به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ توربوشارژر یکی از قطعات حساس موتور است که برای افزایش توان و بهبود راندمان احتراق، از انرژی گازهای خروجی اگزوز استفاده می‌کند. سرعت چرخش محور توربو بسیار بالاست و مجموعه مرکزی آن برای عملکرد صحیح به روغن‌کاری مداوم و شرایط کاری مناسب نیاز دارد.
افزایش عمر توربوشارژر لزوماً به سرویس های پیچیده یا هزینه های زیاد نیاز ندارد؛ رعایت چند نکته فنی و پیشگیری از شرایطی که به محور، یاتاقان ها و پره‌های توربو آسیب می‌زنند، می تواند احتمال خرابی زودرس را کاهش دهد.
چگونه عمر توربوشارژر را افزایش دهیم؟
برای افزایش عمر توربوشارژر باید شرایط روغن کاری، ورود هوای تمیز، فشار کاری و دمای مجموعه در محدوده مناسب باقی بماند. بسیاری از خرابی های توربو به صورت ناگهانی اتفاق نمی‌افتند؛ بلکه به دلیل روغن رسانی نامناسب، ورود ذرات خارجی یا ادامه رانندگی با یک ایراد فنی به مرور ایجاد می‌شوند. طبق توصیه کارشناس تعمیر توربوشارژ خودرو در تهران ، رعایت نکات زیر به حفظ عملکرد صحیح این قطعه کمک می کند.
۱. از روغن موتور مناسب و باکیفیت استفاده کنید
روغن موتور مهم ترین عامل محافظت از مجموعه مرکزی توربو شارژر است.اگر روغن کیفیت مناسبی نداشته باشد یا در برابر حرارت پایداری کافی نشان ندهد، ممکن است خاصیت روان‌کاری خود را از دست بدهد و رسوبات ناشی از اکسید شدن روغن در مسیرهای باریک روغن رسانی تشکیل شوند.
همیشه از روغنی استفاده کنید که گرانروی و استاندارد های کیفی آن با مشخصات اعلام شده توسط سازنده موتور مطابقت داشته باشد. انتخاب روغن صرفاً بر اساس غلظت بیشتر یا برند آن تصمیم درستی نیست؛ روغن نامناسب می‌تواند در دمای کاری موتور جریان کافی نداشته باشد یا در شرایط حرارتی بالا پایداری لازم را حفظ نکند.
۲. تعویض روغن را به تأخیر نیندازید
حتی روغن موتور باکیفیت نیز پس از مدتی کارکرد، در معرض آلودگی، اکسید شدن و کاهش تدریجی خواص خود قرار می‌گیرد. وجود دوده، ذرات فلزی و باقی مانده های احتراق در روغن می تواند به مجموعه یاتاقان های توربو آسیب بزند؛ به‌خصوص اگر تعویض روغن برای مدت طولانی به تأخیر بیفتد. فاصله تعویض روغن را بر اساس توصیه سازنده خودرو و شرایط واقعی استفاده تعیین کنید. کارکرد مداوم در ترافیک سنگین، بار زیاد، دمای محیط بالا یا فعالیت طولانی مدت در دور و فشار بالا ممکن است نیاز به سرویس زودتر را ایجاد کند. هنگام تعویض روغن نیز فیلتر روغن مناسب و استاندارد را فراموش نکنید؛ زیرا فیلتر نامناسب یا بیش از حد مستهلک نمی‌تواند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد.
۳. اجازه دهید موتور پیش از اعمال فشار زیاد به دمای کاری برسد
در شروع کار موتور، به ویژه پس از توقف طولانی، روغن هنوز به دمای مناسب نرسیده و ممکن است برای رسیدن به تمام بخش های موتور و توربوشارژر به زمان نیاز داشته باشد. افزایش ناگهانی دور موتور و وارد کردن فشار زیاد در همین شرایط می‌تواند به مجموعه ای که هنوز روغن‌کاری و شرایط حرارتی پایداری ندارد، فشار وارد کند.
پس از روشن کردن موتور، چند لحظه فرصت دهید روغن در مدار گردش کند و سپس رانندگی را با شتاب‌گیری ملایم آغاز کنید. لازم نیست موتور برای مدت طولانی درجا کار کند؛ رانندگی آرام در دقایق ابتدایی معمولاً روش مناسبی برای گرم شدن تدریجی موتور است. تا پیش از رسیدن موتور به شرایط کاری مناسب، از شتاب‌گیری شدید و بارگذاری سنگین خودداری کنید.
۴. پس از رانندگی سنگین، موتور را بلافاصله خاموش نکنید
پس از رانندگی پر فشار، حرکت طولانی در سربالایی یا فعالیت سنگین با خودروهای مجهز به موتور توربوشارژ، دمای توربین و محفظه مرکزی توربو می تواند بالا باشد. خاموش کردن فوری موتور در چنین شرایطی، جریان روغن را متوقف می‌کند؛ در حالی که قطعات توربو هنوز حرارت زیادی دارند. در برخی شرایط، این مسئله می تواند به داغ شدن موضعی روغن باقی مانده و تشکیل رسوب در مجموعه مرکزی کمک کند.
بهتر است پیش از خاموش کردن موتور، فشار کاری را کاهش دهید و در صورت نیاز اجازه دهید موتور برای مدت کوتاهی در شرایط آرام کار کند. مدت زمان لازم به نوع موتور، طراحی سیستم خنک کاری و توصیه سازنده بستگی دارد. در بسیاری از خودروهای جدید، سیستم های خنک کاری و مدیریت حرارتی برای کاهش این مشکل طراحی شده‌اند؛ بنابراین نیازی نیست بدون توجه به دستورالعمل سازنده، پس از هر رانندگی معمولی مدت طولانی موتور را درجا روشن نگه دارید.
۵. فیلتر هوا و مسیر ورودی هوا را بررسی کنید
پره های کمپرسور توربوشارژر با سرعت بسیار بالایی می چرخند و ورود گردوغبار یا ذرات خارجی می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی لبه پره‌ها و برهم خوردن تعادل مجموعه دوار شود. به همین دلیل، فیلتر هوا نقش مهمی در محافظت از توربو دارد.
فیلتر هوا را در فواصل توصیه شده بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید. همچنین مطمئن شوید محفظه فیلتر به‌درستی بسته شده و لوله‌ها و اتصالات مسیر ورودی هوا نشتی یا شکستگی ندارند. حتی یک شکاف کوچک پس از فیلتر می‌تواند اجازه ورود هوای تصفیه نشده به توربوشارژر را بدهد. در محیط های پر گردوغبار، وضعیت فیلتر باید با حساسیت بیشتری بررسی شود.
۶. نشتی روغن و هوا را جدی بگیرید
نشتی در لوله های روغن رسانی یا مسیر برگشت روغن می‌تواند عملکرد توربوشارژر را مختل کند. اگر روغن کافی به مجموعه مرکزی نرسد یا مسیر تخلیه آن دچار گرفتگی و محدودیت شود، شرایط کاری یاتاقان ها به‌هم می‌ریزد. از طرف دیگر، نشتی در شیلنگ ها، اتصالات و لوله های هوای فشرده می‌تواند باعث افت فشار بوست و افزایش فشار کاری سیستم برای جبران کمبود هوا شود. وجود آثار روغن در اطراف اتصالات، صدای غیرعادی، افت توان یا دود غیرمعمول را نادیده نگیرید. البته مشاهده مقدار کمی چربی در بعضی بخش های مسیر هوای ورودی به تنهایی به معنای خرابی توربو نیست؛ سیستم تهویه کارتل نیز می‌تواند مقداری بخار روغن وارد مسیر هوا کند. تشخیص علت باید با بررسی مجموعه انجام شود.
۷. با علائم اولیه خرابی موتور و توربو رانندگی نکنید
مشکلاتی مانند افزایش مصرف روغن، دود آبی یا سیاه غیرعادی، کاهش محسوس قدرت موتور، صدای سوت غیرمعمول و خطای فشار بوست می‌توانند نشانه وجود ایراد در توربوشارژر یا بخش‌های مرتبط با موتور باشند. ادامه رانندگی بدون بررسی علت ممکن است آسیب اولیه را به خرابی جدی تری تبدیل کند.
برای مثال، اگر محور توربو به‌دلیل اختلال روغن‌رسانی آسیب دیده باشد، ادامه کارکرد موتور می‌تواند لقی و فرسودگی مجموعه را افزایش دهد. همچنین ورود قطعات شکسته یا ذرات خارجی به مسیر هوا و اگزوز ممکن است خسارت بیشتری ایجاد کند. در صورت مشاهده علائم جدی، بهتر است خودرو در اولین فرصت بررسی شود و از وارد کردن فشار زیاد به موتور خودداری کنید.
چه عواملی باعث کاهش عمر توربوشارژر می‌شوند؟
علاوه بر رعایت نکات نگهداری ، شناخت شرایط آسیب زا کمک می‌کند از اشتباهات رایج جلوگیری کنید. طبق نظر کارشناس توربوشارژ شاهین ، روغن بی کیفیت یا نامتناسب، تعویض دیر هنگام فیلتر ها، ورود گرد و غبار به مسیر هوا، گرفتگی مسیر برگشت روغن و رانندگی پرفشار پیش از گرم شدن موتور از عوامل مهم آسیب به توربوشارژر هستند.
همچنین ایرادهای موتور مانند احتراق ناقص، افزایش غیرعادی دمای گازهای اگزوز، اختلال در سیستم سوخت رسانی یا مشکلات سیستم کنترل فشار بوست می توانند توربو را در شرایط نامناسب قرار دهند. بنابراین همیشه نباید علت خرابی را فقط در خود توربوشارژر جست‌وجو کرد؛ گاهی یک ایراد در موتور یا سیستم های جانبی، عامل اصلی کاهش عمر آن است.
هر چند وقت یک بار باید توربوشارژر را بررسی کنیم؟
برای همه خودروها نمی‌توان یک بازه زمانی یا کیلومتری ثابت تعیین کرد. زمان بررسی به توصیه سازنده، نوع موتور، میزان کارکرد و شرایط رانندگی بستگی دارد. بهتر است هنگام سرویس های دوره‌ای، وضعیت فیلتر هوا، لوله‌های ورودی و خروجی، اتصالات روغن و نشانه‌های احتمالی نشتی بررسی شوند.
اگر خودرو در محیط‌های پر گرد و غبار کار می کند یا به طور مداوم تحت بار سنگین قرار دارد، بازبینی این بخش ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین پس از تعمیر یا تعویض توربوشارژر، باید علت خرابی قبلی مشخص و برطرف شود؛ در غیر این صورت احتمال تکرار همان مشکل وجود دارد. توربو شارژ دنا پلاس از جمله نمونه های است که بطور جدیدی نیاز به مراقبت دارد .
توصیه آخر
افزایش عمر توربوشارژر بیش از هر چیز به روغن کاری صحیح، استفاده از فیلترهای مناسب، جلوگیری از ورود ذرات خارجی و رعایت شرایط کاری موتور وابسته است. تعویض به موقع روغن و فیلترها، گرم کردن تدریجی موتور، کاهش فشار پس از رانندگی سنگین و رسیدگی سریع به نشتی ها و صداهای غیرعادی، از مهم ترین اقداماتی هستند که می توانند احتمال خرابی زودرس توربو را کاهش دهند.
