پروژه عبور از روحانی؛ اصلاح طلبان و استراتژی بعد از توافق

خبرنامه دانشجویان ایران: "هنوز مشخص نیست که دولت از اصلاح‌طلبان پشتیبانی می‌کند یا از اصولگرایان. دولت هم با اصولگرایان کانالی باز کرده هم با اصلاح‌طلبان و باید ببینیم شرایط آینده به چه صورت خواهد بود." اینها بخش از اظهارات صادق خرازی دیپلمات قدیمی و کارکشته والبته پدر معنوی حزب تازه تاسیس ندا در مصاحبه با روزنامه آرمان است. حزبی که بنا به گفته خرازی قرار است نصف صندلی های بهارستان را تصاحب کند. حزبی که اما بنا به گفته محمدرضا خاتمی از سران حزب مشارکت به دنبال قدرت طلبی در جبهه اصلاحات هستند "باید مواظب و هوشیار بود تحت عَلَم اصلاحات یک عده ناآگاه و یا احیانا قدرت‌طلب ممکن است بخواهند با فرصت‌طلبی در زمینی که برای ذبح اصلاحات آماده شده است، در پس مفاهیمی مانند «نقد اصلاحات» ماجراجویی کنند."

به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»، اصلاح‌طلبان که پس از چندین دوره شکست در آزمون انتخاب مردم، و پس از انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم با استراتژی اجماع بر روی یک گزینه با سابقه‌ی راست سنتی، از گوشه‌نشینی خارج شده‌اند، در فاصله‌ی 10 ماه مانده به انتخابات مجلس شورای اسلامی، با فراغ بال بیشتری راهکارهای پیروزی در این انتخابات را دنبال می‌کنند.

اما در این میان اختلافات درونی اصلاح طلبان درباره ائتلاف با راست سنتی که در انتخابات ریاست جمهوری جواب داد هر روز بیشتر میشود. نقطه آغاز این اختلاف را باید از روزی که دولت یازدهم روی کار آمد دانست. از روزی که  اصلاح طلبان از شیوه چینش دولت یازدهم و تقسیم مناصب رضایت چندانی نداشتند. البته اصلاح طلبان پس از روی کا آمدن دولت یازدهم، حرکتی به ظاهر برای سهم خواهی از دولت انجام ندادند؛ هرچند همیشه نارضایتی خودشان را در این مورد اعلام می‌کردند که دولت در انتخاب مسئولان دولتی کمی مماشات و محافظه کاری کرده است.

البته این عبور و مرورها چندان برای اصلاح طلبان ناآشنا نیست. اصلاح طلبان‌ها در گذشته‌ نه چندان دور عبور از خاتمی و هاشمی را مطرح می‌کردند و امروز درصدد هستند که شعار عبور از روحانی را مطرح کنند. در همین راستا، بخشی از جریان اصلاح طلبی به دنبال فشار بر دولت برای تعویض برخی مدیران و وزیران از جمله وزیر کشور هستند تا طبق ادعای آنان مدیرانی که نتوانسته اند مشی اصلاح طلبی را اجرایی کنند تنبیه شند. به نظر میرسد بخش اعظمی از جریانات سیاسی اصلاح طلب به لحاظ اینکه نتوانستند خواسته‌های خودشان را به دست آورند، ‌فشار می‌آورند تا برخی‌‌‌ افراد کنار گذاشته شوند و به عبارتی با‌‌ همان شعار عبور از روحانی دولت را تهدید می‌کنند.

در این میان مساله ای که این اختلافات راعمق میبخشد نحوه تبیین مساله چرایی کناره گیری عارف از رقابت با روحانی در انتخابات ریاست جمهوری است. از سویی برخی چون صادق خرازی آن را ناشی از برخی از فشار ها از سوی سران اصلاح طلب  میداند که بر عارف تحمیل شد "آقای عارف تحت فشارهای مختلف بود. در مجموع مردانگی کرد و این کار را انجام داد." و تاکید میکند که خود عارف قصد این کار را نداشت "در واقع آقای عارف به نفع آقای روحانی کنار نرفت. "

از سویی دیگر بخشی از اصلاح طلبان همچون محمد رضایی از نمایندگان مجلس ششم و رئیس ستاد مشترک انتخاباتی اقوام ایرانی معتقد است که نتیجه حضور عارف به تنهایی در عرصه انتخابات و اصرار برآن به معنای شکستی دیگر برای اصلاحات بود، "ما تجربه تلخ برخوردهای نسنجیده افراطی و خام مجلس ششم را با آقای هاشمی شاهد بودیم که امروز همه پشیمانند. دوستان اصلاح‌طلب ما گویا حاضر نیستند از تجارب تلخ گذشته درس بگیرند. امروز نیز با تعصبات و تعلقات حزبی و کور می‌خواهند تجارب شکست انتخابات سال 88 را دوباره تکرار کنند."

به نظر میرسد انگار قرار نیست تلاش‌های طیف تندرو - برای سرپوش گذاشتن به اختلافات مبانی میان خود و دولت روحانی – نتیجه‌بخش باشد و هر روز گوشه‌ای از آن به شکل فاحش‌تری به سطح جامعه کشیده می‌شود. طیفی که عبورشان از اشخاص فقط به خاطر منافع حزبی است و نه مساله دیگری. به عنوان نمونه محمدرضا تاجیک فعال سیاسی اصلاح‌طلب در گفتگویی که اردیبهشت سال گذشته با روزنامه شرق داشت در تأیید پروژه «مستاجر چهار ساله» اصلاح‌طلبان گفته بود که "از امروز از شدت و گستره حمایت اصلاح‌طلبان به دولت کاسته شده است."

مشاور رئیس‌جمهور و رئیس «مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری» در دوران خاتمی نیز درباره شرایط حمایت اصلاح طلبان از روحانی سخنانی به زبان آورد که آن را میتوان استراتژی کلان اصلاحات ئر رابطه با دولت دانست: "اگرچه معتقدم از شدت و گستره این حمایت کاسته شده، اما جریان اصلاحات با نگرشی‌ عقلایی و با تحلیلی ناظر به شرایط حال و آینده کشور و نیز با حفظ فاصله انتقادی خود، کماکان از دولت حمایت می‌کند اما مطمئنم این «حمایت» امری زمان - ‌پرورده و شرایط‌ - پرورده است و چنانچه دولت تدبیر و امید نتواند برای چالش‌های پیشاروی جامعه تدبیری درخور و بهنگام بیندیشد، کلیدش بسیاری از درها را به روی خودش خواهد بست و حامیانش را پشت درهای بسته رها خواهد کرد."

با مرور تمام آنچه بین جریان دوم خرداد با دولت از فردای انتخابات یازدهم ریاست جمهوری تا کنون پیش آمده به راحتی می‌توان برداشت کرد که نوع نگاه روحانی در بسیاری از موارد از جمله نگاه به مقوله اقتصاد دقیقاً 180درجه خلاف آن چیزی است که حلقه تندرو جریان اصلاحات اعتقاد دارد و دیری نخواهد پایید که این شکاف عمیق روز به روز بارزتر از گذشته شود تا جایی که افراطیون با تخریب و هجمه به دولت یازدهم، عبور از گفتمان دولت و شخص روحانی و در نهایت جدایی کامل از روحانی هم خواهند رسید.