به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ زیر آبهای بابالمندب، دهها کابل فیبر نوری قرار دارد که بخش مهمی از ارتباطات دیجیتال میان اروپا، آسیا، خاورمیانه و آفریقا را جابهجا میکنند. تمرکز این کابلها در یکی از باریکترین گذرگاههای دریایی جهان، بابالمندب را به یکی از حساسترین نقاط زیرساخت اینترنت تبدیل کرده است. در این گزارش، سناریوهای احتمالی اختلال در این کابلها، پیامدهای آن بر ارتباطات بینالمللی و کشورهایی که بیشترین وابستگی را به این کریدور دارند، بررسی میشود.
کشورهایی که به فیبرهای نوری بابالمندب وابسته هستند
مصر: بیش از ۹۰ درصد ارتباطات اروپا-آسیا از مسیر مصر و کابلهای دریای سرخ عبور میکند، و بابالمندب دقیقاً دروازه جنوبی همین مسیر به کانال سوئز است.
انگلیس: بخش قابل توجهی از ارتباط دیجیتال انگلیس با دنیای خارج، به گفته گزارشها نزدیک به ۹۹ درصد، از طریق کابلهای متعلق به British Telecom در همین مسیر عبور میکند.
کشورهای جنوب شرق آسیا مانند سنگاپور، مالزی، تایلند و ویتنام: از طریق کابلهای SEA-ME-WE و AAE-1 به اروپا متصل هستند.
هند: کابلهای AAE-1، IMEWE، EIG، SEA-ME-WE و PEACE هند را از طریق بابالمندب و دریای سرخ به اروپا متصل میکنند.
پاکستان: از طریق AAE-1 و PEACE به این کریدور متصل است و مسیر اصلی ارتباطش با اروپا از همین منطقه میگذرد.
کشورهای شرق آفریقا مانند کنیا، تانزانیا، جیبوتی و آفریقای جنوبی: از طریق SEACOM و دیگر کابلهای دریای سرخ به اروپا متصلاند.
کشورهای حوزه خلیج فارس نیز از طریق کابلهایی مانند AAE-1، IMEWE، EIG و FALCON به این کریدور متصل هستند و در رخدادهای اختلال دریای سرخ در سال ۲۰۲۴، گزارشها از تأثیرپذیری فوری ارتباطات این کشورها خبر دادند.
اختلال در کابلهای بابالمندب به چه صورتهایی ممکن است رخ دهد؟
کابلهای فیبر نوری زیردریایی با وجود لایههای محافظ، در برابر برخی تهدیدهای طبیعی و انسانی آسیبپذیر هستند. اگر این کابلها در محدوده بابالمندب دچار اختلال شوند، معمولاً یکی از این سناریوها رخ داده است:
حدود ۳۰ درصد از آسیبهای سالانه به کابلهای زیردریایی ناشی از لنگر کشتیهای تجاری است که اغلب در آبهای کمعمق رخ میدهد. بهعنوانمثال، در سپتامبر ۲۰۲۵، چندین کابل مهم از جمله SEA-ME-WE 4 و IMEWE در نزدیکی جده، عربستان، قطع شدند که کارشناسان علت آن را فعالیت کشتیهای تجاری دانستند.
یکی از سناریوهای مطرح، آسیب به زیرساختهای ارتباطی است. بابالمندب به یک گلوگاه ارتباطی مهم تبدیل شده و همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران، احتمال آسیب به کابلهای نزدیک ساحل را نیز در زمره تهدیدهای این مسیر قرار دهند.
در کنار این احتمال، بسیاری از متخصصان معتقدند حوادث ناخواسته همچنان مهمترین تهدید برای کابلهای زیردریایی است. بابالمندب یکی از پرترددترین گذرگاههای دریایی جهان به شمار میرود و تغییر مسیر کشتیها، لنگر انداختن اضطراری، عملیات لایروبی یا حتی فعالیت شناورهای صیادی در آبهای کمعمق میتواند به کابلهای مدفون در بستر دریا آسیب وارد کند.
مخاطرات طبیعی نیز نباید نادیده گرفته شوند. زمینلرزههای زیر دریایی، رانش رسوبات کف دریا یا جابهجایی بستر دریا از جمله عواملی هستند که میتوانند موجب کشیدگی، خمشدگی یا پارگی کابلهای فیبر نوری شوند؛ هرچند وقوع این نوع حوادث در مقایسه با عوامل انسانی کمتر است.
اما حتی اگر آسیب به کابل محدود باشد، چالش اصلی از مرحله تعمیر آغاز میشود. شناسایی محل دقیق قطعی، اعزام کشتیهای تخصصی، دریافت مجوزهای لازم و فراهم شدن شرایط ایمن برای فعالیت تیمهای تعمیراتی، همگی زمانبر هستند. اگر این فرایند با شرایط امنیتی، محدودیتهای تردد دریایی یا وضعیت نامساعد دریا همزمان شود، بازگرداندن کابل به مدار ممکن است از چند روز به چند هفته و حتی در برخی موارد به چند ماه زمان نیاز داشته باشد.
پیامدهای اختلال در این کابلها چیست؟
آسیبپذیرترین کشورها: هند، پاکستان، انگلیس، کشورهای حوزهی خلیجفارس و کشورهای شرق آفریقا بیشترین وابستگی را به این کریدور دارند و اولین و شدیدترین آسیبها را متحمل میشوند. وابستگی شدید هند به این مسیر، آن را در خط مقدم این تهدید قرار داده است.
اختلال در خدمات حیاتی: کندی اینترنت، اختلال در تماسهای VoIP، ایمیل، سرویسهای ابری (مانند مایکروسافت و گوگل) و تراکنشهای مالی. در یک اختلال گسترده، حتی شبکههای ماهوارهای نیز توان جبران این حجم از ترافیک را ندارند.
توقف پروژههای جدید: تنشها باعث توقف یا تاخیر در پروژههای عظیم کابلکشی مانند ۲Africa متا و Blue-Raman گوگل شده و هزینههای میلیارد دلاری را به سرمایهگذاران تحمیل کرده است.
اختلال در مسیرهای جایگزین: در صورت قطع مسیر اصلی، ترافیک باید از مسیرهای طولانیتری مانند دور زدن آفریقا یا عبور از زمینیهای جایگزین هدایت شود که این امر باعث افزایش چشمگیر تاخیر و کاهش کیفیت خدمات میشود.
