به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران؛ در پی بروز ناآرامیهای داخلی در کشور و نقش آفرینی فعال سرویسهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و آمریکا در تبدیل اعتراضات معیشتی بازاریان به اغتشاشات و خرابکاریهای گسترده در سطح ملی طی روزهای اخیر، کشور در وضعیت تهدید امنیتی قرار گرفت، در همین راستا، برخی محدودیتهای موقت بر دسترسی به اینترنت و سرویس پیامک اعمال شد. این اقدام با تصمیم مراجع ذیصلاح و بهمنظور حفاظت از امنیت ملی و شناسایی و خنثی سازی هستههای بحران آفرین تروریستی در شرایط بحرانی صورت گرفته است.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در واکنش به تصمیم اتخاذ شده و در پی تماسهای مکرر رسانهها، مردم و کسبوکارها با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در خصوص اختلالات پیش آمده در زیرساختهای ارتباطی و خدماتی و بروز برخی مشکلات برای مردم، ضمن پیگیری مجدانه برقرار ارتباطات و ازسرگیری خدمات ارتباطی، اعلام کرد که «تصمیمگیری راجع به قطعیهای مذکور توسط مراجع امنیتی ذیصلاح و شرایط پیشآمده کشور اخذ شده و این وزارتخانه مجدانه درحال پیگیری برقراری ارتباطات و ازسرگیری خدمات مذکور است.»
به زعم بسیاری از کارشناسان این اقدام در نگاه نخست شاید صرفاً بهعنوان یک تصمیم فنی یا ارتباطاتی تلقی شود اما در حقیقت، در بطن خود واجد منطقی راهبردی و امنیتی عمیقی است؛ زیرا بر اساس بررسیهای صورت گرفته، هستههای تروریستی مورد حمایت دشمن صهیونیست از بسترهای ارتباطی برای پیشبرد عملیات روانی و هماهنگی اغتشاشات بهره میبردند. این تصمیم در روزهای نخست با قطع کامل دسترسی به اینترنت و کلیه سرویسهای ارتباطی آغاز شد و در مقطع کنونی امکان دسترسی کاربران به سرویسهای داخلی فراهم است با این حال این محدودیت و زیرساختهای بومی در دسترس، با ضعفها و انتقاداتی رو بروست که توجه بیش از پیش مسئولان را میطلبد.
مهر در این نوشتار کوتاه به بررسی چالشها و الزامات محدودیتهای دسترسی به اینترنت در ایران میپردازد.
اتخاذ تدابیر لازم برای عدم اخلال در ارائه خدمات عمومی
قطع کامل دسترسی به اینترنت و سرویس پیامک در روزهای نخست اعمال محدودیت و حتی در بازه کنونی نیز سبب بروز مشکلات و چالشهایی برای کاربران شده است و دسترسی کاربران به ویژه در روزهای ابتدایی این قطعی به بسیاری از خدمات عمومی از قبیل حملونقل، خرید آنلاین و تراکنشهای بانکی غیرحضوری با مشکل مواجه بود.
در همین راستا، رئیس مرکز شمارهگذاری پلاک راهور فراجا طی اظهاراتی در تاریخ ۲۰ دی ماه اعلام کرد که خدمات شمارهگذاری و تعویض پلاک در سراسر کشور طبق روال عادی ادامه دارد؛ با این حال، متقاضیان برای دریافت نوبت اینترنتی باید به خود مراکز مراجعه کنند. همچنین سامانه مودیان نیز همزمان با قطع دسترسی به اینترنت در روزهای اخیر دچار اختلال شد. این سامانه برای اعلام فروش شرکتها حیاتی است و عدم ارائه اظهارنامه مالیاتی مشکلات بسیاری برای شرکتها به همراه دارد.
در چنین شرایطی، حتی خدماتی چون تاکسیهای اینترنتی نیز با اختلال مواجه شدند و چالشهایی برای مسافران و رانندهها در پی داشت. برخی دادهها در حوزه تراکنشهای مالی نیز بیانگر وجود مشکلاتی در فرایند انتقال بانکی است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، تعداد تراکنشها طی روزهای اخیر کاهش چشمگیری یافته است.
بروز چالشهای ذکر شده در این بخش، بیانگر آن است که با وجود تجربیات پیشین کشور در زمینه کاهش سطح دسترسی به اینترنت در مواقع بروز بحران، همچنان تدابیر لازم جهت تداوم ارائه خدمات بدون مشکل به کاربران در مقاطع مذکور وجود ندارد؛ امری که مستلزم توجه ویژه سیاستگذاران و متولیان حوزه فضای مجازی کشور است.
تقویت زیرساخت و خدمات بومی و شبکه ملی اطلاعات
همچنین حسین دلیریان، سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی طی روزهای اخیر در خصوص محدودیت دسترسیهای مردم در فضای مجازی اعلام کرد: «تلاش ما بر این است که در آرامش مردم اختلال ایجاد نشود. بر همین مبنا از سالیان گذشته شرکتهای دانش بنیان، دانشجویان، بخشهای دولتی و خصوصی تلاش کردند و زیرساختهایی به صورت کاملاً بومی در کشور ما ایجاد نمودند. لذا در حال حاضر این طور نیست که همه دسترسیهای مردم به سکوها و پلتفرمها قطع باشد. در حال حاضر در حوزههای مختلف سکوهای بومی مشغول خدمات دهی هستند و مردم میتوانند از آنها استفاده کنند و تقریباً میتوان گفت که اکثر نیازهای مردم به حوزههای مختلف با این سکوها مرتفع شده و مردم میتوانند از آن استفاده کنند.»
با وجود این اظهارات به نظر میرسد که تلاشهای صورت گرفته در این حوزه پاسخگوی نیاز کاربران نیست و گزارشها درباره اختلالات به وجود آمده برای سرویسهای بومی در وضعیت موجود سبب بروز مشکلاتی برای کاربران شده است؛ امری که بیانگر نیاز مبرم کشور به تقویت زیرساخت داخلی، سرویسهای بومی همچون موتور جستوجو و پیامرسان و در نگاهی کلی، شبکه ملی اطلاعات است.
تعیین سطح دسترسی قاعدهمند و پایدار
محمد علمیه، کارشناس زیرساخت و فضای مجازی نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر در روز ۲۲ دی ماه، اظهار داشت که باز کردن اینترنت بینالملل حمله به زیرساختهای حیاتی و اقتصادی کشور را در وضعیت فعلی فراهم میکند.
وی همچنین افزود: «گزارشهای ما حاکی از آن است که دشمن برای ایجاد نارضایتی عمومی، حمله به زیرساختهای بانکی و اقتصادی را در دستور کار قرار داده است.»
با عنایت به دیدگاه مطرح شده از سوی این کارشناس و سایر متخصصان حوزه فضای مجازی، میتوان نتیجه گرفت که حتی با رفع موقت مخاطرات و کاهش محدودیتها نیز برخی چالشهای امنیتی در این بستر همچنان پابرجا خواهند بود و همین امر، ضرورت اتخاذ تدابیر لازم از سوی سیاستگذاران، جهت تعیین قواعد دسترسی به اینترنت و فعالیت در این بستر را بیش از پیش برجسته میسازد.
از سوی دیگر، وضعیت نشر محتوای محرک خشونت و افراط گرایی در بستر رسانههای اجتماعی خارجی در روزهای منتهی به اعمال محدودیتها، بیانگر آن بود که بسیاری از رسانههای اجتماعی و پیامرسانهای خارجی همچون تلگرام و اینستاگرام دارای استاندارد دوگانه بوده و حتی ناقض سیاستهای محتوایی اعلامی از سوی این پلتفرمها است. بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که رفع بیقاعده همه محدودیتهای اعمال شده، بدون در نظر گرفتن الزامات سیاستی و مذاکرات دقیق و الزام آور برای پلتفرمهای خارجی به نوعی منجر به تداوم تهدیدات مذکور خواهد شد.
در نهایت و با عنایت به وضعیت موجود در محدودیتهای اعمال شده اخیر برای اتصال به اینترنت، میتوان نتیجه گرفت که بازگشت دسترسی به اینترنت و اعمال مجدد محدودیتهای احتمالی در شرایط بروز بحران، نیازمند قواعد مدون و دقیق است. در چنین شرایطی، سیاستگذاران باید با اتخاذ رویکردی شفاف و واحد به این موضوع، اقدام به تدوین قوانین مورد نیاز و تقویت زیرساختهای داخلی در جهت مواجهه مؤثر با مسئله مخاطرات در حکمرانی فضای مجازی کنند.
