تاریخ انتشار: چهارشنبه 1405/08/27 - 12:52
کد خبر: 567992

فرزاد مخلص‌الائمه؛

توازن قدرت یا توازن امنیت؟

توازن قدرت یا توازن امنیت؟

 در ادبیات روابط بین‌الملل، «توازن قدرت» (Balance of Power) یکی از مفاهیم بنیادین برای توضیح مناسبات میان کشورها و جلوگیری از برتری مطلق یک بازیگر بر دیگران است. بر اساس این منطق، کشورها می‌کوشند با افزایش توانمندی‌های خود یا ایجاد ائتلاف، مانع شکل‌گیری هژمونی و سلطه یک قدرت شوند. اما در کنار توازن قدرت، می‌توان از مفهوم «توازن امنیت» (Balance of Security) سخن گفت؛ مفهومی که به جای تمرکز صرف بر میزان قدرت بازیگران، بر وضعیت امنیتی متقابل، هزینه‌های تهدید و تجاوز و امکان حفظ امنیت پایدار تأکید دارد.

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛فرزاد مخلص‌الائمه*/// در ادبیات روابط بین‌الملل، «توازن قدرت» (Balance of Power) یکی از مفاهیم بنیادین برای توضیح مناسبات میان کشورها و جلوگیری از برتری مطلق یک بازیگر بر دیگران است. بر اساس این منطق، کشورها می‌کوشند با افزایش توانمندی‌های خود یا ایجاد ائتلاف، مانع شکل‌گیری هژمونی و سلطه یک قدرت شوند. اما در کنار توازن قدرت، می‌توان از مفهوم «توازن امنیت» (Balance of Security) سخن گفت؛ مفهومی که به جای تمرکز صرف بر میزان قدرت بازیگران، بر وضعیت امنیتی متقابل، هزینه‌های تهدید و تجاوز و امکان حفظ امنیت پایدار تأکید دارد.

توازن قدرت لزوماً به معنای توازن امنیت نیست. ممکن است کشوری از نظر اقتصادی، نظامی و فناورانه قدرت بیشتری داشته باشد، اما نتواند امنیت خود را در محیط پیرامونی تضمین کند؛ همان‌گونه که ممکن است کشوری با وجود برخورداری از قدرت مادی کمتر، به پشتوانه ظرفیت‌های دفاعی، موقعیت ژئوپلیتیکی، انسجام ملی و توان بازدارندگی، امکان تهدید و تحمیل اراده را از رقیبان سلب کند.

از این منظر، قرار نیست همه کشورها از قدرتی برابر برخوردار باشند؛ مهم این است که هیچ کشوری نتواند با اتکا به برتری قدرت خود، امنیت کشور دیگری را سلب کند. این همان منطق توازن امنیت است.

در چنین چارچوبی، مفهوم پیروزی و شکست نیز معنای متفاوتی پیدا می‌کند. پیروزی الزاماً به معنای شکست نظامی یا سیاسی طرف مقابل، تصرف سرزمین یا تحمیل اراده بر دیگری نیست؛ همان‌طور که برتری نظامی و برخورداری از قدرت مادی بیشتر نیز لزوماً به معنای پیروزی راهبردی نیست. پیروزی واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که یک کشور بتواند امنیت، استقلال، تمامیت ارضی و حق تعیین سرنوشت خود را حفظ کند و مانع تحمیل اراده دیگران شود. در مقابل، شکست راهبردی زمانی رخ می‌دهد که کشوری، حتی بدون شکست نظامی، امکان تأمین امنیت و تصمیم‌گیری مستقل خود را از دست بدهد.

ایران نیز می‌تواند با تکیه بر ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی، توان دفاعی و بازدارندگی، عمق راهبردی، سرمایه اجتماعی و انسجام ملی، در شکل‌دهی به چنین توازنی نقش‌آفرینی کند. در این چارچوب، ایستادگی در برابر قدرت‌های زورگو الزاماً به معنای برخورداری از قدرتی هم‌تراز با آنها نیست؛ بلکه به معنای برخورداری از ظرفیت‌هایی است که هزینه تهدید و تجاوز را افزایش داده و امکان تحمیل اراده یک‌جانبه را محدود می‌کند.

بنابراین، مسئله راهبردی ایران نباید صرفاً رقابت برای رسیدن به تراز قدرت‌های بزرگ باشد؛ بلکه باید ایجاد و تثبیت توازن امنیت را دنبال کند؛ توازنی که در آن امنیت ایران قابل معامله و نادیده‌گرفتنی نباشد و هیچ قدرتی نتواند با تکیه بر برتری مادی خود، صلح و ثبات منطقه را به نفع خویش تعریف کند.

در نهایت، پیروز واقعی کشوری نیست که لزوماً قدرت بیشتری دارد؛ کشوری است که بتواند امنیت و اراده مستقل خود را حفظ کند، بی‌آنکه اجازه دهد دیگران برای سرنوشتش تصمیم بگیرند.

*استاندار استان مرکزی در دولت سیزدهم

نظرات
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران باشد و یا با قوانین جمهوری اسلامی ایران و آموزه‌های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید
معرفی کسب و کارها
پیج تازه‌ساز و مشکلی به اسم «شروع سرد»
آموزرنک؛ قبل از ثبت‌نام در هر آموزشگاهی، اول اینجا را ببینید
نقشه راه قبولی در آزمون تیزهوشان؛ چطور فرزندمان را بدون استرس و هزینه‌های نجومی آماده کنیم؟
معافیت اعضای هیئت علمی زنِ دارای فرزند از کف امتیاز اجرایی
پایان تدریجی الگوی خانواده‌های پرجمعیت در ایران
پیشگیری از خشونت علیه زنان باید از مداخله موردی به سازوکار ملی تبدیل شود
نیما اکبرخانی؛ روایتگر جنگی که کمتر دیده‌ایم
پرسش‌هایی درباره نقش مدیران مدارس و جای خالی مشاور
ابتذال برای جذب مخاطب/ انتهای مرز حدود اخلاقی تولیدات شبکه نمایش خانگی کجاست؟
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد
پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد
بانوان نقش مهمی در حفظ فرهنگ، تربیت و تقویت نسل‌های آینده دارند
گردهمایی بانوان «هم‌عهد» با محوریت نقش زنان در تمدن‌سازی ایران
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود
توازن قدرت یا توازن امنیت؟
تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد
آیت‌الله وحیدخراسانی از ارکان اصلی تعلیم فقه و اصول بودند
اقتدار فناورانه آمریکا زیر سایه فرسودگی زیرساخت‌ها
پرواز مستقیم ملی پوشان فوتبال از بصره به تهران
نظرسنجی
با توجه به نتایج انتخابات آمریکا و شکست جمهوری خواهان، مهم‌ترین رویکرد سیاست خارجه کشورمان در حال حاضر چه می‌تواند باشد؟


مشاهده نتایج
go to top