به گزارش گروه سیاسی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ تحولات اخیر در دریای خزر، بار دیگر مفهوم «بازدارندگی» را به کانون توجه تحلیلگران امنیتی بازگردانده است. در شرایطی که ایران همزمان در چند جبهه درگیر یک تقابل کنترلشده با محورهای متخاصم است، هرگونه تعرض به منافع ملی، تنها یک اقدام محدود تلقی نمیشود؛ بلکه بخشی از یک پازل بزرگتر در سنجش اراده و توان پاسخ ایران است. اقدام اوکراین در هدف قرار دادن کشتی ایرانی، اگر بدون پاسخ مؤثر باقی بماند، میتواند به بازتعریف خطرناکی از سطح تحمل و قدرت واکنش ایران در ذهن دشمنان منجر شود؛ بازتعریفی که پیامدهای آن فراتر از یک حادثه، به تغییر رفتار بازیگران منطقهای و بینالمللی خواهد انجامید.
حمله گستاخانه اوکراین به کشتی ایرانی در دریای خزر و شهادت یک ملوان، زنگ خطری جدی برای خدشهدار شدن بازدارندگی ایران در ذهن دشمنان است؛ خدشهای که با توجه به درگیری کنترلشده ایران با جبهه استکبار در جنوب، معنایی دوچندان خطرناک پیدا میکند. اهمیت این رخداد، پیامی است که درباره ارزیابی دشمن از اراده نظام برای پاسخ، ظرفیت اقدام متقابل و آستانه تحمل ایران مخابره میکند.
در منطق امنیتی، بازدارندگی پیش از هر چیز یک ادراک است. دشمن زمانی از تعرض عقب مینشیند که به این جمعبندی برسد هزینه اقدام، از هر منفعت احتمالی آن فراتر خواهد رفت. هنگامی که بازیگری مانند اوکراین در چنین مقطع حساسی دست به هدف قرار دادن منافع ایران میزند، معنایش این است که در محاسبات خود به نوعی کاهش هزینه رسیده و احتمال واکنش سخت ایران را پایین ارزیابی کرده است. همین نقطه، محل آسیب به اعتبار بازدارندگی است. اگر این ارزیابی بیهزینه باقی بماند، مسئله به یک حادثه منفرد ختم نخواهد شد و به الگویی برای دیگر بازیگران متخاصم به ویژه کشورهای عربی تبدیل میشود
باید با صراحت تاکید کرد که آزادی نابههنگام و خسارتبار ملوانان اوکراینی در تنگه هرمز طی ماه گذشته، یک خطای راهبردی فاحش بود. این اقدام که زیر پرچم توهم تنشزدایی و با تفسیری خوشبینانه از دیپلماسی صورت گرفت، در عمل پیامی جز ضعف و انفعال به دشمن مخابره نکرد. این عقبنشینی بیمورد، نهتنها از حجم تهدیدات نکاست، بلکه بسترساز اصلی اقدام اخیر اوکراین در دریای خزر شد.
اهمیت مسئله زمانی بیشتر روشن میشود که رفتار اوکراین در صحنهای وسیعتر دیده شود. کییف امروز صرفاً درگیر جنگ با روسیه نیست و در چند پرونده منطقهای، در امتداد آرایش ضدایرانی نیز عمل میکند؛ چه در نسبت با نیروهای اسرائیلی در لبنان، چه در پیوندهای امنیتی و آموزشی با بازیگرانی چون سوریه جولانی. در چنین وضعی، حمله به منافع ایران در خزر را باید بخشی از یک روند فشار مرکب دانست، نه یک اقدام جداافتاده و تصادفی.
در برابر چنین وضعیتی، ایران به پاسخی نیاز دارد که اثر آن در سطح ادراک دشمن ثبت شود. بیانیه به تنهایی این خلأ را پر نمیکند و پاسخ نمادین نیز برای ترمیم اعتبار بازدارندگی کفایت ندارد. طرف مقابل باید با هزینهای ملموس مواجه شود؛ هزینهای حسابشده، متناسب و روشن که این پیام را منتقل کند: تعرض به منافع ایران، حتی در لحظات درگیری همزمان در چند جبهه، بدون عواقب نخواهد ماند و ایران ترسی از گشودن جبههای جدید ندارد. پیام سردار عبداللهی و معادله یک شهید در برابر یک کشته، میتواند درباره اوکراین به مراتب بیشتر راهگشا باشد و آنها با چشیدن طعم ضربات ایرانی، با واقعیت درگیری با ایران آشنا شوند.
اگر این اقدام با ملاحظهکاری پشت سر گذاشته شود، پیامد آن فقط جسورتر شدن اوکراین نخواهد بود؛ دیگران هم به این برآورد میرسند که میتوان سطح تهدید علیه ایران را بالا برد، بیآنکه بهای تعیینکنندهای پرداخت.
