سوغات برجام برای امنیت ملی

به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بررسی حوزه های امنیتی مهم یک کشور یکی از نکاتی است که طی سالهای متمادی توجه متفکران عرصه ی روابط بین‌الملل و به ویژه مطالعات امنیتی را به خود جلب کرده است.

در این زمینه تا پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد شوروی تحت تاثیر رقابت تسلیحاتی دو ابرقدرت آن روزهای نظام بین الملل امنیت در حوزه ی مسائل سخت و نظامی به عنوان تنها بعد مهم امنیتی شناخته می شد که عمده ی دولتها تلاش های خود در حوزه امنیتی را در همین چارچوب ساماندهی می کردند، اما پس از فروپاشی اتحاد شوروی و پایان نظام دو قطبی مقدمات توجه به سایر وجوه امنیتی زندگی بشر نیز فراهم شد که در همین راستا مواردی مانند امنیت اقتصادی، اجتماعی و به ویژه زیست محیطی مورد توجه قرار گرفت.

امروزه با توجه به مواردی مانند کمبود شدید منابع آب در سطح دنیا، رشد گازهای گلخانه ای، گرم شدن کره ی زمین و مواردی از این دست که زیست بوم زندگی بشر را به شدت مورد تهدید قرار داده است امنیت زیست محیطی در کنار مسائل سخت و نظامی به عنوان یکی از مهم ترین وجوه امنیتی مطرح شده است.

در همین راستا توجه به اتفاقات اخیر و شناسایی و بازداشت شبکه ی جاسوسی فعال در این حوزه  از چند وجه قابل اهمیت است:

وجه اولی که در ارتباط با شبکه جاسوسی اخیر در حوزه محیط زیست باید به آن توجه شود شناخت دقیق دشمن از حوزه های ضربه پذیر امنیتی جمهوری اسلامی ایران و تلاش برای سرمایه گذاری در این زمینه است.

در حالی که با توجه به وجود سیستم‌های قوی نظارتی و امنیتی در حوزه ی مسائل نظامی کشور دشمن عملا امیدی به ضربه زدن به این حوزه ندارد تلاش خود را مصروف حوزه‌های جدید امنیتی (که متاسفانه در داخل با غفلت عمومی نسبت به آن مواجه هستیم) مانند مسائل زیست محیطی کرده است.

نکته ی دوم در این زمینه نقشی است که شبکه‌های نفوذی در ایجاد نارضایتی برای عامه‌ی مردم ایفا می کنند. در واقع این افراد جدا از فعالیت اطلاعاتی در ارتباط با سازمان های جاسوسی بیگانه در حوزه ی عملیاتی نیز در وقت مناسب با ایفای نقش مخرب خود موجبات ایجاد چالش‌های گسترده ای را در ارتباط مستقیم با زندگی مردم فراهم می‌کنند که لزوم دقت بیشتر در شناسایی این افراد در دستگاه‌های مختلف دولتی را می‌رساند.

در همین زمینه می‌توان به مشکلات زیست محیطی چند سال اخیر در نقاط مختلف کشور و یا باقی ماندن تحریم های بانکی بعد از برجام و عدم حل مشکل این حوزه اشاره کرد.(حوزه ی بانکی حوزه ای بود که بعدها مشخص شد چند جاسوس از جمله دری اصفهانی در تیم مذاکره کننده در آن حضور داشتند).

اما مورد آخری که در این زمینه قابل اشاره است این مساله است که تمامی این تاکیدات بر جدی گرفتن حوزه‌های جدید امنیتی مانند حوزه اقتصادی و زیست محیطی صرفا در جهت اعلام اهمیت این حوزه بوده و برخلاف آنچه برخی از روشنفکر مابان در داخل در پی القای آن هستند این مسائل به معنای کاهش اهمیت مسائل نظامی و استراتژیک در حوزه ی امنیتی نیست.

فراموش نکنیم که همین شبکه ی جاسوسی اخیر در کنار اهدافی که در حوزه‌ی امنیت زیست محیطی کشور ایفا می‌کرده با انجام فیلمبرداری و جمع آوری اطلاعات از حوزه‌های حساس نظامی و موشکی کشور در این حوزه نیز فعال بوده و نقش مخرب ایفا کرده است.

به طور کلی دو رویکرد افراطی به مسائل امنیتی که (یکی با طرح شعارهایی مانند این نکته که اصولا در دنیای امروز از اهمیت مسائل نظامی و استراتژیک در حوزه ی امنیت کاسته شده و حوزه‌های امنیتی جدید صرفا حوزه های اقتصادی، زیست محیطی و مواردی از این دست است و دیگری با طرح این مساله که فقط مسائل نظامی در حوزه ی امنیتی کشورها جای می‌گیرند و سایر مسائل اساسا از درجه‌ای از اعتبار برخوردار نیستند که در حوزه‌ی مسائل امنیتی شناخته شوند) در پی اثبات خود هستند هردو باطل است و به نظر می‌رسد در شرایط کنونی توجه همزمان، متعادل و سنجیده به تمامی وجوه امنیتی دنیای امروز تنها راهکار معقول برای مواجهه با چالش های امنیتی است.

* گزارش از محمدکاظم عبدالحمیدی