به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ ساعت از ده شب گذشته و خانه، بهجای آرامش پیش از خواب، میدان نبرد است. این سناریوی تکراری، هر سال بسیاری از خانوادهها را فرسوده میکند؛ اما ریشهٔ این کلافگی کجاست و چطور میتوانیم قبل از شروعِ فصلِ درسومشق، ورق را به نفع آرامش برگردانیم؟
در این گزارش با سکینه سادات موسوی فراز، کارشناسی ارشد روانشناسی اسلامی و تسهیلگر و مشاور مادر و کودک همراه میشویم تا ببینیم چگونه میتوانیم با «قرارداد خانوادگی»، سالی متفاوت و آرام را رقم بزنیم.
جنگ اول به از صلح آخر!
این کارشناس معتقد است که ما اغلب منتظر میمانیم تا مشکلات بروز کنند و بعد با عصبانیت به آنها واکنش نشان دهیم، درحالیکه قبل از شروع سال تحصیلی، بهترین زمان برای برپاییِ «قرارداد خانوادگی» است؛ همان «جنگ اولی» که شما را از ماهها درگیریهای شبانه نجات میدهد.
از «دستوردادن» تا «مشارکت در قانون»
موسوی فراز توضیح میدهد که قرارداد خانوادگی به معنای یک سند خشک حقوقی نیست، بلکه بستری برای گفتگوست تا کودک احساس کند در قوانین خانه سهیم است. وی میگوید: «پیش از شروع مهر، با فرزندتان بنشینید و بدون تهدید یا فشار، دربارهٔ دغدغههای مشترک حرف بزنید. وقتی فرزندتان خودش پیشنهاد میدهد که مثلاً قبل از شام نیم ساعت موبایل بازی میکنم، مشارکت در قانونگذاری باعث میشود پایبندیاش به آن قانون بسیار بیشتر از زمانی باشد که شما آن را دیکته کردهاید.»
مدیریت ابزارهای دیجیتال با «مناسک خانوادگی»
این مشاور مادر و کودک بر تعیین مرزهای دقیق دیجیتال تأکید ویژهای دارد. او پیشنهاد میدهد: «در این توافق، باید مرزهای ابزارهای دیجیتال را به طور دقیق مشخص کنید. پیشنهاد میکنم دو بند کلیدی بگنجانید: اول اینکه میزان استفاده روزانه فرزندتان را با هم مشخص کنید. دوم اینکه روی مفهومی به نام «ساعت خاموشی دیجیتال» توافق کنید؛ یعنی یک ساعت قبل از خواب، تمام ابزارهای دیجیتال باید خاموش شوند.»
خداحافظ فضای مجازی
وی این اقدام را به عنوان یک راهکار جمعی معرفی میکند و میافزاید: «وقتی شما هم در آن ساعت، تلویزیون را خاموش میکنید و گوشی خودتان را کنار میگذارید، این دیگر یک محرومیت برای کودک نیست، بلکه یک مناسک خانوادگی است که پیامش این است: همه ما برای داشتن خواب باکیفیت، از فضای مجازی خداحافظی میکنیم.»
پایان پلیسبازی در تکالیف
موسویفراز در بخش دیگری از توصیههای خود به نحوهی مدیریت تکالیف درسی اشاره میکند: «در مورد تکالیف هم به جای اینکه مثل یک پلیس، بالای سرش بایستید، با او توافق کنید که مشق، مسئولیت اوست و شما راهنمای او هستید. اگر قانون این باشد که مشق باید قبل از زمان بازی تمام شود، دیگر نیازی به تذکرهای مداوم نیست. اگر مشق تمام نشد، بازی هم حذف میشود؛ این نه تنبیه، بلکه یک «پیامد طبیعی» است که خودش انتخاب کرده است.»
تغییر نگاه از «عدد» به «تلاش»
این تسهیلگر حوزه مادر و کودک، توصیهی مهمی هم دربارهی نگاه والدین به موفقیت تحصیلی دارد. او تأکید میکند: «در بحث نمره و موفقیت تحصیلی هم باید نگاهتان را از «عدد» به «تلاش» معطوف کنید. در قرارداد خانوادگیتان بنویسید که ما برای تلاشِ تو ارزش قائلیم، نه فقط برای نمرهای که در برگه میگیری. این جمله، اضطراب او را کاهش میدهد و به او اطمینان میدهد که خانه، امنترین جای دنیاست.»
تبدیل رابطه به «همتیمی و همراه»
موسویفراز در پایان، این نوید را میدهد که با وجود مقاومتهای احتمالی در روزهای اول، نتیجهی این رویکرد ارزشمند است: «دانش آموز به زودی میفهمد که این قوانین، «زندان» نیستند، بلکه «چارچوبی» برای آرامش خودش هستند. وقتی زندگی او نظمِ پیشبینیپذیر پیدا کند، رابطه شما با او، از حالت «مراقب و متخلف» به «همتیمی و همراه» تغییر پیدا میکند. در نهایت، آنچه از این قراردادها باقی میماند، نه قوانین خشک، بلکه اعتماد متقابلی است که فرزندتان را برای ورود به دنیای واقعی آماده میکند.»
