به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران» به نقل از مهر؛ سامانه متمرکز «حسام» فردا در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران رونمایی میشود؛ سامانهای که با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی و فراهم کردن امکان مدیریت غیرحضوری حسابها طراحی شده است.
این سامانه به شهروندان اجازه میدهد در یک بستر واحد، فهرست حسابهای خود در بانکهای مختلف را مشاهده کنند، حسابهای فعال و بلااستفاده را از یکدیگر تشخیص دهند و درباره نگهداری یا بستن آنها تصمیم بگیرندهایراهاندازی حسام در شرایطی انجام میشود که تعداد حسابهای بانکی در کشور بالاست و بخشی از این حسابها سالها بدون تراکنش باقی ماندهاند. بر اساس اهداف اعلامشده، این سامانه میتواند به کاهش حسابهای مازاد، افزایش شفافیت در شبکه بانکی و تسهیل مدیریت حسابها از راه دور کمک کند.
اهمیت این موضوع فقط به امور روزمره شهروندان محدود نیست؛ زیرا هر حساب بانکی ممکن است در گردش مالی، پروندههای مالیاتی و حتی دعاوی حقوقی صاحب آن نقش داشته باشد. در صورت سوءاستفاده از حساب نیز مسئولیت اولیه متوجه صاحب حساب خواهد بود. از این رو، شناسایی حسابهای قدیمی و تعیین تکلیف آنها میتواند بخشی از ریسکهای مالی و حقوقی را کاهش دهد.
مشاهده یکپارچه حسابهای بانکی
سامانه حسام یک درگاه یکپارچه برای مشاهده و مدیریت حسابهای بانکی اشخاص حقیقی است که زیر نظر بانک مرکزی طراحی شده است. کاربر پس از احراز هویت و ورود به سامانه، به فهرست حسابهای خود دسترسی پیدا میکند. این فهرست میتواند حسابهای قرضالحسنه پسانداز، جاری، کوتاهمدت، بلندمدت، تجاری و غیرتجاری را شامل شود.
نمایش متمرکز اطلاعات به صاحب حساب کمک میکند تشخیص دهد کدام حسابها در گردش مالی او نقش واقعی دارند و کدام حسابها صرفاً در شبکه بانکی باقی ماندهاند. بسیاری از افراد ممکن است به دلیل تغییر محل سکونت، تغییر شغل، ادغام خدمات بانکی یا فراموشی، چند حساب قدیمی داشته باشند که دیگر از آنها استفاده نمیکنند.
مزیت اصلی حسام، کاهش نیاز به مراجعه مکرر به شعب برای امور سادهای مانند بستن حساب یا انتقال مانده است. فرایندهای پیشبینیشده در این سامانه بهصورت آنلاین دنبال میشود و با سیاست بانک مرکزی در زمینه دیجیتالیسازی خدمات بانکی و کاهش مراجعات حضوری همراستا است.
از منظر کلان، کاهش حسابهای بلااستفاده میتواند کیفیت دادههای بانکی را بهبود دهد و تصویر دقیقتری از وضعیت حسابها و فعالیت مالی اشخاص در اختیار شبکه بانکی قرار دهد. همچنین، کاهش حسابهای مازاد ممکن استانهای عملیاتی بانکها را پایین بیاورد و مدیریت اطلاعات مشتریان را منسجمتر کند.
برای خانوها میتواند دسترسی یکجا به اطلاعات حسابها میتواند امکان کنترل بهتر بر تعهدات پنهان، چکهای برگشتی احتمالی و محدودیتهایی را فراهم کند که گاه از حسابهای قدیمی ناشی میشوند. کارشناسان حوزه بانکی بر این باورند که نگهداری حسابهای متعدد بدون استفاده صرفاً یک مسئله اداری نیست و ممکن است در بررسیهای مالیاتی یا پروندههای قضایی پیچیدگی ایجاد کند.
بستن حسابهای مازاد و انتقال مانده
کاربر برای بستن حسابهایی که دیگر به آنها نیاز ندارد، پس از ورود به حسام فهرست حسابها را بررسی میکند، حسابهای ضروری را نگه میدارد و برای سایر حسابها درخواست بستن ثبت میکند. این درخواست به بانک صادرکننده حساب ارسال میشود تا وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی آن مورد بررسی قرار گیرد.
ثبت درخواست در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید بررسی کند که حساب مورد نظر دارای تعهدات بانکی، انسداد، دستور قضایی یا محدودیت قانونی نباشد. در صورتی که مانعی وجود نداشته باشد، بانک فرایند بستن حساب را انجام میدهد.
اگر حساب دارای موجودی باشد، مبلغ باقیمانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده است منتقل خواهد شد. به این ترتیب، کاربر میتواند منابع پراکنده خود را در یک حساب منتخب متمرکز کند و بدون مراجعه به شعبه، حسابهای غیرضروری را تعیین تکلیف کند.
این روش در مقایسه با شیوههای سنتی، سرعت و سهولت بیشتری دارد و از مراجعات غیرضروری به شعب میکاهد. بستن حسابهای مازاد همچنین میتواند ریسک سوءاستفاده از حسابهای رهاشده یا فراموششده را کاهش دهد. با این حال، شهروندان باید پیش از ثبت درخواست، وضعیت چکها، تعهدات بانکی، وامها، مسدودیها و هرگونه محدودیت احتمالی حساب را بررسی کنند.
در صورتی که حساب به دلیل تعهد بانکی یا دستور قانونی قابل بستن نباشد، مسئولیت پیگیری موضوع همچنان بر عهده صاحب حساب خواهد بود. بنابراین، استفاده از وضعیتام جایگزین بررسی سوابق مالی و حقوقی حساب نمیشود و کاربر باید از وضعیت هر حساب پیش از درخواست بستن اطلاع داشته باشد.
شفافیت مالی و امنیت حسابها
تمرکز مدیریت حسابها در سامانه حسام از منظر نظارت بانکی و حاکمیت دادههای مالی نیز اهمیت دارد. آگاهی شهروندان از وضعیت واقعی حسابهای خود میتواند به کاهش سوءاستفاده از حسابهای فراموششده، مقابله با پولشویی و جلوگیری از اجاره حسابهای بانکی کمک کند.
حسابهای بانکی اجارهای یا حسابهایی که بدون نظارت صاحب اصلی در اختیار دیگران قرار میگیرند، میتوانند در جابهجایی وجوه مشکوک، فرار مالیاتی و فعالیتهای مجرمانه مورد استفاده قرار گیرند. متمرکز شدن اطلاعات حسابها این امکان را به صاحب حساب میدهد که حسابهای ناشناخته یا کماستفاده را شناسایی و درباره ادامه فعالیت آنها تصمیمگیری کند.
بانک مرکزی ابزارهایی مانند حسام را در چارچوب اصلاحات نظام بانکی، افزایش شفافیت و کاهش ریسک سیستمی معرفی کرده است. هرچه اطلاعات حسابها کاملتر، بهروزتر و یکپارچهتر باشد، تصمیمگیری نظارتی و ارائه خدمات بانکی میتواند بر مبنای تصویر دقیقتری انجام شود.
در عین حال، یکپارچه شدن اطلاعات حسابها ضرورت حفاظت ازئنهای بانکی و احراز هویت مطمئن را افزایش میدهد. شهروندان باید برای استفاده از سامانه فقط از درگاه رسمی اقدام کنند و اطلاعات هویتی، رمزها یا ابزارهای احراز هویت خود را در اختیار افراد غیرمجاز قرار ندهند.
رونمایی فردای سامانه حسام در بانک مرکزی، آغاز معرفی عمومی این ابزار است و میزان اتصال بانکها، کیفیت خدمات آنلاین و نحوه رسیدگی به موانع حقوقی و قضایی، در کارآمدی نهایی آن اثر خواهد داشت. موفقیت سامانه نیز به همکاری بانکها، دقت اطلاعات، رعایت حقوق کاربران و استمرار نظارت وابسته است.
در مجموع، حسام با گردآوری فهرست حسابهای اشخاص حقیقی در یک بستر واحد و فراهم کردن امکان تفکیک حسابهای فعال از بلااستفاده، مدیریت بانکی را برای شهروندان سادهتر میکند. ثبت درخواست بستن حساب، انتقال مانده به حساب منتخب و انجام غیرحضوری فرایندها، مهمترین امکانات اعلامشده این سامانه است.
از سوی دیگر، پیوند حسام با شفافیت مالی، مقابله با پولشویی، جلوگیری از اجاره حساب و ارتقای امنیت دادههای بانکی، این سامانه را به بخشی از سیاست ساماندهی حسابها در شبکه بانکی کشور تبدیل میکند؛ سیاستی که میتواند هم برای خانوارها و هم برای نظام بانکی، نظم و شفافیت بیشتری ایجاد کند.
