به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ برای کارشناس خودرو شدن، دانشجو به رشته خاصی نیاز ندارد؛ کافی است سه مهارت اصلی یعنی تشخیص رنگ و بدنه، بررسی فنی موتور و گیربکس و شناخت شاسی را یاد بگیرد و مدتی زیر نظر یک کارشناس باتجربه روی ماشین واقعی تمرین کند. این کار ساعت کاری منعطفی دارد و به همین دلیل یکی از معدود مهارت‌هایی است که می‌شود کنار درس خواندن شروعش کرد.
بازار ماشین دست دوم در ایران همیشه شلوغ است و تقریباً هر خریداری قبل از پرداخت پول، نگران رنگ‌شدگی یا ایراد پنهان ماشین است. همین نگرانی است که کارشناسی خودرو را به شغلی پرتقاضا تبدیل کرده؛ شغلی که بیشتر از مدرک، به چشم تیزبین و تجربه عملی بستگی دارد.
کارشناس خودرو دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
کارشناس خودرو وضعیت واقعی یک ماشین را قبل از خرید یا فروش بررسی می‌کند و نتیجه را در یک برگه کارشناسی می‌نویسد. او مشخص می‌کند کدام قطعه رنگ خورده، کدام قطعه تعویض شده، شاسی ضربه خورده یا نه، و موتور و گیربکس در چه وضعیتی هستند.
بیشتر کارشناس‌ها در یکی از این مسیرها کار می‌کنند: کارشناسی سیار به محل خریدار، همکاری با نمایشگاه‌های خودرو، یا کار در مرکزهای کارشناسی. همه این مسیرها یک وجه مشترک دارند: مشتری باید به نظر کارشناس اعتماد کند، پس دقت و صداقت سرمایه اصلی این کار است.
رشته تحصیلی برای ورود به این کار مهم است؟
نه، رشته تحصیلی شرط ورود به کارشناسی خودرو نیست. دانشجوی مهندسی مکانیک یا خودرو مفاهیم فنی را زودتر می‌فهمد، اما دانشجوی هر رشته دیگری هم با آموزش عملی می‌تواند این مهارت را یاد بگیرد.
آنچه در این کار بیشتر از هر چیز اهمیت دارد، تمرین روی ماشین‌های مختلف است. کسی که صد ماشین را با دقت بررسی کرده، رنگ‌شدگی یک گلگیر را زودتر از کسی که فقط کتاب خوانده می‌بیند. به همین دلیل، نوع آموزش از رشته تحصیلی مهم‌تر است.
کارشناس خودرو به چه مهارت‌هایی نیاز دارد؟
کارشناسی خودرو چهار مهارت اصلی دارد که هر کدام یک بخش از برگه کارشناسی را می‌سازد. بیشتر تازه‌کارها از تشخیص رنگ شروع می‌کنند، چون پرتکرارترین سؤال خریدارهاست.
تشخیص رنگ و بدنه
کارشناس باید بتواند بگوید کدام قطعه رنگ شده، کدام بتونه دارد و کدام تعویض شده است. ابزار اصلی این کار ضخامت‌سنج رنگ است؛ ولی عدد دستگاه به تنهایی کافی نیست و باید با نگاه به درزها، پیچ‌ها و بازتاب نور روی بدنه کنار هم گذاشته شود.
بررسی فنی موتور و گیربکس
روغن‌ریزی، صدای غیرعادی موتور، رنگ دود اگزوز و نحوه عوض شدن دنده‌ها چیزهایی هستند که کارشناس در این بخش بررسی می‌کند. دستگاه عیب‌یاب هم خطاهای ثبت‌شده در سیستم ماشین را نشان می‌دهد، اما تست جاده همچنان بخش جدانشدنی این بررسی است.
تشخیص شاسی ضربه‌خورده
شاسی اسکلت ماشین است و آسیب آن هم ایمنی و هم قیمت را تغییر می‌دهد. کارشناس باید جوشکاری غیرکارخانه‌ای، چین‌خوردگی و نامتقارن بودن فاصله درزها را بشناسد.
گزارش‌نویسی و برخورد با مشتری
یک کارشناسی دقیق اگر در برگه نامفهوم نوشته شود، به کار مشتری نمی‌آید. کارشناس خوب نتیجه را ساده توضیح می‌دهد و بین ایراد جدی و ایراد جزئی فرق می‌گذارد.
|
مهارت |
چه چیزی یاد می‌گیرید |
ابزار کار |
|
تشخیص رنگ و بدنه |
رنگ‌شدگی، بتونه‌کاری، تعویض قطعه |
ضخامت‌سنج رنگ، نور مناسب |
|
بررسی فنی موتور و گیربکس |
روغن‌ریزی، صداهای غیرعادی، دود اگزوز، تعویض دنده |
دستگاه عیب‌یاب، تست جاده |
|
تشخیص شاسی ضربه‌خورده |
جوش غیرکارخانه‌ای، چین‌خوردگی، درزهای نامتقارن |
چراغ‌قوه، آینه بازرسی |
|
گزارش‌نویسی |
نوشتن برگه کارشناسی دقیق و قابل فهم |
فرم استاندارد کارشناسی |
کارشناسی خودرو با درس خواندن جور درمی‌آید؟
بله، چون کارشناسی بیشتر پروژه‌ای است و ساعت ثابت اداری ندارد. بازدید یک ماشین معمولاً کمتر از یک ساعت طول می‌کشد و بیشتر معامله‌ها عصرها و آخر هفته انجام می‌شوند؛ یعنی همان ساعت‌هایی که دانشجو کلاس ندارد.
بسیاری از دانشجوها ابتدا برای دوستان و آشنایان کارشناسی می‌کنند تا تجربه بگیرند. بعد که دستشان راه افتاد، با نمایشگاه‌ها یا مرکزهای کارشناسی به‌صورت پاره‌وقت همکاری می‌کنند. این مسیر به دانشجو اجازه می‌دهد بدون اینکه درسش را کنار بگذارد، یک مهارت پول‌ساز داشته باشد.
از کجا شروع کنیم؟
بهترین نقطه شروع، آموزش عملی روی ماشین واقعی است؛ نه فقط دیدن ویدیو. ویدیوها برای آشنایی اولیه خوب‌اند، اما حس کردن تفاوت رنگ کارخانه و رنگ تعمیری فقط با دست کشیدن روی بدنه و کار با ضخامت‌سنج یاد گرفته می‌شود.
یکی از مسیرهای رایج، دوره‌های حضوری کارگاهی است؛ مثل کارگاه‌های کارشناسی خودرو دانشگاه شریف که در آن‌ها آموزش رنگ، بدنه و بخش فنی روی خودروی واقعی و با ابزار کارشناسی انجام می‌شود. مزیت این دوره‌ها برای دانشجو این است که زمان‌بندی مشخصی دارند و در مدت کوتاهی اصول کار را پوشش می‌دهند.
بعد از دوره، همراهی یک کارشناس باتجربه در چند بازدید واقعی قدم بعدی است. اینجا می‌بینید کارشناس حرفه‌ای با چه ترتیبی ماشین را بررسی می‌کند و با مشتری چطور حرف می‌زند. هرچه تعداد ماشین‌هایی که بررسی کرده‌اید بیشتر شود، اشتباه‌هایتان کمتر و اعتماد مشتری بیشتر می‌شود.
جمع‌بندی
کارشناسی خودرو مهارتی است که به رشته تحصیلی وابسته نیست و با برنامه دانشجویی هم جور درمی‌آید. مسیر شروع روشن است: چهار مهارت اصلی یعنی تشخیص رنگ و بدنه، بررسی فنی، شناخت شاسی و گزارش‌نویسی را در یک دوره عملی یاد بگیرید، بعد با همراهی یک کارشناس باتجربه تمرین کنید و کار را از کارشناسی‌های کوچک شروع کنید. هر ماشینی که با دقت بررسی کنید، چشم شما را تیزتر می‌کند.
سؤالات متداول
بدون ماشین شخصی می‌شود کارشناسی را تمرین کرد؟
بله. در دوره‌های کارگاهی تمرین روی خودروهای کارگاه انجام می‌شود و بعد از آن هم ماشین دوستان و آشنایان بهترین فرصت برای تمرین است.
یادگیری کارشناسی خودرو چقدر طول می‌کشد؟
اصول کار در یک دوره فشرده یاد گرفته می‌شود، اما دقت و سرعت کارشناس از تمرین روی ماشین‌های زیاد می‌آید. یعنی بعد از دوره، تمرین مستمر تعیین‌کننده است.
مدرک آموزشی برای شروع کار کافی است؟
مدرک آموزشی نشان می‌دهد که یک دوره عملی را گذرانده‌اید و برای همکاری با نمایشگاه‌ها و مرکزهای کارشناسی امتیاز محسوب می‌شود. اگر بخواهید مرکز کارشناسی مستقل باز کنید، پروانه کسب مسیر جدایی دارد که از طریق اتحادیه صنفی طی می‌شود و شرایطش در شهرهای مختلف فرق دارد.
