به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ امروز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، برابر با اول ذیالحجه ۱۴۴۷ و ۱۸ می ۲۰۲۶، سالروز ازدواج فرخنده حضرت علی بن ابیطالب(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) است.
این روز که در تقویم رسمی ایران به نام «روز ازدواج» نامگذاری شده، هر سال فرصتی برای یادآوری ارزشهای اصیل ازدواج در فرهنگ اسلامی-ایرانی است؛ ازدواجی که در آن سادهزیستی، احترام متقابل و محبت، جای تشریفات سنگین و توقعات بیجا را گرفته بود.
پیوندی که به امر الهی رقم خورد
روایت است که پس از درخواست دیگران برای ازدواج با حضرت فاطمه(س)، پیامبر اکرم(ص) منتظر وحی الهی بود. تا آنکه جبرئیل فرود آمد و گفت: «خداوند فرموده است که اگر علی را برای فاطمه نیافریده بودم، از آدم ابوالبشر تا روز قیامت، شوهر و همسری همتراز فاطمه پیدا نمیشد».
هنگامی که حضرت علی(ع) برای خواستگاری آمد، پیامبر(ص) که خود او را از کودکی بزرگ کرده بود، با روی گشاده از او استقبال کرد و فرمود: «میبینم برای حاجتی اینجا آمدهای. خواستهات را بر زبان آور که پیش من پذیرفته است».
بدینترتیب، این ازدواج مبارک در اول ذیالحجه سال دوم هجری، با مهریهای ساده و آسان رقم خورد.
مهریه آسمانی؛ از زره تا شفاعت
مهریه حضرت زهرا(س) در روایات مختلف بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ درهم ذکر شده است. بر اساس نقلهای تاریخی، حضرت علی(ع) زره خود را به قیمت ۴۸۰ یا ۵۰۰ درهم فروخت و آن را به عنوان مهریه به پیامبر(ص) تقدیم کرد.
پیامبر(ص) بخشی از آن پول را برای خرید عطر به بلال داد و باقیمانده را در اختیار عمار یاسر و دیگر یاران قرار داد تا لوازم اولیه منزل را برای زندگی مشترک دخترش فراهم کنند.
اما آنچه این ازدواج را از سایر ازدواجها متمایز میکند، مهریه معنوی حضرت فاطمه(س) است. در روایتی نقل شده که حضرت زهرا(س) از پدرش خواست تا از خدا بخواهد مهریهاش را شفاعت گناهکاران امت قرار دهد. این درخواست مستجاب شد.
ازدواج حضرت علی(ع) و فاطمه(س) برای همیشه تاریخ به عنوان الگویی از یک زندگی ساده، متواضعانه و سرشار از محبت و مودت مطرح بوده است.
سادهزیستی؛ درسی که امروز فراموش شده است
امروزه، آمارها از بحران ازدواج در ایران حکایت دارد. بر اساس آمارهای ثبت احوال، نسبت طلاق به ازدواج در سال ۱۴۰۲ به ۴۱ درصد رسیده که بالاترین رقم در تاریخ ثبتشده از سال ۱۳۴۴ است. تجملگرایی، چشمهمچشمی و توقعات بیجای مالی از عوامل اصلی کاهش ازدواج و افزایش طلاق به شمار میروند.
در مقابل، سیره عملی حضرت علی(ع) و فاطمه(س) چیز دیگری را نشان میدهد. آن بزرگواران با حداقل امکانات زندگی را شروع کردند و با قناعت و رضایت، گرم و صمیمی در کنار هم ماندند. حدیث پیامبر(ص) که فرمود «أَیْسَرُ النِّکَاحِ أَکْثَرُهُ بَرَکَةً» (سادهترین ازدواجها پربرکتترین آنهاست)، همواره به عنوان یکی از مهمترین اصول ازدواج موفق مطرح بوده است.
محبت و انصاف؛ دو رکن یک زندگی پایدار
در زندگی مشترک، «محبت» به عنوان هسته مرکزی یک زندگی موفق شناخته میشود. خداوند در قرآن میفرماید: «وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً»؛ یعنی میان شما محبت و مهربانی قرار دادیم. وقتی محبت واقعی جای خود را باز میکند، بسیاری از مشکلات قابل حل خواهد بود.
«انصاف» نیز رکن دیگری از زندگی پایدار است. انصاف یعنی اینکه هر یک از زوجین خود را جای همسر خود بگذارد. مرد انصاف داشته باشد و سختی کار زن در خانه را ببیند؛ زن انصاف داشته باشد و فشار کاری مرد را درک کند. قبل از اینکه هرکس حقی را برای خود بخواهد، باید ببیند آیا آن حق را برای همسر خود نیز قائل است یا نه.
حمایتهای قانونی از ازدواج
دولت نیز تلاش میکند با ارائه تسهیلات، جوانان را برای ازدواج تشویق کند. بر اساس آخرین مصوبات، مبلغ وام ازدواج برای هر نفر بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان تعیین شده و متقاضیان میتوانند از طریق سامانه مربوطه ثبتنام کنند.
همچنین گزینه جدید «کارت رفاهی ازدواج» برای زوجهایی که تمایل داشته باشند، میتوانند به جای دریافت وام نقدی، تسهیلات خود را در قالب کارت اعتباری قرضالحسنه برای خرید کالاهای ضروری زندگی از فروشگاههای طرف قرارداد دریافت کنند. این طرح با هدف کاهش صف وام نقدی و حمایت از تولید داخلی طراحی شده است.
لزوم آموزشهای پیش از ازدواج
نهادهای مشاوره و داوری پیش از ازدواج میتوانند با بازطراحی بر اساس استانداردهای روز روانشناسی و حقوقی، نقش مؤثری در تحکیم خانواده ایفا کنند. بسیاری از جوانان هنگام ازدواج از تبعات حقوقی تعهدات مالی و غیرمالی آگاهی کافی ندارند؛ بنابراین آموزشهای پیش از ازدواج با پشتوانه قانونی میتواند مؤثر واقع شود.
تشکیل «شعب تخصصی خانواده» با حضور مددکاران اجتماعی و روانشناسان، میتواند از اطاله دادرسی در دعاوی مربوط به نفقه و حضانت جلوگیری کند که نه تنها کمکی به خانواده نمیکند، بلکه آسیبهای روحی و اقتصادی جبرانناپذیری به اعضای آن وارد میآورد.
امروز؛ جشن ازدواج در میادین پایتخت
امسال نیز همزمان با ۲۸ اردیبهشت، برنامههای متنوعی در سطح کشور برای ترویج سنت حسنه ازدواج ساده برگزار میشود. در تهران، از برگزاری مراسم خطبه عقد و جشن ازدواج در تمام میادین اصلی پایتخت در شب ۲۸ اردیبهشت خبر میرسد.
استفاده از جیپهای نظامی به عنوان ماشین عروس، نمادی از پیوند معنویت، ایثار و زندگی ساده اسلامی معرفی شده است. هدف اصلی این اقدام، فرهنگسازی برای کاهش هزینههای مراسم ازدواج و بازگشت به سبک زندگی اصیل ایرانی-اسلامی است.
سخن آخر
روز ازدواج، یادآور این حقیقت است که میتوان زندگی را ساده، سرشار از محبت و با یاد خدا ساخت. زندگی را آسان بگیرید، از همسرتان توقع بیجا نداشته باشید. گاهی خودِ توقعهای بالا، زندگی را تلخ میکند. پیامبر(ص) فرمودند: سادهترین ازدواجها پربرکتترین آنهاست. پس هم در شروع زندگی و هم در ادامه راه، آسانگیری را سرلوحه کار خود قرار دهید.
به امید روزی که بار دیگر، سادهزیستی و مهرورزی، جای تجمل و سختگیری را در زندگی مشترک جوانان این سرزمین بگیرد و الگوی ازدواج حضرت علی(ع) و فاطمه(س) الهامبخش نسل امروز باشد.
