندن دوران پرشکوه تمدن مشرق زمین، افسانه‌ای به نام دولت ملی، تصوف و عرفان، صوفی و قدرت، ریشه‌های مشترک تصوف در ایران و عثمانی، افول کلیسا، انقلاب لوتر و اطلاحات کالون، پیش‌زمینه‌های شکل‌گیری سرمایه‌داری، دگرگونی‌های تاریخی و اجتماعی، اومانیسم، اپوتونیسم، پوپولیسم، لومپنیسم، برخی عملکردهای حزب توده، راه رشد غیرسامایه‌داری، مصدق و ۲۸ مرداد، کشاکش درونی روان انسان، اخلاق فردی و اجتماعی و سیاسی، عدالت و آزادی است.
در زیربخش «زندگی‌نامه» آمده است: نیکولو ماکیاولی (Niccolo Machiavelli) سال ۱۴۶۹ میلادی در یک خانواده متوسط دیده به جهان گشود. پدرش حقوقدان و از نوادگان یک خانواده قدیمی و معروف بود، وضع مالی بدی نداشت اما هنگام تولد ماکیاولی ورشکسته و فقیر شده بود. همین امر موجب شد ماکیاولی در دوران کودکی طعم تلخ فقر را بچشد.
درباره دوران کودکی ماکیاولی اطلاع چندانی در دست نیست. بعید است به علت فقر مالی از آموزش خوبی بهره‌مند شده باشد و احتمالاً نتوانسته محضر اساتید معتبری را دریابد اما ظاهراً در نوجوانی تعدادی از کتاب‌های قدیمی را به زبان‌های لاتین و رومی خوانده است.
ماکیاولی در ۲۵ سالگی به خدمت دولت جمهوری فلورانس درآمد. چهار سال بعد به سمت رئیس دالانشای شورای ده نفره جمهوری فلورانس که از نظر مرتبه دیوان دوم جمهوری به حساب می‌آمد، منسوب شد. دوستی‌های خانوادگی در این امر دخیل بود. آشنایی او با سیاست از همین ایام آغاز شد.
در ۳۱ سالگی (سال ۱۵۰۰ میلادی) به عنوان نماینده جمهوری فلورانس برای بحث و تبادل‌نظر در مورد اوضاع شهر پیزا به دربار لویی دوازدهم؛ پادشاه فرانسه رفت. ماکیاولی از سفر به دربارهای اروپا بسیار آموخت. این سفرها تجربیات گرانقدری برای او به ارمغان آورد.
در صفحه ۸۳ این کتاب می‌خوانیم: ماکیاولی معتقد است شهریار اگر ستم مستمر پیشه کند باید همواره تیغ بر کف داشته باشد و این کار در درازمدت ناممکن است. می‌گوید: «زخم را یکباره باید زد تا درد آن اندک اندک از یاد برود و نیکی را ذره‌ذره باید کرد تا مزه آن بیشتر در یاد بماند.»
او بر این باور است که اگر پادشاهی برای تسلط بر کشور دیگر از طرف مردم آن کشور دعوت شود راضی نگه داشتن این مردم بعد از تسخیر سرزمینشان بسیار سخت است چون خود را در سرنگونی حکومت پیشین سهیم می‌دانند و خواسته‌های فراوان دارند. می‌گوید: «طبیعت بشر این است که همیشه انتظار دارد به اندازه خدمتی که می‌کند نسبت به وی تلافی شود.»
او معتقد است قدرتمندان همواره در پی زورگویی هستند اما تنها توقع مردم این است که زور نشنوند از این رو پادشاهی که با کمک قدرتمندان به قدرت رسیده، کاری دشوارتر از کسی که به کمک مردم پادشاه شده است، پیش رو دارد. می‌گوید پادشاهی که به کمک اعیان و اشراف بر سر کار می‌آید چون وامدار اشراف است و این اشراف به او دسترسی آسانتری دارند باید همیشه به سخن آنان گوش فرادهد و همواره آنها را راضی نگه دارد. در چنین شرایطی به دلیل عادت اشراف به ظلم، مردم ممکن است از حکومت او ناراضی شوند اما اگر شهریار زیرک و با درایت و هشیار باشد، قادر است بین این دو گروه تعادل برقرار کند. او بر این باور است که «شهریار مردمی نه به مردانگی نیاز دارد و نه به بخت و اقبال، برای او زیرکی بس است.»
ماکیاولی معتقد است اساس تداوم فرمانروایی، داشتن باروهای استوار و به‌خصوص حمایت مردمی است. می‌گوید به دلیل حمایت مردم، دشمنان معمولاً دوست ندارند با چنین حکومتی درگیر شوند.
ماکیاولی به انعطاف‌پذیری و رفتار عاقلانه حاکمان و سرداران در لشکرکشی‌ها و حفظ سرزمین‌های تصرف شده اشاره می‌کند و غیر از آن را مردود می‌داند. او معتقد است اجرای هر امری بدون توجه به واقعیت‌های موجود و اصرار بر اعمال نظر شخصی کار عاقلانه‌ای نیست. می‌گوید:
«اگر کسی نتواند به آرزویی برسد و باز به هر قیمتی در طلب آن باشد سزاوار نکوهش است.»
او بر این باور است که اگر وقوع جنگی اجتناب‌ناپذیر باشد باید در جنگ پیش‌دستی کرد؛ زیرا به هر حال این جنگ روی خواهد داد. دودلی به ضرر ماست چون ممکن است زمان به نفع ما نباشد. او نحوه اداره کردن ممالک تسخیر شده را توسط رومی‌ها مطلوب می‌داند. ماکیاولی پیش‌بینی و پیش‌دستی رومی‌ها و استفاده آنها از ابزار قدرت را بسیار می‌پسندد. می‌گوید ممالک ضعیف را نباید از میان برد ولی نباید یک کارگزار مقتدر را بر این ممالک حاکم کرد چون ممکن است بعدها موجب دردسر شود.
می‌گوید بعید است کسی که قدرت را در دست دارد به میل خود آن را به دیگری واگذار کند حتی اگر کسب قدرت را وامدار او باشد. کسی که قدرت دارد اما آن را به کس دیگری می‌دهد گور خود را کنده است.
در بخش سربداران این کتاب می‌خوانیم: در درازنای تاریخ، ثروتمندان و زمین‌داران بزرگ و فئودال‌ها برای حفظ منافع خود به استیلای قدرت حاکم تن داده‌اند، بالعکس بازیگران مبارزه برای رهایی از ظلم و ستم و سلطه بیگانه همواره بر دوش اقشار فرودست جامعه بوده است.
سربداران خراسان پیشتاز ایجاد حکومت‌های مستقل در منطقه بودند. حکومت‌های محلی و مستقل نسبت به حکومت‌های گسترده و متمرکز گرایش بیشتری به لایه‌های فرودست جامعه نشان می‌دادند چون با آنان در تماس نزدیک بودند.
نهضت سربداران یک نهضت شیعی و مردمی بود و بر اقشار فرودست جامعه تکیه داشت. سربداران، شیعی مذهب و صوفی مسلک بودند، آنان از میان همین مردم برخاستند. از رهبراین این نهضت می‌توان به شیخ خلیفه و پس از او شاگردش شیخ حسن جوری اشاره کرد البته شیخ حسن جوری بود که مردم را برای قیام سازماندهی کرد. هسته اصلی پیروان شیخ حسن جوری را روستاییان کم درآمد و پیشه‌وران و فقرای شهری تشکیل می‌دادند. واضح است که پس از طی سال‌های متمادی، هیمنه قدرت مغول در هم شکسته و ستون‌های قدرت آن لرزان شده بود وگرنه شیخ حسن جوری نمی‌توانست، هر چند مخفیانه، به شهرها و روستاهای مختلف برود و مردم را برای قیام تهییج و ترغیب کند.
او برای جلوگیری از تخاصم مخالفان، در ظاهر، هدف خود را نجات اخروی مردم اعلام می‌کرد. شیخ حسن جوری یک سیاست‌مدار بود. او در مواجهه با حکومت، همواره خود را مرد تفاهم و همکاری نشان می‌داد. همچنانکه در ابتدا از مقیام مردم بیهق (سبزوار کنونی) که نسبتاً گسترده و رهبری آن به عهده فئودال‌های کوچک بود، پشتیبانی نکرد. قیام مردم سبزوار و قیام‌های پراکنده سراسر نقاط ایران نشان می‌دهد که مبارزه برای رهایی از فقر و ستم در سطحی بسیار گسترده جریان داشته و به قیام شیخ و طرفدارانش محدود نبوده است.
کتاب «با ماکیاولی در آوردگاه تاریخ» تالیف سیامک موسیوند با ۴۷۴ صفحه، شمارگان ۳۰۰ نسخه و بهای ۳۸۵ هزار تومان از سوی نشر اندیشمند به بازار کتاب آمد.
