به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ زهرا بهروزآذر، در نشست رونمایی و تشریح سالنامه آماری زنان و خانواده با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از داده‌های آماری در سیاست‌گذاری، اظهار کرد: خوشحالم که فرصت حضور در جمع صاحب‌نظران و استفاده از دیدگاه‌های آنان فراهم شده است. قصد داشتم ابتدا نظرات حاضران را بشنوم، اما برای اینکه مسیر بحث روشن‌تر شود، لازم دیدم توضیحاتی درباره هدف از تدوین سالنامه آماری زنان و خانواده و رویکرد معاونت در این زمینه ارائه کنم.
وی افزود: این مجموعه از دوره اجرای برنامه ششم توسعه شکل گرفت؛ زمانی که موضوع عدالت جنسیتی در برنامه‌های توسعه کشور اهمیت بیشتری یافت. همچنین با تشکیل ستاد زن و خانواده ذیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، توجه به سیاست‌گذاری مبتنی بر داده در حوزه زنان و خانواده بیش از گذشته در دستور کار قرار گرفت.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری ادامه داد: سیاست‌گذاری زمانی معنا پیدا می‌کند که تصویر روشنی از واقعیت‌های موجود در اختیار داشته باشیم، اگر نسبت به وضعیت موجود آگاهی نداشته باشیم، امکان تصمیم‌گیری صحیح نیز وجود نخواهد داشت. از همین رو، معاونت امور زنان و خانواده از ابتدا تلاش کرده است با تعریف شاخص‌های آماری، وضعیت زنان را در حوزه‌های مختلف رصد و شکاف‌های موجود را شناسایی کند.
بهروزآذر گفت: مطابق اصل ۲۰، همه مردم ایران از حمایت یکسان قانون برخوردارند و بر اساس اصل ۲۱ نیز دولت موظف است زمینه رشد و شکوفایی زنان را فراهم کند. اما زمانی که رئیس‌جمهور به عنوان مجری قانون اساسی اجرای این اصول را مطالبه می‌کند، نخست باید مشخص شود مسیر رشد و شکوفایی زنان چیست، آیا تبعیض یا نابرابری وجود دارد یا خیر و اگر وجود دارد، منشأ آن کدام است.
وی افزود: پاسخ به این پرسش‌ها، نخستین گام در سیاست‌گذاری است و به همین دلیل قانون‌گذار نیز این موضوع را در قوانین توسعه مورد تأکید قرار داده است تا رصد وضعیت زنان و خانواده به سلیقه مدیران وابسته نباشد و به عنوان یک تکلیف قانونی استمرار داشته باشد.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری اظهار داشت: ممکن است درباره عنوان این مجموعه، دیدگاه‌های مختلفی وجود داشته باشد و حتی برخی آن را بیشتر نزدیک به یک اطلس آماری بدانند، اما آنچه اهمیت دارد، فراهم شدن مجموعه‌ای از داده‌های معتبر برای تصمیم‌گیری است و از پیشنهادهای کارشناسان در این زمینه نیز استقبال می‌کنیم.
بهروز آذرگفت: گردآوری داده‌های این مجموعه کار ساده‌ای نبود، زیرا اطلاعات مورد نیاز از حدود ۳۰ دستگاه اجرایی دریافت شده است. در معاونت امور زنان و خانواده، تیم تخصصی با همکاری اداره ارزیابی عملکرد مسئولیت جمع‌آوری، بررسی و یکپارچه‌سازی این داده‌ها را بر عهده داشته است. البته این اقدام بر پایه تجربیات سال‌های گذشته انجام شده و هر سال شاخص‌ها مورد بازنگری و به‌روزرسانی قرار می‌گیرند.
وی اظهار کرد: امروز یکی از افتخارات جمهوری اسلامی ایران، حضور گسترده زنان در آموزش عالی است؛ به‌گونه‌ای که بیش از ۶۴ درصد داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها را دختران تشکیل می‌دهند و بیش از ۵۲ درصد دانشجویان کشور نیز زن هستند.
بهروز آذر ادامه داد: با این حال، بررسی رشته‌های تحصیلی نشان می‌دهد شکاف جنسیتی در انتخاب برخی رشته‌ها همچنان قابل توجه است. آمارها نشان می‌دهد سهم زنان و مردان در برخی حوزه‌های تحصیلی، به‌ویژه رشته‌های فنی و مهندسی، فاصله معناداری با یکدیگر دارد.
معاون امور زنان و خانواده گفت: در حوزه علوم پایه، در سال گذشته حدود ۱۴۳ هزار نفر فارغ‌التحصیل شدند که از این تعداد حدود ۶۶ هزار نفر مرد بودند و وضعیت حضور زنان در این حوزه نسبتاً مطلوب‌تر است. اما در رشته‌های فنی و مهندسی شکاف بسیار جدی‌تر مشاهده می‌شود. بر اساس آمارهای ارائه‌شده، شمار فارغ‌التحصیلان یک گروه حدود ۱۸۰ هزار نفر و در گروه دیگر ۵۷۳ هزار نفر است که از وجود فاصله قابل توجه در این حوزه حکایت دارد.
وی افزود: چه باورها و عوامل فرهنگی و اجتماعی موجب می‌شود دختران کمتر به سمت رشته‌هایی مانند مهندسی برق، علوم کامپیوتر و برخی دیگر از رشته‌های فنی گرایش پیدا کنند؟ این در حالی است که حضور زنان در حوزه‌هایی مانند تولید محتوا، اقتصاد دیجیتال و فعالیت‌های فریلنسری بسیار پررنگ است.
بهروزآذر خاطرنشان کرد: البته شکاف جنسیتی در رشته‌های STEM یا علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، مسئله‌ای مختص ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نیز وجود دارد، اما به نظر می‌رسد این شکاف در کشور ما پررنگ‌تر است و نیازمند بررسی دقیق‌تر و ارائه راهکارهای علمی است.
وی ادامه داد: شاید برخی معتقد باشند این رشته‌ها ماهیتی مردانه دارند و ضرورتی برای حضور زنان در آنها وجود ندارد، اما این نگاه محل تأمل است. از همین رو، این موضوع را با وزیر علوم نیز مطرح کرده‌ایم و خواستار بررسی دقیق‌تر فرآیندهای پذیرش و عوامل مؤثر بر این وضعیت شده‌ایم.
بهروزآذر گفت: انتظار ما از استادان، پژوهشگران و متخصصان حوزه زنان و خانواده این است که به لایه‌های پنهان این آمارها بپردازند. سالنامه آماری تنها وضعیت موجود را توصیف می‌کند، اما چرایی شکل‌گیری این وضعیت و عوامل مؤثر بر آن، نیازمند پژوهش‌های علمی است.
وی افزود: یکی از پرسش‌هایی که امروز با آن مواجه هستیم این است که چرا زنان، با وجود موفقیت در حوزه‌هایی مانند تولید محتوا، اقتصاد دیجیتال و فعالیت‌های فریلنسری، کمتر به سمت برنامه‌نویسی، کدنویسی و برخی حوزه‌های تخصصی هوش مصنوعی گرایش پیدا می‌کنند.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهور افزود: بسیاری از پژوهشگران اخلاق هوش مصنوعی معتقدند حضور پررنگ‌تر زنان می‌تواند به توسعه سامانه‌هایی منجر شود که اخلاق‌محورتر و مبتنی بر رویکردهای مراقبتی باشند. با این حال، امروز با کمبود حضور زنان در این حوزه مواجه هستیم و این مسئله نیازمند واکاوی علمی است.
وی به حاضران گفت: از شما می‌خواهیم درباره موضوعاتی که در این آمارنامه دیده نمی‌شود و لایه‌های پنهان داده‌ها، به ما کمک کنید. انتظار داریم دانشگاهیان و پژوهشگران، چرایی این روندها را تبیین کنند و راهکارهای اجرایی برای رفع چالش‌ها ارائه دهند تا بتوانیم بر اساس شواهد، سیاست‌گذاری مؤثرتری داشته باشیم.
بهروزآذر در پایان از تداوم برگزاری نشست‌های تخصصی خبر داد و گفت: تلاش ما این است که طی شش ماه آینده، هر دو هفته یک‌بار نشست‌های تخصصی در هر یک از سرفصل‌های سالنامه آماری زنان و خانواده برگزار شود. فایل کامل داده‌ها نیز در اختیار پژوهشگران قرار خواهد گرفت تا پیش از برگزاری جلسات، آنها را بررسی کنند و بتوانیم در هر نشست به صورت تخصصی درباره موضوعات مختلف گفت‌وگو کنیم.
وی خاطرنشان کرد: امیدواریم از دل این نشست‌ها، خلأهای پژوهشی کشور شناسایی شود و زمینه برای تعریف پایان‌نامه‌ها، رساله‌های دانشگاهی و پژوهش‌های کاربردی در حوزه زنان و خانواده فراهم شود تا نتایج آن در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های اجرایی مورد استفاده قرار گیرد.
