به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در حالی که کمتر از یک ماه از اغتشاشات تروریستی ۱۸ و ۱۹ دیماه میگذرد، فضای دانشگاهی کشور با ورود به فصل امتحانات به تدریج به سمت آرامش حرکت کرد. اما دانشگاههای علوم پزشکی همچنان درگیر التهاب و بلاتکلیفیاند؛ وضعیتی که بیش از هر چیز، نگاهها را متوجه عملکرد و تصمیمات وزارت بهداشت کرده است.
دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی کشور در روزها و هفتههای اخیر با مجموعهای از چالشهای فزاینده مواجه بودهاند؛ چالشهایی که مستقیماً از تصمیمات متناقض و ناهماهنگیهای مدیریتی در سطح وزارت بهداشت ناشی میشود. استمرار این وضعیت، برنامهریزی تحصیلی دانشجویان را مختل کرده و فشارهای روانی و حتی مالی قابل توجهی را بر آنان تحمیل کرده است.
تناقض در تصمیمگیری؛ از «حضوری قطعی» تا «غیبت موجه»
یکی از مصادیق روشن این بینظمی، نحوه مواجهه وزارت بهداشت با موضوع امتحانات است. این وزارتخانه ابتدا بهصراحت اعلام کرد که امتحانات بهصورت حضوری و مطابق روال عادی برگزار خواهد شد؛ تصمیمی که بر اساس آن بسیاری از دانشجویان برنامهریزی خود را انجام دادند.
اما در ۹ بهمنماه، بهطور ناگهانی اطلاعیهای صادر شد که بر اساس آن، غیبت دانشجویان در امتحانات موجه تلقی میشود؛ تصمیمی که عملاً نظم آموزشی را برهم زد و به گفته بسیاری از فعالان دانشجویی، یکی از عوامل اصلی تشدید التهاب در دانشگاههای علوم پزشکی و نگرانیهای روانی برای دانشجویان طی روزهای اخیر بوده است که میتواند باعث ایجاد زمینه برای سوءاستفاده ضدانقلاب برای ایجاد ناآرامی شود.
پرسش جدی اینجاست: چگونه تأخیرها و تغییرات غیرقابل توجیه در تصمیمات آموزشی به یک رویه عادی تبدیل شده و چرا هیچ توضیح شفاف، صریح و مسئولانهای درباره چرایی این تصمیمات ارائه نمیشود؟
لازم نیست برای پاسخگویی حضور پیدا کنیم
مسئولین وزارت بهداشت حتی بعد از این اطلاعیه حاضر به پاسخگویی به آن نبودند. واکنش تشکلهای دانشجویی نیز ابعاد تازهای به این ماجرا داده است. در همین چارچوب، انجمن اسلامی دانشجویان ۱۳۴۸ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با انتشار توییتهایی صریح، از عدم حضور و پاسخگویی مسئولان وزارت بهداشت در قبال سیاستهای پرتنش این وزارتخانه انتقاد کرده است.
در این مواضع رسانهای، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به تشدید فضای دوقطبی در دانشگاهها، پیشنهاد داده است که رئیس جمهور در اولین فرصت با حضور در این وزارتخانه، کلیه افرادی را که بهواسطه تصمیمات و کنشهای خود موجب ایجاد التهاب و شکاف در فضای دانشجویی شدهاند، مورد مواخذه و پاسخخواهی مستقیم قرار دهند.
این تشکل دانشجویی همچنین با یادآوری تأکیدهای مکرر مسئولان وزارت بهداشت مبنی بر اینکه «دانشگاه محل گفتوگوست»، اعلام کرده است که در عمل، این شعارها با رفتار مدیریتی وزارتخانه همخوانی ندارد. بنا بر اعلام انجمن اسلامی دانشجویان ۱۳۴۸، پس از تماسهای مکرر با معاونت آموزشی وزارت بهداشت برای مطالبه پاسخگویی درباره سیاستهایی که به ایجاد تنش و دوقطبی میان دانشجویان منجر شده، مسئولان مربوطه صراحتاً اعلام کردهاند که «لازم نیست برای پاسخگویی حضور پیدا کنیم».
همزمانی معنادار با بیانیه میرحسین موسوی؟
نکته قابل تأمل آن است که ۹ بهمنماه، همان روزی است که میرحسین موسوی، از چهرههای شاخص فتنه ۸۸، بیانیهای ضدملی منتشر کرد؛ بیانیهای که در آن، با ادبیاتی همسو با جریان ضدایرانی، خواستار زمین گذاشتن سلاح توسط نیروهای مسلح و تشکیل یک جبهه سیاسی برای دوران موسوم به «گذار» شد.
برخی ناظران و فعالان دانشجویی این پرسش را مطرح میکنند که آیا میان صدور این بیانیه و تغییر ناگهانی تصمیم وزارت بهداشت ارتباطی وجود دارد؟ آیا عناصری در بدنه مدیریتی یا مشورتی این وزارتخانه حضور دارند که بهصورت تعمدی یا غیرمسئولانه، تصمیماتی اتخاذ میکنند که نتیجه آن تشدید بینظمی، التهاب و فراهم شدن بستر سوءاستفاده سیاسی است؟
چهرههای مسئلهدار در کانون حواشی
برخی گزارشها از حضور و نفوذ برخی عناصر مسئلهدار وزارتخانه خبر میدهد که سابقه فعالیت در بحرانهای سیاسی و دانشگاهی کشور را دارند. از جمله میتوان به صادق نیت، مدیرکل حوزه وزارتی و کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت اشاره کرد که گفته میشود در فتنه 1401 فعال بودهاند.
بازداشت مشاور معاون فرهنگی دانشجویی وزارت بهداشت
در این میان، نام عرفان فربد، مشاور معاون فرهنگی دانشجویی وزارت بهداشت، بیش از سایرین مورد توجه قرار گرفته است. فربد که از فعالان ادوار انجمن علوم پزشکی شهید بهشتی با مشی رادیکال معرفی میشود، پیشتر گزینه اصلی تصدی مدیریتکل فرهنگی وزارت بهداشت بوده که بنا بر گزارشها، به دلیل عدم عبور از استعلامات، این انتصاب منتفی شده؛ با این حال همکاری او با وزارتخانه در جایگاه مشاور ادامه یافته است.
گفته میشود فربد نقش فعالی در شبکهسازی میان دانشجویان مسئلهدار و معاند در دانشگاههای علوم پزشکی داشته و پیگیر تشکیل اتحادیهای برای تشکلهای اصلاحطلب نیز بوده است. مداخلات او در جلسات دانشجویی مسئولان دولتی، از جمله جلسه وزیر بهداشت با تشکلها، و همچنین نقشآفرینی در جهتدهی به سخنرانی تند برخی دانشجویان علوم پزشکی در مراسم ۱۶ آذر سال گذشته دانشگاه شریف در حضور رئیسجمهور، حواشی متعددی ایجاد کرده است.
اهمیت نقش عرفان فربد زمانی پررنگتر میشود که عملکرد و حواشی پیرامون او در بستر زمانی وقایع اخیر مورد بررسی قرار گیرد. اغتشاشات ۱۸ و ۱۹ دیماه، نقطه عطفی در تلاش جریانهای معاند برای بازگرداندن التهاب به فضای عمومی و دانشگاهی کشور بود؛ تلاشی که پس از فروکش نسبی ناآرامیها در بسیاری از دانشگاهها، بهطور معناداری در برخی دانشگاههای علوم پزشکی ادامه یافت.
این میان، گزارشها حاکی از آن است که شبکه ارتباطی فعال در میان برخی دانشجویان مسئلهدار دانشگاههای علوم پزشکی، همزمان با این وقایع فعالتر شده و صدور بیانیهها، تجمعات پراکنده و ایجاد فضای روانی ملتهب، در مقاطعی تشدید شده است. منتقدان عملکرد وزارت بهداشت، این پرسش را مطرح میکنند که آیا این استمرار التهاب، صرفاً محصول شرایط عمومی کشور است یا نتیجه کنشگری سازمانیافته برخی عناصر فعال در بدنه فرهنگی و مشورتی وزارتخانه؟
بر اساس گزارشها، وی در اغتشاشات ۱۸ و ۱۹ دیماه حضور داشته، بازداشت شده و همچنان در بازداشت بهسر میبرد؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره نحوه بهکارگیری و نظارت بر مشاوران فرهنگی وزارت بهداشت ایجاد میکند.
انتصاب بازداشتیهای ۸۸ در وزارت بهداشت
یکی از موارد جالب توجه دیگر انتصاب مریم عباسی نژاد از بازداشتی های سال ۸۸ و لیدر اغتشاشات دانشگاه تهران بعنوان مشاور امور زنان و خانواده وزیر بوده است. گزارشها از انتصاب افرادی با سابقه سیاسی مشخص و پرحاشیه در سالهای گذشته حکایت دارد. این در حالی است که انتظار میرود در پستهای مرتبط با سلامت، صلاحیت حرفهای و تخصصی اولویت اصلی باشد تا وحدت و اعتماد درون بدنه درمانی تقویت شود.
بیثباتی و تناقض در تصمیمگیریهای این وزارتخانه، صرفاً یک خطای مقطعی یا سوءتفاهم اداری نیست، بلکه بهگفته برخی کارشناسان، ریشه در ضعف جدی نظارت و بحران مدیریت در سطوح مختلف وزارت بهداشت دارد؛ بحرانی که آثار آن از ستاد وزارتخانه تا دانشگاههای علوم پزشکی قابل مشاهده است. نمونهای از این وضعیت، حواشی و پروندههای مربوط به مدیریت دانشگاه علوم پزشکی ایران است.
بر اساس شهادت حاضران، در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه، رئیس یکی از مراکز آموزشی–درمانی این دانشگاه در فضای اورژانس اظهاراتی صریح و ساختارشکنانه علیه نظام جمهوری اسلامی مطرح کرده است.
علاوه بر این، عملکرد نادر توکلی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران که شامل تخلفات سنگین مالی است نیز یکی دیگر از مصادیق وضعیت نابسامان و آشفته وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
