به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در پی انتشار پیام صریح و مشروط رهبر معظم انقلاب درباره تفاهمنامه ایران و آمریکا، که با عبارت کلیدی «بنده علیالاصول، نظر دیگری داشتم» و تأکید بر «انتظار برای تحقق شروط» همراه بود، فرصتی مغتنم برای تبیین ابعاد این موضعگیری راهبردی فراهم شد. به همین مناسبت، گفتگویی اختصاصی با سعید جلیلی، نماینده مدیران مسئول نشریات دانشگاهی و عضو سابق شورای مرکزی ناظر بر نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ترتیب دادهایم تا از نگاه ایشان، مفاد این پیام، دلالتهای «اذن مشروط»، مرزهای زیادهخواهی دشمن و مسئولیتهای ناشی از این تعهد تاریخی را در فضای دانشگاهی و نخبگانی کشور بررسی کنیم.
۱- در شرایط فعلی، نقش جریان دانشجویی در قبال تفاهمنامه ایران و آمریکا چیست و چه مطالبات مشخصی باید از دولت در زمینه حفظ منافع ملی، صیانت از گفتمان مقاومت و پاسخگویی نسبت به نتایج این توافق مطرح شود؟
جلیلی: آنچه باید در اولویت مطالبهگری قرار گیرد، عدم منتظر نشستن و چشم داشتن به دست بیگانه برای پرداخت غرامت یا جبران خسارت است، البته که وظیفه دشمن متجاوز جبران ضرر و اجرای عدالت است اما حق ستاندنی است و همانگونه که رهبر انقلاب در پیامهای قبلی خود تعیین تکلیف فرمودند، باید غرامت و خسارت را خودمان از دارایی و امکانات موجود طرف مقابل استخراج کنیم و از همین لحظه برای بازسازی کشور شروع به اقدام کنیم وگرنه اینکه برای سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری و این قبیل مواردی که گفته میشود در مفاد تفاهمنامه آمده بنشینیم، اتلاف وقت و هزینه است.
دانشجویان جهادگر در همین نبرد رمضان با خودشان نگفتند که "چون دشمن ضربه زد باز هم اگر بسازیم میآید و میزند، پس رها کنیم" بلکه ایستادند و ساختند. روایت حقیقت و روشنگری در کنار نقش آفرینی عملی و میدانی، وظیفه دانشگاهیان است. همانطور که دانشجویان زیر بمباران پیشقدم امدادگری و بازسازی مناطق تخریبشده بودند و اولین قشری شدند که در محل جنایات حاضر شده و با انگیزه و انرژی جوانی و نخبگانی در قالب گروههای جهادی دست به آبادگری و بازسازی زدند.
جریان دانشجویی، دانشگاهی و قشر نخبگانی در نبرد اخیر و جنگ وجودی جاری سهم بسزایی در قدرتآفرینی کشور ایفا کرد و هم در حین نبرد رمضان و هم پیش از آن مورد هجوم واقع شدند که یک روز با ایجاد آشوب و تشویش محیط علم بود و یک روز با بمباران، لذا باید متوجه نقش حیاتی و سرنوشتساز خود باشد که اگر مهم نبود ۳۰ نقطه دانشگاهی کشور بمباران نمیشد و بیش از ۱۰۰ استاد و دانشجو هدف حملات ناجوانمردانه قرار نمیگرفتند. پس توجه دانشگاه و اولویت جریان دانشجویی باید در ابتدا متوجه داخل دانشگاه شود و بازسازی توانمندیهای علمی را در زنجیره اقتدارآفرین داخلی در بخش صنعتی و دفاعی مورد تأکید قرار دهد.
۲-رهبر انقلاب در پیام خود ضمن اشاره به داشتن «نظر دیگر»، در نهایت با تکیه بر تعهد و پذیرش مسئولیت از سوی رئیسجمهور، اجازه این تفاهمنامه را صادر کردند؛ این رویکرد را در سپهر سیاسی ایران چگونه تحلیل میکنید؟
جلیلی: نظر دیگر، یعنی زنده بودن تضارب آرا، پویایی گفتمانی و جریان فکری فعالی که حول محور منافع ملی در حرکت است و اگر دیگاه متفاوتی باشد به روشنی بیان میشود اما انتقادات به اختلافات تبدیل نمیشود.
رهبری با بهترین بیان و کلام ممکن باری دیگر اساس جمهوری اسلامی و ساختار مردمی آن را با تأکید بر حاکمیت قانون در نظام تصمیمگیری به نمایش گذاشتند، ساختاری که در آن ریاست جمهوری و شورای عالی امنیت ملی مانند دیگر مسئولان کشور نقشی واضح و اختیاراتی روشن دارد. رهبر کشور هم ضمن ابراز نکات و دیگاه روشنگر خود که تعیینکننده سیاستهای کلی و ریلگذاری کلان حرکت کشور است، تصمیمات مسئولان را تأیید اما تبعات اتخاذ آن را متوجه سیاستگذاران میدانند، ایشان جایگاه ولی فقیه را به عنوان خادم ملت و در کنار مردم دانسته تمام این مجموعه واحد را "ما" خطاب میکنند. مجموعهای که ناظر، مطالبهگر و همراه با بدنه سیاستگذاران و تصمیمگیران کشور هم آنها را دنبال و حمایت کرده و هم جایی که لازم باشد به صراحت نقطه نظرات خود را بیان کرده و حدود را مشخص میکند.
رهبر انقلاب تصریح کردند که «مذاکرات حضوری به معنی پذیرش نظر دشمن نیست»؛ این عبارت را چگونه باید در فضای فعلی تفسیر کرد و چه پیام روشنی برای تیم مذاکرهکننده دارد؟
جلیلی: مذاکرات حضوری نباید تمرکز و چشمهای ما را مجذوب خودش کند و به مذاکره برای مذاکره تبدیل شود. باید مراقبت کرد که هدف طرف مقابل از مذاکرات نمایش ژست ابرقدرتی به دنیا، خرید زمان و مدیریت نوسان بازرها نباشد تا هر وقت دیگر به میز مذاکره نیاز نداشتند، بدون هیچ هزینهای آن را رها کنند. اگر نگاه ما به توافق، تنفس باشد، از هر لحظه این فرصت برای تقویت مؤلفههای قدرت در داخل کشور و بازتعریف مناسبات منطقهای خودمان با کشورهای همسایه استفاده خواهیم کرد تا در نهایت آقایی و اثرگذاری خودمان را بر بازار منطقه و مسیرهای ترابری کالا و انرژی تثبیت کنیم و سپس در مذاکرت ثمره آن را بچینیم و نه بالعکس که اول مذاکره کنیم و انتظار سرمایهگذاری در قبال دادن امتیازات مختلف داشته باشیم، چراکه به فرموده رهبر شهید باج دادن هم مشکل ما با آمریکا را حل نمیکند و راهکار اصلی قوی شدن است.
۴-رهبر انقلاب در بخشی از پیام، خود را در کنار مردم و در مقام «منتظر تحقق شروط» قرار میدهند؛ وقتی تأکید میشود که «منتظر تحقق شروط خواهیم بود»، به نظر شما این انتظار باید چگونه در سطح جامعه، کف خیابان و بهویژه نخبگان و دانشجویان پیگیری و مطالبهگری شود؟
جلیلی: مقصود از انتظار در کلام رهبری انفعال و بست نشستن نیست، اتفاقا رهبری آنجایی که شعار سال را اقتصاد مقاومتی در سایه امنیت و اتحاد ملی تعیین کردند، نقش هر فرد و هر شهروندی را مشخص فرمودند. تحقق شروط ایران تابع تقویت توانمندی ماست، هنگامی که ما بتوانیم کارتهای بازی بیشتری در دست تیم مذاکرهکننده قرار دهیم. یعنی با انسجام ملی شروع به بازسازی کشور کرده و مسیرهای مختلف خنثی کردن تحریم و محاصره را هم کشف و هم مطالبه کنیم. گاهی از یک صرفهجویی ساده در مصرف انرژی ممکن است این نقشآفرینی شروع شود تا دانشگاهیان که باید امروز پای کار بیاییند و در عمل از علوم نظری برای به کار بستن استعدادهای ملی در عرصههای مختلف پیش قدم شوند. برای مثال آن استاد دانشگاهی که علوم سیاسی، بینالملل و ارتباطات خوانده در کنار تاجران و سرمایهگذاران برای بازتعریف منافع مشترک منطقهای با کشورهای همسایه پای کار بیاید و کاری کنند که مؤلفههای قدرت کشور به سرعت ترمیم و تقویت شود.
اگر معلمی میتواند به دانشآموزانش درس میهندوستی و خودسازی بدهد، مهندسی که میتواند در سازندگی نقش ایفا کند یا پزشکی که میتواند پیشگیری و بهداشت را جایگزین درمان کند، همه پای کار بیاییند با کاهش هزینههای مصرفی، مبانی اقتصاد مقاومتی رعایت شده و سرمایه صرف تولید خواهد شد تا با ارزش افزوده بیشتر کشور به سمت توسعه و پیشرفت حرکت کند.
