نصرالهی: مهرماه سال گذشته شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی بعد از مصوبه هیئت محترم وزیران عملاً شروع به کار کرد. سازمان توسعه برق ایران که وظیفه احداث نیروگاهها و خطوط انتقال برق را برعهده داشت و همچنین معاونت راهبری تولید شرکت توانیر که مسئول راهبری و مدیریت کلان تولید انرژی الکتریکی در کشور بود، متفقاً و با هم به شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی تبدیل شدند. با تشکیل این شرکت طبیعتاً اهداف بزرگ تر و سیاست ها کلان تر شد و مدیران امر، تصمیمات بهتری می توانستند برای نیروگاهای کشور اتخاذ کنند.
نصرالهی: در وهله اول بله، در فاز اول مقرر شد تا 13 نیروگاه بخاری که تعدادی از آنها به بخش خصوصی واگذار شده بودند و تعدادی دیگر کماکان در مالکیت بخش دولتی بودند، بازسازی، مدرنیزه و بازتوانی شوند .برای اینکار با استفاده از ظرفیت قانونی ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، تاکنون فعالیت های متعددی اعم از تهیه گزارشهای فنی و اقتصادی طرح و انجام مطالعات محیط زیستی، انجام مطالعات M&V و ... انجام شد و اکنون در حال گذراندن مراحل اخذ تصویب نهایی در شورای عالی اقتصاد است. حدود یکسال است که کارهای اجرایی این طرح آغاز شده و تاکنون نیز بحمدالله توفیقاتی داشته است.
نصرالهی: از نیروگاههایی که در فاز نخست مورد بازتوانی و مدرنیزه کردن قرار می گیرند، نیروگاههای بخاری بندرعباس، رامین اهواز، شهید منتظری ، اصفهان، شهید رجایی، شهید مفتح، بیستون، لوشان، طرشت، بعثت و نیروگاه گازی ری را می توانیم نام ببریم که نیروگاه گازی ری به دلیل اینکه در مجاورت شهر تهران و شهرستان ری بود و با راندمان پایین کار می کرد نیاز به تصمیم گیری جهت بازتوانی با قید فوریت داشت و در نهایت مقرر شد تا در زمین این نیروگاه، نیروگاه سیکل ترکیبی جدیدی و با راندمان بالا احداث شود و واحد های توربین گازی مستقر در محل نیروگاه پس از به مدار آمدن واحدهای جدید جمع آوری شود.
نصرالهی: بله، امروزه آب رفته رفته از اهمیت معنوی خودش برخوردار می شود و هیچ صنعتی نمی تواند مثل قدیم میزان زیادی از آب را مصرف کند و عملاً منابع آبی را که می تواند برای شرب و یا نیاز اکوسیستم مورد مصرف قرار گیرد مورد بهره برداری نامناسب قرار دهد. در سالهای قدیم، نیروگاهی در مجاورت زاینده رود احداث شده بود و برخی صنایع و کارخانجات ذوب آهن و فولاد هم از آب رودخانه استفاده می کردند اما الان متاسفانه با بحران آبی مواجه شدیم که زاینده رود را تحت تأثیر قرار داده است و عملاً این نیروگاه برق قادر به تولید نیست و لذا در قالب پروژه هایی روش های مدیریت مصرف را در نیروگاهها بهینه و به روز رسانی می کنیم. در برخی از نیروگاهها سیستم خنک کن بر اساس برج تر طراحی شده که از این قبیل می توانیم به نیروگاه شهید مفتح همدان ، تبریز، اصفهان و بعثت اشاره کنیم. در تابستان 94 سیستم برج تر نیروگاه همدان به برج خشک ترکیبی تبدیل شد، مدلی که برای اولین بار در دنیا طراحی شده و به اجرا گذاشته شد و اکنون با موفقیت در مدار بهره برداری قرار دارد و متعاقب آن واحد دوم آن نیروگاه را در حال برگزاری مناقصه برای شناسایی پیمانکار داریم. همچنین واحد اول 320 مگاواتی نیروگاه اصفهان در حال مذاکره با پیمانکار برای تبدیل و اجرای برج خنک کن تر به برج خنک کن خشک هیبریدی با دمش اجباری است که این کار نیز در سطح دنیا بی سابقه بوده و انشالله به مرحله اجرا در خواهیم آورد .
نصرالهی: اجازه بدهید با عدد و رقم بگویم. یک واحد 300 مگاواتی تولید نیرو اگر بخواهد با برج تر کار کند 700 مترمکعب در ساعت مصرف آب دارد. اگر سیستم خنک کننده آن از برج تر به برج خشک تبدیل شود، این 700 مترمکعب در ساعت به 40 مترمکعب در ساعت تبدیل می شود. بنابراین ما به هیچ عنوان نباید این فرضیه را بپذیریم و این مقوله را قبول کنیم که برج خنک کن تر در نقاطی که بحران آب داریم احداث کنیم و برج های تر موجود را هم باید با برج های خشک جایگزین کنیم. اگرچه ممکن است در تولید برق با محدودیت هایی مواجه شویم. اما ارزش معنوی آب بر آن مقدار کم محدودیتی که اعمال می شود، غالب است.
نصرالهی: بدلیل اینکه توربین هایی که بر مبنای برج تر طراحی شده اند قادر به تولید حداکثر توان در شرایط کارکرد با برج تر هستند و وقتی که این سیستم تغییر میکند منجر به کاهش توان تولیدی می شود.
نصرالهی: بله، دیده شده و یکی از اهداف اصلی طرح در مرحله بازتوانی همین مسئله بوده است،
نصرالهی: شاخصه ها عمدتا به سن نیروگاه برمی گردد. درگام اول ملاک شناسایی واحد های فرسوده را عبور از 25 سال سن نیروگاهها گذاشتیم. نیروگاهها هر چه قدر که عمرشان بالاتر می رود، با یک ضریبی که طبق روز اول طراحی شده، دچار پیری می شوند که اصطلاحاً به آن ضریب Aging گفته می شود. این ضریب Aging باعث کاهش راندمان و کاهش قدرت خروجی می شود. اگر ما در یک مرحله ای به فکر مدرنیزه کردن این توربین ها باشیم می تواند تقریبا به نزدیک شرایط نامی خودش برگردد و ادامه حیات دهد؛ اما اگر نرسیدیم دچار فرسودگی می شود و در آن زمان چاره ای نداریم جز اینکه نیروگاه را بازنشسته کرده و از مدار خارجش کنیم.
نصرالهی: در این 13 نیروگاه یکی دو تا از واحدها بسیار به این مرز نزدیک شدند که یکی نیروگاه بندرعباس و دیگری نیروگاه رامین اهواز است.
تسنیم: یعنی به مرز فرسودگی رسیدند؟
نصرالهی: بله، به مرز فرسودگی رسیدند. به همین دلیل بلافاصله اولین اولویت ها در این 13 نیروگاه را معطوف به نیروگاههای بندرعباس و رامین اهواز کردیم.
نصرالهی: نیروگاه طرشت خوشبختانه بهره برداری خوبی داشته و نیروگاهی است که علی رغم سن خیلی زیادی که دارد با راندمان پایین کار می کند. منتها به این مرز نرسیده و تجهیزات آن همچنان کارآیی دارند. البته دچار ضریب پیری شده، ولی مرز فرسودگی را رد نکرده است.
نصرالهی: در این مورد به نیروگاهها فکر نکردیم، چون استنباطمان این است که در تمامی این 13 نیروگاه بخاری که با متخصصان خارجی و مهندسان ایرانی و متخصصان امر صحبت کردیم، این نتیجه حاصل شد که واحدهایی هستند که می توانیم نجاتشان دهیم. البته با اولویت نیروگاه بندرعباس و بعد نیروگاه امین اهواز، بعد از آنها نیز نیروگاه های شهید رجایی ، مفتح و اصفهان در اولیت هستند.
نصرالهی: هم اکنون اغلب تجهیزات نیروگاههای هدف فرسوده شده و آلاینده محیط زیست هستند که این تجهیزات را از مدار خارج می کنیم، از قبیل مشعل های بویلر، خود توربین، تجهیزات خنک کن، تجهیزات سیکل حرارتی، پیش گرم کن ها و ... که اینها تجهیزاتی هستند که به مرور زمان فرسوده می شوند و هم اکنون نقاط ضعف واحدهایمان عموماً در همین تجهیزات است. می توان با هزینه بسیار کمتری از هزینه احداث نیروگاه جدید، این نیروگاه ها را به وضعیت اولش برگردانیم و راندمانشان را افزایش دهیم. افزایش راندمان به معنای کاهش مصرف سوخت است و کاهش مصرف سوخت یعنی یک میزان بسیار بزرگ انرژی در حفظ ذخایر کشورمان. استحضار دارید که یک نیروگاه بزرگ هزار مگاواتی در سال، عدد خیلی زیادی را از بابت مصرف سوخت، انرژی مصرف می کند. به عنوان مثال ما در نیروگاهی مثل شهید رجایی اگر راندمان فعلی 36 درصد را به راندمان طراحی آن که 40 درصد است برسانیم؛ یعنی حدود 4 درصد راندمانش را افزایش دهیم، مصرف سوختش تقریبا 8 درصد کم می شود. این 8 درصد برابر با 500 میلیون مترمکعب در سال مصرف سوخت است. ملاحظه می کنید که عدد چقدر بزرگ است. اگر با قیمت های فعلی گاز در منطقه، 17 یا 18 سنت هم درنظر بگیریم، سالی 70 یا 80 میلیون دلار فقط درآمد حاصل از این صرفه جویی است. همچنین طول عمر نیروگاه هم افزایش پیدا می کند. وقتی قطعات جدید می شود عملاً 30
نصرالهی: در حال حاضر مبنا را از محل صرفه جویی سوخت گذاشتیم، خوشبختانه یک قانون خیلی خوبی در سال 94 توسط مجلس محترم به نام قانون رفع موانع رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور به تصویب رسید که در ماده 12 این قانون اشاره شده که هر چه ما افزایش راندمان و کاهش مصرف سوخت داشته باشیم، به ازای عدم مصرف سوخت، دولت و یا وزارت نفت باید به سرمایه گذار منافع حاصله را بازپرداخت کند. بعنوان مثال شما سیستمی را در نیروگاه پیشنهاد می کنید که متأثر از آن، یک درصد افزایش راندمان و به تناظر آن یک مقدار کاهش مصرف سوخت حاصل می شود، که به ازای این میزان کاهش مصرف سوخت طبق ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر می بایست دولت یا وزارت نفت تعهد و تضمین دهد که این رقم را به سرمایه گذار برمی گرداند.
نصرالهی: بله، ما اکنون داریم همین مراحل را طی می کنیم، برای نیروگاه های بندرعباس، رامین اهواز، شهید مفتح، شهید رجایی و نیروگاه ری با سرمایه گذارها مذاکراتی کرده ایم و تفاهم نامه ها به مراحل نهایی رسیده و مراحل اخذ تأیید بر اساس ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر در حال بررسی است. نکاتی را مطرح کردند و فرموده اند تا اصلاحاتی را انجام بدهیم، بعد از انجام این اصلاحات وقتی برود تصویب شود و از شورای محترم اقتصاد مجوز امضای قرارداد بگیریم، این طرح به مرحله اجرا وارد می شود.
نصرالهی: بحث خرید از سازندگان داخلی همواره مورد توجه ما هست اما عمدتا ما به نقاط حساسی از نیروگاهها برمی خوریم که تاکنون در کشور ما تجربه ای در زمینه ساخت تجهیزات تخصصی نداریم که انشالله و پس از اجرایی شدن این گونه پروژه ها این بخش از تکنولوژی نیز وارد کشور میشود.
نصرالهی: قطعا همینطور است. ما به همین دلیل در تفاهم نامه ذکر شده که نیروی کار توسط طرف ایرانی تامین میشود چنانچه یک پروژه برای اولین بار در کشور اجرا شود و صرفاً ما نظاره گر باشیم ، دومینش را هم باید نظاره گر باشیم. اما وقتی با دید انتقال تکنولوژی نگاه کنیم و درگیر در کار باشیم میتوانیم دومین پروژه را خودمان انجام دهیم و در بحث تجهیزات نیز موضوع به همین صورت است بطوریکه تجهیزات ساخته شده و مدرن وقتی با ابزار کامل و سوپر وایزری شرکت سازنده در ایران نصب شود پرسنل تعمیراتی نیروگاهها به تمامی فوت و فن کار آشنایی پیدا کرده و به نحوه کار مسلط میشوند.
نصرالهی: قطعا همینطور است.
نصرالهی: بله، دقیقا همینطور است.
نصرالهی: اگر شورای اقتصاد دو ماه پیش پروژه را مصوب کرده بود ما الان در مرحله عقد قرارداد بندرعباس و رامین و شهید رجایی و شهید مفتح بودیم اما چون مجوز آنها را تاکنون نگرفتیم در این مرحله متوقف مانده ایم. پیگیری لازم از سوی مدیران ارشد وزارت نیرو در حال انجام است.
نصرالهی: در تصویبشان هم به نوعی نکاتی را گفتند که باید اصلاح شود و طرحها اولویت بندی شود که جناب آقای دکتر جهانگیری معاون اول محترم رییس جمهور فرمودند و هم اکنون جداول و مدارک لازم تهیه شده است و در حال ارسال به سازمان محترم برنامه و بودجه است .
نصرالهی: ملاک کار جهت آغاز مذاکرات قراردادی با پیمانکاران اخذ موافقت شورای اقتصاد است و هر زمان که مجوز این شورا اخذ شود، کار آغاز خواهد شد، بالطبع فاز دوم هم منوط به این است که چه زمانی فاز نخست مراحل اجراییش تمام شود.
نصرالهی: طبق ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر ضمانت لازم بصورت ضمانت دولتی و یا SOVERIN GURANTY برای این پروژه ها و قراردادهایشان دیده شده است. طبیعی است SOVERIN GURANTY سرمایه گذار را در آوردن سرمایه به کشور ما تشویق می کند. طبیعتا بین Sovereign Guarantee و Payment Guarantee فرق چندانی نیست و هر دو را باید دولت بدهد اما اعطای Sovereign Guarantee هم برای ما راهگشا تر است
نصرالهی: بله. چون هر بانکی که سرمایه گذاران اسناد مربوطه را می برند و صحبت می کنند، در صورت در اختیار داشتن Sovereign Guarantee در حهت گرفتن تسهیلات تسریع و تعجیل می شود.
نصرالهی: بله، ما بازتوانی را در فرآیند مهندسی خودمان سه مرحله کردیم. در مرحله اول بعد از اینکه سازندگان و متخصصان خارجی به همراه متخصصان ما آمدند و از نیروگاهها بازدید کردند، شرایط واحدی که در مرز ریسک قرار دارد را استخراج مینمایند و در مرحله اول با تمهیداتی منجر به کاهش ریسک در واحدهای نیروگاه میشود.
نصرالهی: بله، به 42 درصد قطعی نه ولی با ضریب AGING که در نظر بگیریم نزدیک به راندمان طراحیش که همان 42 درصد است می رسد.
بنابراین هم افزایش ظرفیت تولید برای ما حادث می شود و هم کاهش مصرف سوخت که همان افزایش راندمان است. ضمن اینکه قابلیت اطمینان واحد ما افزایش می یابد؛ چرا که طول عمرش با شناسایی و تعویض قطعات معیوب افزایش می یابد.
نصرالهی: بله، دقیقا
نصرالهی: بله، در تمامی این 13 نیروگاه دیده شده است، امابر روی همه واحدها قابل اعمال نیست. چرا که فضای فیزیکی کافی وجود ندارد. عموما برای واحدهای اول یا آخر مجموعه قابلیت این کار وجود دارد.
