چطور می‌توان مهریه را کاهش داد؟

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ مهریه یکی از حقوق زنان در ازدواج است؛ مطابق رسم و آیین در هنگام ازدواج، مهریه‌ای برای زوجه تعیین می‌گردد که بر عهده مرد است و زوج ملزم به پرداخت آن است. حال این سوال مطرح می‌شود که آیا می‌توان میزان مهریه را تغییر داد و آن را کم و زیاد کرد؟ ممکن است همه افراد این‌گونه تصور کنند که به دلیل این‌که مهریه به صورت توافقی تعیین شده است، پس از ازدواج هم این شرایط حاکم است و می‌توان با توافق طرفین آن را تغییر داد. با مراجعه به سای‌های حقوقی مختلف مانند وکیل جو (vakiljoo.com) می‌توانید پاسخ چنین سوالاتی را به دست آورید. در ادامه این مقاله به بررسی مبحث مهریه می‌پردازیم؛ با ما همراه باشید.

چرا مهریه باید کاهش یابد؟ بررسی دلایل قانونی و اجتماعی

در هر کشور و سرزمینی، قوانین مشخصی برای ازدواج وجود دارد و کشور ما هم از این قاعده مستثنی نیست. یکی از سنت‌های ازدواج در ایران، تعیین مهریه برای زوجه است؛ مهریه می‌تواند به صورت پول، طلا، سکه، املاک و یا هر چیزی که قابلیت تبدیل به وجه رایج مملکت را داشته باشد، تعیین شود. از منظر فقهی و اسلامی هم به موضوع مهریه پرداخته شده است و قرآن نیز به پرداخت مهریه به عنوان هدیه برای ایجاد محبت میان زوجین تاکید کرده است.

امروزه مشاهده می‌شود که اختلافات زیادی میان زوجین ایجاد شده که به سبب آن‌ها، آمار طلاق افزایش یافته است. این موضوع سبب بالا رفتن آمار محکومان پرداخت مهریه گردیده است؛ چه بسا موارد بسیاری که حتی خود موضوع مهریه و مبلغ آن سبب ایجاد اختلاف گردیده است. در همین راستا، لازم است که امکان کاهش مهریه برای از بین بردن این مشکلات فراهم گردد.

در حوزه اختلافات میان زوجین، باید افراد دست‌اندرکار، تلاش کنند تا صلح و آشتی میان زوجین برقرار شود و اختلافات میان آن‌ها کاهش یابد. کاهش مهریه می‌تواند تاثیر چشم‌گیری در کم شدن اختلافات و پرونده‌های طلاق و مهریه شود. در درصد بالایی از دعاوی مهریه، مبحث طلاق مطرح است که سبب بروز مشکلات فرزندان در آینده می‌شود؛ پس لازم است که شرایط لازم برای کاهش مهریه، فراهم شود.

آیا می‌توان بعد از عقد مهریه را کاهش یا افزایش دهیم؟

این احتمال وجود دارد که بعد از عقد، زوجین بنا به دلایل گوناگون تصمیم به افزایش یا کاهش مهریه بگیرند. حال باید این موضوع مورد بررسی قرار بگیرد که آیا احتمال تغییر مهریه پس از عقد نکاح وجود دارد؟ اساس مهریه، آن‌چه که در عقدنامه قید شده است، می‌باشد؛ بنابراین، تغییر مهریه به غیر از آن‌چه در عقدنامه نگاشته شده، منع قانونی دارد. بر اساس رای دیوان عدالت اداری افزایش یا کاهش مهریه توسط دفاتر اسناد رسمی در سند ازدواج، ممنوع است.

 باید بگوییم، زوجین از طریق مراجعه به دفاتر اسناد رسمی و یا سایر ارگان‌های مربوطه، امکان تغییر مهریه وجود ندارد و تغییر مهریه، چه افزایش و چه کاهش آن در عقدنامه امکان‌پذیر نیست. اما این موضوع بدان معنی نیست که امکان تغییر مهریه به هیچ‌وجه، امکان‌پذیر نخواهد بود. از طریق روش‌های قانونی که در ادامه این مقاله به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت، می‌توان تحولاتی را در مهریه ایجاد نمود.

بهترین روش‌ها و نکات حقوقی برای کم کردن مهریه

همان طور که گفته شد، زوجین نمی‌توانند برای کاهش مهریه به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند؛ در واقع، تغییر مهریه از طریق تغییر در سند ازدواج ممکن نیست. افرادی که قصد کاهش مهریه را دارند باید از طریق روش‌های دیگر به این هدف خود برسند. برای این منظور، لازم است که زوجین به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند و در غالب یک سند رسمی خارج از سند ازدواج، اقدام به تغییر مهریه نمایند.

به عبارت دیگر، زوجه می‌تواند طی یک سند رسمی، تمام یا قسمتی از مهریه خود را به همسر خویش ببخشد. در این شرایط، زوج از پرداخت مهریه مبرا گردیده و این موضوع از عهده وی برداشته خواهد شد؛ اما، میزان مهریه در سند ازدواج، تغییر نمی‌کند. به منظور کاهش مهریه، زوجه باید به نحوی، از مطالبه مهریه خود صرف نظر کند. لازم به ذکر است که این موضوع باید به صورت رسمی ثبت گردد و پس از این‌که زوجه مهریه خود را ببخشد، دیگر قادر به دریافت مهریه نخواهد بود. پس از این امر، زن به هیچ عنوان نمی‌تواند از تصمیم خود منصرف شده و مدعی دریافت مهریه خود باشد.

در حالتی دیگر، زوج می‌تواند قسمتی از مهریه را پرداخت کند و آن را به صورت یک سند رسمی و قانونی تنظیم نماید. در این سند قید می‌شود که این پرداخت در قبال مهریه زوجه بوده است. طی این شرایط، مهریه عقدنامه کاهش می‌یابد و در واقع بخشی از آن پرداخت گردیده است.

آیا امکان کاهش مهریه با توافق طرفین امکان‌پذیر است؟

ممکن است این تصور عامیانه در بین مردم وجود داشته باشد که به دلیل توافقی بودن مهریه، امکان تغییر دادن آن به صورت توافقی وجود دارد. بدین معنی که اگر زن و شوهر هر دو با تغییر مهریه موافق باشند، می‌توانند به سادگی مهریه را تغییر دهند. باید بدانیم که زوجین تا قبل از عقد، می‌توانند نسبت به میزان مهریه توافق نمایند و هر مهریه‌ای را که در چارچوب قانون تعریف شده باشد، به عنوان مهریه مشخص کنند. پس از جاری شدن خطبه عقد و تنظیم سند ازدواج، توافق طرفین نمی‌تواند به تغییر مهریه کمک کند.

مطابق قوانین، امکان تغییر مهریه‌ ثبت شده در سند ازدواج، وجود ندارد و باید از طریق تنظیم سند جداگانه‌ای چنین مواردی ثبت گردد. این موضوع در صورت توافق طرفین هم صدق می‌کند؛ به عبارت دیگر، تنظیم اسناد جدید برای افزایش یا کاهش مهریه باید با توافق طرفین انجام شود؛ اما این توافق نمی‌تواند سبب تغییر در سند ازدواج و موارد ذکر شده در آن گردد.

نکات حقوقی مهم برای زنان و مردان در خصوص راه‌های قانونی کاهش مهریه

نکته‌ای که در خصوص کاهش مهریه وجود دارد، این است که این موضوع باید مورد توافق و رضایت هر دو طرف باشد. از طرف دیگر، در صورتی که دفترخانه‌ای اقدام به تنظیم سندی مبنی بر کاهش مهریه نماید، این سند باطل بوده و قابل استناد نیست. طرفین قرارداد یعنی زن و شوهر، باید در صحت کامل عقل قرار داشته باشند و با رضایت کامل، اسناد را مضا کنند. زوجه باید بداند که پس از امضای سند، راه برگشتی ندارد و نمی‌تواند از تصمیم خود منصرف شود.

کاهش مهریه به صورت لفظی و شفاهی، ارزش قانونی ندارد و حتما این موضوع باید در قالب یک سند رسمی، تنظیم شود. حتما قبل از اقدام به تغییر مهریه، با یک وکیل حاذق و ماهر مشورت نمایید تا با در نظر گرفتن شرایط قانونی، بهترین تصمیم را اتخاذ نمایید. وکلا به دلیل تجربه و دانش حقوقی که دارند، قادر هستند بهترین راه‌حل‌ها را یافته و به موکلین خود مشاوره حقوقی ارائه نمایند.

مراحل و مدارک مورد نیاز برای کاهش مهریه

برای انجام هر گونه اقدام قانونی، لازم است که مدارک و مستندات لازم را در اختیار داشته و بر اساس آن‌ها اقدام نمود. اولین مدرک موردنیاز برای کاهش مهریه، مدارک هویتی زوج و زوجه است که هویت آن‌ها را به اثبات می‌رساند. سند ازدواج و عقدنامه هم جزو مدارک لازم برای کاهش مهریه است؛ زیرا، باید مدارک لازم برای مشخص شدن مهریه که همان سند ازدواج است در دسترس باشد تا تعیین شود چه بخشی از مهریه قرار است بخشیده و یا پرداخت شود.

زوجین باید با در دست داشتن این مدارک به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه نموده و درخواست خود را مبنی بر کاهش مهریه ارائه نمایند. اسناد مورد نیاز توسط دفترخانه تنظیم شده و توسط زوجین به امضا خواهد رسید. سپس لازم است که سند تنظیم شده به دفترخانه‌ای که عقد نکاح در آن انجام شده است، ارسال شود تا بخشش تعیین شده در قسمت ملاحظات قید شود و در هنگام نیاز مورد استفاده قرار بگیرد.

آیا امکان کاهش مهریه در دادگاه وجود دارد؟

طبق موارد گفته شده، جهت کاهش مهریه باید به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه شود تا اسناد لازم تنظیم گردد. این موضوع در حیطه اختیارات دادگاه نیست؛ مگر در شرایطی که برای طلاق و یا دریافت مهریه، دادخواست قضایی تنظیم شده باشد که در این صورت بخشش باید در دادگاه صورت بپذیرد تا پرونده مختومه گردد. در شرایطی هم که مرد توانایی مالی برای پرداخت مهریه را نداشته باشد، موضوع کاهش مهریه و تقسیط آن باید از طریق دادگاه مورد بررسی و پیگیری قرار بگیرد.

در برخی از موارد مشاهده می‌شود که زوجه محل زندگی خود با همسر را ترک نموده است؛ در صورتی که زوج بتواند ترک زندگی توسط زوجه را به اثبات برساند، می‌تواند از دادگاه، درخواست تخفیف و یا تعویق در پرداخت مهریه را داشته باشد. غیر از موارد ذکر شده، برای کاهش مهریه نیازی به مراجعه به دادگاه نیست و از این طریق نمی‌توان برای این منظور اقدام نمود.

چگونه از روش‌های قانونی برای کاهش مهریه استفاده کنیم؟

ساده‌ترین راه برای کاهش مهریه، توافق طرفین و اعلام رضایت زن و شوهر نسبت به تعدیل مهریه است. طی این روش، طرفین قرارداد یعنی زوج و زوجه نسبت به میزان کاهش مهریه توافق نموده و صورتجلسه توافق‌نامه را تنظیم و به امضا می‌رسانند. مراجعه به دادگاه و ثبت درخواست مربوطه هم می‌تواند به کاهش مهریه منجر شود؛ به این صورت که با ثبت درخواست مهریه، از زوجه خواسته می‌شود که نسبت به پرداخت مهریه اقدام نماید. در این حالت، زوجه می‌تواند تمام یا بخشی از مهریه خود را بخشیده و یا آن را در ازای پذیرش برخی از درخواست‌های خود، ببخشد.

مراجعه به دفتر اسناد رسمی نیز راه دیگری برای کاهش مهریه است که نیازمند تنظیم سند رسمی است. درخواست اعسار و عدم توانایی مالی زوج از راه‌های دیگری است که می‌تواند منجر به کاهش مهریه شود. در این روش، در صورت بالا بودن مهریه و بیشتر بودن از 110 سکه، مهریه قابل پرداخت همان 110 سکه خواهد بود. در صورت اثبات عدم توانایی مالی مرد، این مبلغ نیز تقسیط شده و به صورت اقساطی پرداخت می‌شود.

کلام آخر

یکی از حقوق زنان در زندگی مشترک، مهریه است که به صورت عندالمطالبه است و مرد موظف به پرداخت آن است. در برخی موارد، ممکن است که زوجین تصمیم بگیرند میزان مهریه را افزایش یا کاهش دهند. تغییر مهریه در سند ازدواج مطابق قانون، ممنوعیت دارد و این موضوع امکان‌پذیر نیست. در همین راستا، افرادی که قصد کاهش مهریه را دارند باید از طریق روش‌های دیگری عمل نمایند؛ یکی از این راه‌ها، تنظیم سندی مبنی بر بخشش کل یا بخشی از مهریه است.

درخواست عدم توانایی مالی برای پرداخت مهریه هم راه دیگری برای کاهش مهریه است. در حالتی دیگر، زوجه می‌تواند بخشی از مهریه را پرداخت کند و بدین صورت میزان آن را کاهش دهد. کاهش مهریه از طریق مراجعه به دادگاه امکان‌پذیر نیست مگر این‌که دادخواستی مبنی بر این موضوع ارائه شده باشد که نیازمند پیگیری از طریق دادگاه باشد. سایت‌های حقوقی معتبر از جمله وکیل جو (vakiljoo.com)، می‌تواند راهنمای شما در خصوص موارد حقوقی باشد.